به گزارش هریتیج دیلی، باستانشناسان در شمال پرو به شیء سنگی عجیبی برخورد کردهاند که ظاهری شبیه به یک تاس باستانی متعلق به تمدن آند دارد؛ این یافته میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره بازیها، آیینها و نحوه زندگی مردم چاچاپویا، معروف به «جنگجویان ابرها»، ارائه دهد.
این اثر باستانی در منطقه اولیاپه واقع در آمازوناس پرو کشف شده است؛ جایی که زمانی یکی از مهمترین مراکز فرهنگی قوم چاچاپویا به شمار میرفت.
آیا این شیء واقعاً یک تاس باستانی است؟
این شیء از ماسهسنگ ساخته شده و شکلی منشوری و باریک دارد. سطوح آن دارای شیارهای افقی منظمی است که به پژوهشگران امکان میدهد آن را به شیء باستانی «پیشکا» یا «پیچکا» (Pishca/Pichca) نسبت دهند.
در متون تاریخی و باستانشناسی آند، پیشکا به بازیهای شانس، قمار و حتی برخی مناسک مذهبی مرتبط است. اما، پژوهشگران هنوز نتوانستهاند کاربرد دقیق این شیء تازه کشفشده را مشخص کنند.
تیم تحقیقاتی از مؤسسه باستانشناسی و مردمشناسی کوئلاپ، که زیر نظر دانشگاه ملی توریبیو رودریگز د مندوزا فعالیت میکند، بر این باورند که این کشف میتواند نکات جدیدی از زندگی جوامع دوره پیش از ورود اسپانیاییها به آمازون پرو را روشن سازد.
چرا به آن «پیشکا» میگویند؟
این اصطلاح «پیشکا» برگرفته از کلمه کچوایی «پیچقا» (Pichqa) به معنای «پنج» است. آثاری مشابه قبلاً در مناطق مختلف آند دیده شده و عموماً با بازی، انتخاب، شانس یا مراسم آیینی مرتبط شناخته شدهاند. این شباهتها باعث شده پژوهشگران احتمال دهند که شیء یافتهشده در اولیاپه هم در این دسته قرار میگیرد، اگرچه هنوز تایید قطعی برای آن وجود ندارد.
اکنون پژوهشگران علاقهمندند تا دریابند آیا این وسیله برای سرگرمی بوده، در مناسک مذهبی به کار میرفته، ابزار تصمیمگیری بوده یا کاربردی کاملا متمایز داشته است.
محل کشف چه اطلاعاتی را فاش میکند؟
این شیء در واحد حفاری شماره ۵ و خارج از یکی از سازههای مسکونی کشف شد. باستانشناسان زمانی به این شیء برخوردند که لایهای از سنگهای لبهدار، که به نظر میرسید شبیه قرنیزهای معماری باشند، را کنار میزدند. این سنگها بدون ملات و بهصورت نامنظم روی هم گذاشته شده بودند، که نشاندهنده احتمالاً انباشت عمدی آنها پس از پایان استفاده اولیه است. درک این زمینه باستانشناسی به ممکن بودن و روشنسازی دلایل حضور این شیء کمک خواهد کرد.
جنگجویان ابرها که بودند؟
اولیاپه در حوضه بالادست رود اوتکوبامبا و در منطقه لا خالکا واقع است. قوم چاچاپویاها تقریباً از سال ۸۰۰ تا ۱۵۰۰ میلادی در این ناحیه ساکن بودند؛ قبل از اینکه سرزمینشان تحت سیطره امپراتوری اینکا قرار گیرد. آنها در میان کوهها و جنگلهای ابری شمال پرو زندگی میکردند و به دلیل مقاومت در برابر نفوذ امپراتوری اینکا، به «جنگجویان ابرها» شهرت یافتهاند.
مشهورترین مرکز این فرهنگ، شهر مستحکم کوئلاپ میباشد، اما نشانههای پراکنده سکونتگاهی در سراسر منطقه نشاندهنده آن است که جامعه چاچاپویا بسیار پیچیدهتر از آنچه که قبلاً فکر میشد، بوده است.
اولیاپه پیشتر نیز شگفتیهایی آفریده بود
این محوطه در سال گذشته نیز میزبان یکی از مهمترین کشفیات خود بوده است؛ زمانی که پژوهشگران موفق به شناسایی بیش از ۲۰۰ سازه دایرهای متعلق به چاچاپویاها شدند. در بین آنها، ساختمانی با دو سر سنگی تراشخورده نیز وجود دارد که زمانی بخشی از تزئینات معماری به حساب میآمد.
حال، شیء منشوری جدید که به تازگی کشف شده، بعد جدیدی به درک این محوطه میافزاید؛ نه به واسطه دیوارهای عظیم یا بناهای دیدنی، بلکه از طریق نشانهای کوچک که شاید روزمرگیهای مردم را منعکس کند.
شیئی کوچک با پرسشهای بزرگ
باستانشناسان به این نکته تأکید میکنند شناسایی ابزارهایی که به بازی یا تعاملات اجتماعی مربوط میشوند، غالباً یکی از چالشبرانگیزترین جنبههای کاوش در عرصه باستانشناسی است.
از آنجا که این قطعه کوچک ماسهسنگی ممکن است در مقایسه با ساختارهای عظیم فرهنگی چاچاپویا چندان به چشم نیاید، اما احتمال دارد اطلاعاتی کلیدی از رفتارهای اجتماعی را حفظ کرده باشد که بناهای عظیم به تنهایی قادر به بیان آنها نیستند.
به همین دلیل، پژوهشگران با احتیاط در حال تحقیق بیشتر بر روی این شیء هستند. آنها امیدوارند که مطالعات آینده مشخص کند آیا واقعاً این اثر به پیشکا تعلق دارد یا خیر.
اگر این فرضیه تأیید شود، این شیء کوچک میتواند به پنجرهای منحصر به فرد به جنبههای شخصیتر زندگی مردمی تبدیل شود که قرنها پیش از ورود اسپانیاییها در جنگلهای ابری شمال پرو زندگی میکردند؛ مردمی که هنوز هم تاریخ آنها از دل یافتههای کوچک، به آرامی نمایان میشود.