«شهریه» چندصد میلیونی برای یک نیمکت!
طبق گزارش ایسنا، موضوع شهریه مدارس غیردولتی به مدت سالها جزو مباحث چالشبرانگیز در نظام آموزشی کشور به شمار میرود؛ از یک سو خانوادهها برای بهرهمندی از امکانات آموزشی بیشتر نظیر کلاسهای تقویتی و آمادگی برای کنکور، به سمت مدارس غیردولتی و بهویژه مؤسسات مشهور سوق مییابند، اما افزایش هزینههای تحصیل موجب شده است که انتخاب مدرسه برای بسیاری از خانوادهها، به ویژه آنان که از اقشار متوسط جامعه هستند، به تصمیم اقتصادی دشواری تبدیل گردد.
در این میان، برخی مدارس معتبر به دلیل نام و ادعای سابقه درخشان در قبولی آزمونهای مهم و ارائه برنامههای فوقبرنامه، متقاضیان خاص خود را دارند.
اما، صحبتهای برخی والدین درباره هزینههای چندصد میلیون تومانی برای یک سال تحصیلی، سؤالات جدی را درباره تناسب شهریه با خدمات واقعی مدارس، میزان شهریه مصوب و سهم هزینههای برنامههای فوقبرنامه به میان میآورد.
در حالی که تعیین شهریه مدارس غیردولتی باید طبق ضوابط وزارت آموزش و پرورش انجام شود، گزارشهای منتشرشده درباره شهریه مدارس در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ نشان میدهد که موضوع افزایش شهریه و نحوه محاسبه هزینههای جانبی هنوز هم محل بحث است. در برخی گزارشها، خانوادهها از سنگینی شهریه این مدارس و تمایل به انتقال فرزندانشان به مدارس دولتی صحبت کردهاند.
برای ثبتنام فرزندم باید چند ماه حقوقم را کنار بگذارم
مادر فرانک، دانشآموز کلاس دهم در منطقه یک تهران، با اشاره به هزینههای بالای تحصیل پسرش میگوید: «ما این مدرسه خاص را انتخاب کردیم چون فکر میکردیم کیفیت آموزشیاش بالاتر است، اما وقتی هزینهها را محاسبه میکنیم، درمییابیم که عدد نهایی فراتر از آن چیزی است که ابتدا تخمین زده بودیم. شهریه اصلی یک طرف و هزینه سرویس، غذا، کلاسهای فوقبرنامه، اردو و دیگر برنامهها نیز راستای آن است.»
او ادامه میدهد: «برای یک خانوادهای که درآمد متوسط دارد، پرداخت چندصد میلیون تومان برای تحصیل یک فرزند واقعاً سخت است. اگر دو فرزند مدرسهای داشته باشید، این رقم به هزینهای بزرگ سالانه تبدیل میشود.»
شهریه اعلامی با مبلغ نهایی تفاوت دارد
مادر رضا از دانشآموزان یکی از مدارس غیردولتی تهران نیز بر این عقیده است: «آنچه خانوادهها در ابتدا درباره شهریه میشنوند، لزوماً همان مبلغی نیست که در نهایت میپردازند. زمانی که برای ثبتنام به مدرسه مراجعه میکنیم، معمولاً درباره شهریه مصوب صحبت میشود، اما سپس خدمات مختلفی معرفی میشود که بسیاری از آنها ضروری به نظر میرسند. اگر خانواده بخواهد فرزندش از برنامههای آموزشی عقب نماند، ناچار میشود آنها را هم انتخاب کند.»
این والد ادامه میدهد: «مشکل ما این است که عدد شفاف و نهایی برای هزینهای که قرار است در طول سال بپردازیم نداریم. با اضافه کردن هزینهها نظیر سرویس، غذا، کلاسهای آموزشی و آزمونها، هزینه نهایی ممکن است بسیار بیشتر از شهریه پایه باشد.»
آموزش باکیفیت نباید تبدیل به کالای لوکس شود
مادر آروشای کلاس نهم نیز با انتقاد از اختلاف بین شهریه برخی مدارس و توان مالی خانوادهها میگوید: «میپذیرم که مدارس غیردولتی هزینههایی دارند و دستمزد معلمان، امکانات و نگهداری مدرسه مجانی نیست، اما سؤال این است که مرز منطقی شهریه کجاست؟ وقتی صحبت از هزینههای چندصد میلیون تومانی برای یک سال تحصیل میشود، باید دقیقاً مشخص باشد که خانواده در ازای این مبلغ چه خدماتی دریافت میکند.»
او تأکید میکند: «نباید شرایط طوری باشد که آموزش با کیفیت به کالای لوکسی تبدیل شود که فقط خانوادههای خیلی ثروتمند قادر به بهرهمندی از آن باشند.»
رقابت برای ورود به مدارس برند
برخی والدین بر این باورند که در سالهای اخیر، پرآوازه بودن مدارس و نتایج کنکور و آزمونهای ورودی منجر به شکلگیری نوعی بازار رقابتی در میان مدارس خاص شده است؛ بازاری که در آن نام مدرسه، سوابق قبولی و تبلیغات توانایی جذب خانوادهها را دارد.
مادر آروشا ادامه میدهد: «بعضی خانوادهها گمان میکنند اگر فرزندشان را در مدرسهای با برند شناختهشده ثبتنام کنند، موفقیت تحصیلی او تضمین میشود. این نگرش موجب افزایش تقاضا برای این مدارس شده و بعضی خانوادهها حتی با بار مالی سنگین حاضر به پرداخت هزینهها میشوند. گاه والدین به دلیل نگرانی از عقبماندگی فرزندشان، مجبور میشوند به هزینههایی تن دهند که واقعاً توان پرداخت آن را ندارند.»
به گزارش ایسنا، روایتهای دیگر خانوادهها از وضعیت شهریه مدارس نیز نشاندهنده فاصله قابل توجه بین مبالغ پرداختی سال گذشته و امسال در برخی از این مدارس است.
به گفته یکی از والدین، شهریه مدرسه پسرش که در سال گذشته در پایه ششم ابتدایی ۹۰ میلیون تومان بود، امسال ابتدا ۲۱۰ میلیون تومان اعلام شد و پس از اعمال تخفیف، به ۱۸۰ میلیون تومان رسیده است؛ این مدرسه در منطقه ۴ تهران واقع شده است.
در مورد دیگری، شهریه یک دانشآموز پایه پنجم ابتدایی در منطقه ۸ که سال گذشته ۱۱۰ میلیون تومان بود، برای سال تحصیلی جدید ۲۰۰ میلیون تومان اعلام شده که به گفته خانواده به تازگی با تخفیف به ۱۸۰ میلیون تومان کاهش یافته است.
خانواده یک دانشآموز دختر پایه یازدهم در محدوده قائممقام منطقه ۶ تهران نیز میگوید شهریه سال گذشته ۱۳۰ میلیون تومان بوده که با احتساب ۲۰ میلیون تومان برای هزینه صبحانه، کل پرداختی به ۱۵۰ میلیون تومان میرسد. این خانواده برای سال تحصیلی جدید در حال حاضر با مبلغ ۲۰۰ میلیون تومان شهریه مواجه شده که این مبلغ شامل هزینههایی نظیر اردو و برنامههای دیگر نمیشود و این هزینهها به صورت جداگانه از خانواده دریافت خواهد شد.
اما ماجرا به همینجا ختم نمیشود. خانوادههایی که فرزندانشان را در مدارس خاص و شناختهشده تهران ثبتنام کردهاند هم از اظهارنظرها مستثنی نیستند.
یکی از والدینی که فرزندش در یکی از مدارس معتبر پسرانه تهران مشغول به تحصیل است، میگوید: «هزینهای که برای مدرسه پرداخت میکنیم واقعاً قابل توجه است. خانواده باید علاوه بر شهریه اصلی، هزینههای دیگری را نیز در طول سال پرداخت کند و وقتی همه این هزینهها را جمع میکنیم، مبلغ نهایی بسیار بیشتر از آن چیزی میشود که ابتدا پیشبینی کرده بودیم.»
مادر یکی دیگر از دانشآموزانی که فرزندش در مدرسه پسرانه معروفی در استان البرز تحصیل میکند، میگوید: «شهریه مدرسه به تنهایی رقم بسیار بالایی است و هزینه کلاسها، اردوها و برنامههای جانبی نیز به صورت جداگانه دریافت میشود. در شرایط اقتصادی کنونی، پرداخت چند صد میلیون تومان برای یک سال آموزشی واقعاً برای بسیاری از خانوادهها دشوار است.»
دیگر والدینی که برای ثبتنام فرزندشان در یک مدرسه هیأت امنایی اقدام کردهاند نیز از افزایش هزینهها گلایهمندند و میگویند: «آنچه از آموزش و پرورش شنیدهایم، هزینهها در مدارس هیأت امنایی باید معقول باشد، اما سال گذشته مبلغ معینی پرداخت کردیم اما امسال، علیرغم صحبتهای آموزش و پرورش، هزینهها به صورت محسوس افزایش یافته است. خانوادهای که تنها یک فرزند مدرسهای دارد ممکن است بتواند این هزینه را تحمل کند، اما برای خانوادههایی که دو یا سه فرزند دارند، هزینه تحصیل به فشاری مالی غیرقابل تحمل تبدیل میشود. سال گذشته ۱۵ میلیون تومان پرداخت کردهام، اما امسال علیالحساب ۲۵ میلیون تومان برای پایه هشتم واریز کردهام.»
یکی از پدران که فرزندش در یک مدرسه غیردولتی در شهر ری ثبتنام شده است، میگوید: «مسئله فقط مبلغی که اول سال اعلام میشود نیست. در طول سال برای اردو، کلاسهای فوقبرنامه، تغذیه و برنامههای مختلف هم هزینههای اضافی به ما اعلام میشود. در نهایت چندباره باید برای مدرسه مبلغ بپردازیم و مجموع این هزینهها رقم قابل توجهی را به تصویر میکشد. سال گذشته برای پایه پنجم ۹۰ میلیون تومان پرداخت کردهام و امسال هزینه نهایی که اعلام شده فعلاً عدد ۱۲۰ میلیون تومان است.»
والد دیگری با بیان اینکه گاهی خانواده برای جلوگیری از محرومیت فرزندش از امکانات آموزشی بهتر، ناچار به پذیرش هزینهها میشود، میگوید: «وقتی مدرسهای به عنوان یک مدرسه خوب و موفق شناخته میشود، خانوادهها احساس میکنند که اگر هزینه را نپردازند، ممکن است فرزندشان از فرصتهای آموزشی عقب بماند. همین موضوع قدرت انتخاب خانوادهها را کاهش میدهد. شهریه کلاس دهم پسرم در مدرسه غیردولتی ۱۱۰ میلیون تومان بود و امسال ۱۰۰ میلیون تومان پرداختم که شهریه اصلی بعداً اعلام میشود.»
این خانوادهها خواهان شفافسازی هزینههای مدارس و تفکیک دقیق شهریه از هزینههای فوقبرنامه و خدمات جانبی هستند و بیان میکنند که خانوادهها باید از ابتدا بدانند برای تحصیل فرزندشان در طول یک سال دقیقاً چه مبلغی پرداخت خواهند کرد، نه اینکه با شروع سال تحصیلی، هر بار با عنوان جدیدی خواستار پرداخت وجه شوند.
شهریه مصوب کجا و هزینههای جانبی کجا؟
مسئله کلیدی در بحث شهریه مدارس غیردولتی و خاص، تفاوت قائل شدن میان شهریه مصوب و هزینه خدمات و برنامههای فوقبرنامه است. بر اساس گزارشهای منتشرشده درباره شهریه سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶، فرآیند تعیین شهریه مدارس غیردولتی تابع ضوابط آموزشوپرورش است و افزایش شهریه قبل از تصویب، ممنوع اعلام شده است.
در عین حال، در خصوص برخی مدارس برند، ارقامی که خانوادهها از مجموع هزینههای پرداختی خود ارائه میدهند، غالباً به مراتب بالاتر از ارقام منتشرشده برای شهریه پایه است. به عنوان نمونه، شهریه مدرسهای خاص که در اختیار ایسنا قرار گرفته نشان میدهد این شهریه به دو بخش مصوب و فوقبرنامه تقسیم میشود؛ با این حال، ارقام دقیق بسته به مقطع و شعبه متفاوت و بسیار بالا است.
این تفاوت، ضرورت شفافیت بیشتری را نشان میدهد؛ به این معنا که خانوادهها هنگام ثبتنام باید بدانند که شهریه مصوب دقیقاً چه اندازه است، چه خدماتی اجباری و چه خدماتی اختیاری هستند و هزینه نهایی تحصیل در یک سال بااحتساب کلیه خدمات مدرسه چقدر خواهد بود؟
پرسش از آموزش و پرورش؛ نظارت بر مدارس خاص چگونه انجام میشود؟
در شرایطی که برخی خانوادهها از شهریههای بسیار سنگین گلهمندند، سؤال اصلی این است که آیا تمام مبالغ دریافتی مدارس مطابق نرخنامه و ضوابط مصوب هستند یا بخش اعظم هزینهها بهعنوان خدمات جانبی و فوقبرنامه دریافت میشود؟
این پرسشها زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که آموزش و پرورش از یک سو بر رعایت شهریه مصوب تأکید میکند و از سوی دیگر خانوادهها از فاصله میان مبلغ اعلامی و هزینه نهایی گلایه دارند.
آیا مدرسه خوب گران است؟
موضوع شهریههای بالای مدارس خاص تنها یک مسئله اقتصادی نیست؛ بلکه به عدالت آموزشی نیز مربوط میشود. اگر کیفیت آموزشی، امکانات، معلمان مجرب و برنامههای مهارتی تنها در اختیار خانوادههایی قرار گیرد که میتوانند صدها میلیون تومان در سال پرداخت کنند، فاصله بین دانشآموزان با امکانات و بدون آنها روز به روز بیشتر خواهد شد.
از سوی دیگر، مدارس غیردولتی نیز باور دارند که ارائه خدمات آموزشی با کیفیت هزینهبر است و نمیتوان بدون در نظر گرفتن هزینههای نیروی انسانی، تجهیزات، ساختمان و برنامههای آموزشی نظر قطعی درباره مدارس و شهریه داد، اما به نظر میرسد که بیش از هر زمان دیگری نیاز است که نرخنامه مدارس، شهریه مصوب و هزینه تمام خدمات آموزشی به صورت شفاف برای خانوادهها ارائه شود و نظارت بر دریافت شهریه نیز صرفاً به زمان ثبتنام محدود نگردد.
اکنون این پرسش در اذهان عمومی مطرح است که تحصیل در یک مدرسه خاص چه هزینهای دارد و مرز بین «آموزش باکیفیت» و «آموزش لوکس» کجاست؟
هزینههای سرویس، غذا و اردو جدا از شهریه و فوقبرنامه محاسبه و دریافت میشود
تهران و گلستان، سقف و کف شهریه را به خود اختصاص دادهاند
به نقل از احمد محمودزاده رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکتهای مردمی در گفتوگو با ایسنا، تأکید کرد که شهریه مدارس باید به تفکیک فوقبرنامه و دیگر فعالیتهای آموزشی مشخص شود و بیان داشت: هزینه لباس، غذا، سرویس ایاب و ذهاب و اردوها به شکل جداگانه محاسبه میشود و این هزینهها با مصوبه انجمن اولیاء و مربیان تعیین خواهد شد. آموزش زبان خارجی نیز در فهرست شهریه مدارس قرار ندارد بلکه به عنوان فعالیتهای آموزشی حساب میشود.
وی با اشاره به اینکه بالاترین سقف شهریه متعلق به تهران است، افزود: در دوره ابتدایی، مجموع شهریه مدارس همراه با برنامههای فوقبرنامه ۱۷۲ میلیون تومان، در متوسطه اول به همراه فوقبرنامه ۲۰۰ میلیون تومان و در متوسطه دوم به همراه برنامههای فوقبرنامه ۲۲۰ میلیون تومان است که مدارس خاص نیز شامل این موارد میشوند. اگر والدین با شهریهای متفاوت از این ارقام مواجه شدند، میتوانند در سامانه گزارش دهند یا شکایت کنند و همچنین میتوانند به صورت حضوری به آموزش و پرورش منطقه مراجعه و تخلف را اعلام نمایند.
رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی خاطرنشان کرد که شهریه به تفکیک هر استان در سامانه وجود دارد و استان گلستان دارای کمترین و استان تهران بالاترین سقف شهریه هستند. والدین باید فعالیتهای مربوط به لباس، غذا، اردو، میانوعده و فعالیتهای آموزشی را از شهریه اصلی تفکیک کنند؛ اگر مبلغ اعلامشده بیشتر از این حد بود، میتوانند بعداً در سامانه شکایت کنند زیرا شهریههای اعلامشده شامل شهریه مدارس همراه با برنامههای فوقبرنامه است و هزینههای تغذیه روزانه، میانوعده و لباس و ایابوذهاب و فعالیتهای آموزشی بهصورت جداگانه حساب میشود. هدف از این تفکیک، فراهم آوردن آگاهی کامل برای خانوادهها درباره خدمات دریافتی در ازای هزینه پرداختی است.
به گزارش ایسنا، محمودزاده در گردهمایی اخیر معاونان، با ارائه آمار از وضعیت شهریه مدارس غیردولتی، بیان کرد: از میان ۲ هزار و ۲۶۳ مدرسه مشمول، اطلاعات یکهزار و ۹۳۲ مؤسسه در سامانه ثبت شده که نشاندهنده پیشرفت ۹۵ درصدی در فرایند ثبت است. تنها ۶ مؤسسه عدم ورود داشتهاند که متعلق به واحدهای متوقف یا غیرفعال میباشد. تاکنون برای ۸۸ درصد از مدارسی که اطلاعات خود را ثبت کردهاند، ابلاغ شهریه انجام گرفت و در عین حال، شهریه ۳۶ مدرسه رد و ۸ مورد نیز از سوی نظارت استانی برگشت داده شده تا مورد بازبینی قرار گیرند.
انتهای پیام