به گفته خبرنگار مهر، پس از انتشار بیانیهای از سوی شرکت هواپیمایی ماهان که از لغو پروازها به ترکیه و عمان خبر میداد، سازمان هواپیمایی کشوری به موضوع افزایش قیمت بلیت در این مسیرها ورود کرد و با صدور اطلاعیهای به کلیه شرکتهای هواپیمایی، دفاتر خدمات مسافرتی و چارترکنندگان نسبت به افزایش بیرویه قیمتها هشدار داد.
این سازمان با اشاره به دریافت گزارشهایی درباره افزایش چشمگیر قیمت بلیت در مسیرهای ایران - ترکیه و ایران - عمان، تأکید کرد که کاهش عرضه یا انتقال مسافران ماهان به سایر ایرلاینها نمیتواند توجیهی برای گران شدن بلیتها باشد و کلیه شرکتهای هواپیمایی، نمایندگیهای خدمات مسافرتی و چارترکنندگان ملزم به اصلاح فوری نرخهای غیرمنصفانه هستند.
این الزام شامل همه پروازهای دو مسیر مذکور در هر دو سمت میشود و تمامی فروشهای سیستمی و چارتری و همچنین کلاسهای پرواز اقتصادی و بیزینس را در بر میگیرد. به گفته سازمان هواپیمایی کشوری، دریافت هر نوع هزینه اضافی تحت عناوین دیگر نیز مشمول این الزامات خواهد بود.
مبنای بررسی: نرخهای پیش از تعلیق پروازها
این سازمان جهت بررسی نرخ بلیتهای ارائهشده، به قیمتهای فروش پیش از اعلام توقف پروازهای ماهان استناد کرده است. تاریخ ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ بهعنوان زمان اعلام خبر توقف پرواز در نظر گرفته شده و مقایسه قیمتها باید با لحاظ شرایط یکسانی انجام شود. این شرایط شامل مسیر پروازی، کلاس پروازی، زمان سفر، فاصله زمانی خرید بلیت تا پرواز و شرایط بلیت است.
علاوه بر این، نرخهای مربوط به دو هفته پیش از ۲۵ شهریورماه نیز در روند بررسی و رسیدگی به تخلفات از سوی سازمان هواپیمایی کشوری مد نظر قرار خواهد گرفت تا امکان مقایسه دقیقتری از قیمتها قبل و بعد از توقف پروازهای ماهان فراهم آید.
پایش قیمت بلیت از طریق سامانههای فروش
سازمان هواپیمایی کشوری بیان کرد که برای شناسایی افزایشهای نامتعارف قیمتها، کلیه قیمتها و سوابق فروش بلیت را از طریق سامانههای فروش، گزارشهای فروش، قراردادهای چارتر و پیشینه تغییر قیمتها تحت نظارت قرار خواهد داد. در این فرایند، گزارشهای دریافتی از مسافران، فرودگاهها و مراجع نظارتی نیز مورد بررسی قرار خواهد گرفت و در صورت تأیید تخلف، برخورد با متخلفان آغاز خواهد شد.
در صورت تأیید تخلف، اجازه فعالیت نمایندگیهای فروش حضوری یا آنلاین متخلفان به مدت سه ماه تعلیق خواهد شد. همچنین ممکن است سهمیه پرواز شرکت هواپیمایی متخلف به مقصد ترکیه یا عمان نیز به مدت سه ماه لغو گردد.
در صورت لغو سهمیه پروازی، اجازه انجام پروازها به سایر شرکتهای هواپیمایی اختصاص خواهد یافت تا ظرفیت پروازی این مسیرها حفظ شود و محدودیتهای ایجاد شده برای یک شرکت، منجر به کاهش بیشتر عرضه در بازار نشود.
ارجاع تخلفات به نهادهای نظارتی
سازمان هواپیمایی کشوری همچنین اعلام کرده است که پروندههای تخلفات، متناسب با موارد، به مراجع ذیصلاح شامل تعزیرات حکومتی، پلیس فتا و دادسرای ویژه فرودگاههای تهران ارجاع خواهد شد؛ زیرا نباید محدودیت در فعالیت یک شرکت هواپیمایی به فرصتی برای افزایش بیدلیل قیمت بلیت و تحمیل هزینه بیشتر به مسافران تبدیل شود.
با وجود این هشدارها، بررسیهای خبرنگار مهر بر روی وبسایتهای مجاز فروش بلیت هواپیما نشان میدهد که نرخ بلیت پروازهای تهران ـ ترکیه در روزهای اخیر با افزایش قابل توجهی روبرو گردیده است.
به نقل از این بررسی، قیمت بلیتهای اکونومی برای برخی پروازهای این مسیر که پیش از این بین ۳۰ تا ۴۰ میلیون تومان بود، به تازگی به حدود ۵۰ تا ۷۵ میلیون تومان رسیده است. همچنین نرخ بلیتهای بیزینس از ۹۰ میلیون تومان فراتر رفته است.
افزایش قیمت در شرایطی صورت میگیرد که سازمان هواپیمایی کشوری پیشتر بر این نکته تأکید کرده بود که انتقال مسافران ماهان به سایر ایرلاینها، به تنهایی مبنایی برای افزایش قیمت بلیت نمیباشد و نرخهای غیرمنصفانه باید اصلاح شوند.
افزایش قیمت بلیت به ۷۵ میلیون تومان؛ نظارت کجاست؟
تحلیل روند قیمتها نشان میدهد که افزایش نرخ بلیت در مسیر تهران - ترکیه شدت یافته است. در حالی که بهای برخی بلیتهای اکونومی این مسیر پیش از این در رنج ۳۰ تا ۳۸ میلیون تومان قرار داشت، قیمت برخی پروازها در کمتر از یک هفته به ۵۰ تا ۷۵ میلیون تومان صعود کرده است.
شرکتهای هواپیمایی معمولاً قیمت بلیت را بر اساس عواملی نظیر میزان عرضه و تقاضا، زمان خرید، ظرفیت باقیمانده در هواپیما و کلاس پروازی تعیین میکنند. با این حال، سازمان هواپیمایی کشوری در اطلاعیه اخیر خود بهصراحت اعلام کرده که کاهش عرضه یا انتقال تقاضا از یک ایرلاین به دیگران، مجوزی برای افزایش نامتعارف قیمت بلیت محسوب نمیشود.
از این دیدگاه، معیاری که سازمان هواپیمایی کشوری برای ارزیابی در نظر دارد، صرفاً قیمت فعلی بلیت نمیباشد، بلکه مقایسه آن با نرخهای گذشته و در شرایط یکسان است؛ مسألهای که قرار است بر اساس بررسی سوابق فروش و دادههای سامانههای فروش بلیت مورد ارزیابی قرار گیرد.
ضرورت پایش بازار بلیت ترکیه
بازار پروازهای ایران به ترکیه در روزهای اخیر به دلیل کاهش ظرفیت پروازی تحت فشار قرار گرفته و افزایش همزمان قیمت بلیت، فشار بیشتری بر دوش مسافران این مسیر گذاشته است. در حال حاضر، با توجه به هشدار سازمان هواپیمایی کشوری و تعیین نرخهای پیش از ۲۵ شهریور به عنوان یکی از مبنای ارزیابی، نحوه اجرای نظارت و رسیدگی به تخلفات میتواند تأثیر عمدهای در کنترل قیمتها داشته باشد.
چنانچه افزایش نرخهای جاری در فرایند بررسی سازمان هواپیمایی کشوری غیرمتعارف و مغایر با ضوابط شناخته شود، ابزارهایی نظیر تعلیق مجوز نمایندگیهای فروش، لغو سهمیه پرواز و ارجاع پرونده به مراجع ذیصلاح برای برخورد با متخلفان در نظر گرفته شده است.
بنابراین، در شرایطی که لغو پروازهای ماهان تأثیر منفی بر ظرفیت عرضه در مسیرهای ایران - ترکیه و ایران - عمان گذاشته است، نظارت بر قیمت بلیت و جلوگیری از تحمیل هزینههای بیشتر به مسافران، به یکی از چالشهای اساسی سازمان هواپیمایی کشوری تبدیل گردیده است.
