به گزارش هریتیج دیلی، پس از گذشت تقریباً ۷۰۰ سال از زیر آب رفتن شهر تاریخی شیپدن که در سواحل نورفک انگلیس قرار داشت، غواصان موفق به ثبت مجموعهای از سازههای غرقشده این شهر شدهاند؛ کشفی که میتواند دیدگاه روشنتری از ساختار این مکان و سرنوشت آن ارائه نماید.
شیپدن در گذشته نزدیک به شهر کرومر فعلی واقع گردیده بود، اما طوفانهای مکرر و فرسایش زیاد ساحل در اواخر قرون وسطی به تدریج آن را به عمق دریای شمال برد. هماکنون یک بررسی تازه زیرآب توانسته است ۲۵ سازه انسانی را در بستر دریای منطقه شناسایی کند؛ شواهدی که میتواند به محققین در بازسازی نقشه شهر و فرآیند انحطاط آن کمک کند.
شهری که در کتاب دومزدی به ثبت رسیده بود
نام شیپدن در کتاب معروف دومزدی، که مربوط به سرشماری سال ۱۰۸۶ میلادی است، دیده میشود. این مدرک از شهری خبر میدهد که ۱۱۷ نفر سکنه، ۳۶ خوک، یک بندر و دو کلیسا داشته است.
اما تا قرن چهاردهم میلادی، تغییرات در خط ساحلی به شدت مشهود بوده است. پژوهشهای پیشین شورای منطقهای نورث نورفک نشان میدهد که یکی از کلیساهای شیپدن در حدود سال ۱۴۰۰ میلادی غرق شده و در نهایت باعث از بین رفتن کل شهر شده است.
این سرنوشت همچنین به شکلگیری یک افسانه محلی منجر شده است؛ داستان «صخره کلیسا» که به این باور اشاره دارد که بقایای کلیسای غرقشده هنوز زیر امواج وجود دارد و صداهای ناقوس آن گهگاهی از عمق دریا شنیده میشود.
افسانهای که ممکن است واقعیت نداشته باشد
در ضمن، غواصان در تحقیقات اخیر هیچ سازهای نیافتهاند که بهطور قطعی با کلیسا مرتبط باشد؛ مسئلهای که باور تاریخی همشهریان کرومر را به چالش کشیده است.
پیتر استیبنز، رئیس انجمن دوستان موزه کرومر، اظهار میدارد که محققان در حال حاضر در حال تطبیق مستندات قرون وسطایی با یافتههای باستانشناسی زیر کشت دریا هستند تا تصویر بهتری از شیپدن به دست آوردند. او میگوید که موارد مطرح شده هماکنون صرفاً فرضیات هستند و نه نتایج قطعی. با این حال، غواصان تعدادی از تودههای سنگ چخماق را یافتهاند که احتمالاً بقایای یک سازه در حال آسیبدیدگی است.
علاوه بر این، پژوهشگران فرض میکنند که نام «صخره کلیسا» ممکن است پس از یک حادثه در سال ۱۸۸۸ به شهرت رسیده باشد؛ زمانی که یدککش بخار «ویکتوریا» به این منطقه برخورد کرد و بعداً این نقطه به افسانه کلیسای غرقشده مرتبط گردید.
دیواری برای مبارزه با دریا
یکی از برجستهترین کشفیات این پروژه، دنبالهای از پیهای سنگ چخماق یا سازههای پرشده از سنگ است که ممکن است نشاندهنده تلاشی از سوی ساکنان شیپدن در قرن چهاردهم برای مقابله با پیشروی دریا باشد. نکته قابل توجه این است که قسمتی از ملات این سازهها با وجود سالها در زیر آب ماندن، همچنان سالم مانده است.
تیم تحقیقاتی با استفاده از تکنیکهای عکاسی زیر آب از این بقایا تصویربرداری کرد و سپس بر اساس آنها مدلهای سهبعدی دقیقی از سازههای موجود در بستر دریا ایجاد کرد.
بازسازی شهری که در افسانهها باقی مانده است
نیک شیلر، غواص ارشد پروژه، اشاره میکند که هدف اصلی تیم، جستجوی بقایای یدککش «ویکتوریا» بوده، اما درگیر شدن در تحقیقات مرتبط با شهر گمشده شیپدن بهگونهای به دستاوردی غیرمنتظره انجامیده است.
انجمن دوستان موزه کرومر در حال حاضر در حال تحلیل یافتههای زیر آب در کنار اسناد تاریخی است و در نظر دارد در ماههای آتی فرضیات و بازسازیهای دیجیتال جدیدی از این شهر را ارائه دهد؛ تلاشهایی که میتواند مرز میان افسانههای چندصدساله و واقعیات باستانشناسی را روشنتر نماید و نشان دهد که جوامع ساحلی قرون وسطی چگونه با چالشهای ناشی از پیشروی بیامان دریای شمال مقابله کردهاند.