چرا اشتباه میکنیم که درونگرایی را با خجالتی بودن یکی میدانیم؟
رزیتا شرافتی در گفتگو با ایسنا، به تشریح مرز میان «درونگرایی» و «کمرویی» پرداخت و اظهار داشت که این دو مفهوم اغلب با یکدیگر اشتباه گرفته میشوند. او توضیح داد که درونگرایی و کمرویی دو مقوله متفاوت هستند. شخص درونگرا ممکن است از حضور در جمعهای اجتماعی لذت ببرد، اما در عوض، برقراری ارتباطات محدود و عمیق را میپسندد و نسبت به قضاوت دیگران نگران نیست. در حالی که کمرویی معمولاً با احساس اضطراب همراه است، به گونهای که یک فرد ممکن است تمایل داشته باشد در گفتگوها شرکت کند و در جمعها حاضر شود، اما نگرانی از قضاوت دیگران او را به عقبنشینی وامیدارد.
وی در ادامه مثال زد: شخص درونگرا ممکن است بگوید «من دوست دارم در این مهمانی زیاد صحبت نکنم»، اما یک فرد کمرو ممکن است ابراز کند «میخواهم صحبت کنم، اما میترسم که صحبتهایم اشتباه باشد و نظر بدی درباره من داشته باشند». بنابراین، این نکته حائز اهمیت است که درونگرایی بیشتر به عنوان یک ویژگی شخصیتی شناخته میشود، در حالی که کمرویی ممکن است شامل ترس و اجتناب شود.
توانایی تغییر و تأثیر محیط در بهبود رفتار
این روانشناس در پاسخ به این سوال که آیا کمرویی ذاتی است یا مهارتهایی است که میتوان آن را تغییر داد، توضیح داد: در این مسئله عوامل متعددی دخیل هستند. برخی از کودکان از دوران نوزادی با خلقهایی محتاطتر و حساستر به محیطهای جدید آزمایش میشوند و بنابراین نمیتوان تمام عوامل زیستی و ارثی را نادیده گرفت. اما این به معنای آن نیست که فرد باید به طور دائم با کمرویی زندگی کند. محیط خانواده، روشهای تربیتی، تعاملات اجتماعی با همسالان، تجربههای طرد یا تمسخر، اعتماد به نفس و مهارتهای ارتباطی همگی قادر به بهبود این وضعیت هستند.
شرافتی اضافه کرد: از سوی دیگر، برخی افراد به طور طبیعی مهارتهای ارتباطی لازم را نیاموختهاند. به همین دلیل، آنچه که ما به عنوان کمرویی مشاهده میکنیم، ممکن است نتیجهی缺少 تجربه و مهارتهای اجتماعی باشد. در رویکرد شناختی-رفتاری، ما بر روی همین جنبههای قابل تغییر کار میکنیم. یعنی فرد هم به بررسی افکار و باورهای اضطرابزای خود میپردازد و هم به صورت عملی مهارتهای ارتباطی را تمرین میکند.
تأثیرات فضای مجازی بر کمرویی: فرصت یا تهدید؟
وی در رابطه با اینکه رسانههای اجتماعی و فضای مجازی چه تأثیری بر کمرویی نسل جوان دارند، گفت: فضای مجازی میتواند به طور همزمان مفید و مشکلآفرین باشد، بنابراین نمیتوان آن را به طور مطلق خوب یا بد دانست. برای فردی که کمرو است، ارتباطات آنلاین ممکن است در ابتداییترین مرحله راحتتر باشد. او میتواند قبل از پاسخ دادن فکر کند و فشار ناشی از تماس مستقیم با دیگران را کمتر احساس کند، که این میتواند آغاز خوبی برای برقراری ارتباطات باشد.
شرافتی همچنین در ادامه با اشاره به پیامدهای منفی استفاده نادرست از این ابزار هشدار داد: اما هنگامی که فرد خود را بهطور کامل به فضای مجازی محدود کند و از ارتباطات حضوری اجتناب کند، اوضاع دگرگون میشود. زیرا این نوع اجتناب ممکن است اضطراب را در کوتاهمدت کاهش دهد، اما در بلندمدت میتواند آن را تثبیت کند. یکی دیگر از مسائلی که مطرح میشود، مقایسه اجتماعی است. افراد به طور مداوم زندگی، شکل ظاهری، موفقیتها و روابط دیگران را میبینند و ممکن است این احساس را پیدا کنند که همه از آنها موفقتر و اجتماعیتر هستند.
وی خاطرنشان کرد: بنابراین پیشنهاد من این نیست که فضای مجازی را به کلی کنار بگذارید، بلکه باید به طور متعادل و آگاهانه از آن استفاده کنید و ارتباطات واقعی و حضوری خود را حفظ نمایید.
نشانههای هشداردهنده؛ چه زمانی خجالتی بودن کودک نگرانکننده است؟
شرافتی در خصوص زمانی که کمرویی کودکی میتواند نشانهای از اضطرابهای آینده باشد، اظهار داشت: هر کودک خجالتی یا کمرو الزاماً با مشکلات روانشناختی مواجه نیست. برخی از کودکان در مواجهه با موقعیتهای جدید محتاطاند و به تدریج بر شرایط مسلط میشوند.
این روانشناس ادامه داد: آنچه که برای ما اهمیت دارد، شدت و استمرار این رفتار و تأثیر آن بر زندگی کودک است. برای نمونه، اگر کودکی به دلیل ترس از صحبت کردن در کلاس از پاسخ دادن اجتناب کند، نتواند دوستانی پیدا کند، از فعالیتهای گروهی دوری کند، یا از رفتن به مدرسه مضطرب شود و به علائم جسمانی نظیر دلدرد یا تهوع دچار شود، این مسائل باید با دقت بیشتری مورد بررسی قرار گیرد.
وی تأکید کرد: به ویژه اگر این وضعیت برای ماهها ادامه داشته باشد و بر عملکرد تحصیلی، اجتماعی یا خانوادگی کودک تأثیر بگذارد، در این شرایط بهتر است صرفاً به برچسب «بچه خجالتی» بسنده نکنیم. ممکن است لازم باشد ارزیابیهای تخصصی درباره اضطراب اجتماعی یا دیگر مشکلات اضطرابی انجام شود.
شرافتی در مورد اینکه کمرویی در برخی افراد ممکن است به یک مکانیسم دفاعی برای اجتناب از قضاوت دیگران تبدیل شود، بیان کرد: میتوانیم این کارآمدی را برای کمرویی در نظر بگیریم، البته با این توضیح که هر گونه کمرویی لزوماً به عنوان یک مکانیسم دفاعی به معنای فنی و کلاسیک آن محسوب نمیشود.
ایجاد چرخه «ترس و اجتناب»
این روانشناس افزود: گاهی فرد به شکل ناخودآگاه یاد میگیرد که اگر کمتر سخن بگوید، کمتر تحت توجه قرار میگیرد و شانس اشتباه کردن یا مورد قضاوت قرار گرفتن را کاهش میدهد. او ممکن است با خود بگوید «اگر چیزی نگوییم، هیچکس نمیتواند به حرفم ایراد بگیرد». این رفتار در ابتدا اضطراب را کاهش میدهد و همین امر باعث میشود فرد دوباره از موقعیتهای اجتماعی دوری کند و در نتیجه یک چرخهی ترس، اجتناب، آرامش موقت و سپس ترس بیشتر شکل میگیرد.
وی توضیح داد: در CBT تلاش میکنیم تا این چرخه را شناسایی کرده و به فرد کمک کنیم تا تجربههای جدیدی کسب کند، تجربههایی که نشان دهنده این باشد که پیشبینیهای منفی او همیشه محقق نمیشوند.
انتهای پیام