گروهی از پژوهشگران به تازگی هشدارهای جدی را درباره کوه مانتاپ (Mount Mantap) در کره شمالی، که بهعنوان محل اصلی آزمایشهای هستهای این کشور شناخته میشود، منتشر کردهاند. این کوه به دلیل وقوع انفجارهای زیرزمینی مکرر، دستخوش تغییرات اساسی شده است. این فعالیتهای لرزهای غیرعادی و پیوسته، نگرانیهای جهانی درباره ایمنی این مکان و اثرات زیستمحیطی آن را افزایش داده است. تحقیقی جدید نشان میدهد که این منطقه در حال حاضر به اصطلاح کوه خسته شناخته میشود؛ اصطلاحی که به سایتهای آزمایش هستهای با ساختار زمینشناختی به شدت آسیبدیده اطلق میگردد.
تأثیر آزمایشهای هستهای بر تغییرات کوهستان مانتاپ
کره شمالی آخرین آزمایش هستهای زیرزمینی خود را در کوه مانتاپ، که گاهی با نام مانتاپسان (Mantapsan) نیز نامیده میشود، در سال ۲۰۱۷ به انجام رساند. اما شواهد نشان میدهد که این انفجارهای شدید، ساختار زمینشناختی ناحیه را بهطرز جدی تحت تأثیر قرار داده است. کوانگ-هی کیم، زلزلهشناس و متخصص ژئوفیزیک از دانشگاه ملی پوسان کره جنوبی، بیان کرده است: «تکرار آزمایشهای هستهای زیرزمینی بهتدریج باعث تخریب و مختل شدن سنگهای اطراف شده و تنشهای وارده بر گسلهای موجود را تغییر داده است.»
این تحقیق که در تاریخ ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶ در نشریه Science منتشر شده است، به تشریح فعالیت لرزهای مداوم در کوه مانتاپ میپردازد. طبق نتایج بهدستآمده، تقریباً ۱۴۰۰ زمینلرزه در فاصله سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۵ در این ناحیه به وقوع پیوسته که از تاریخ ۳ سپتامبر ۲۰۱۷، یعنی زمان آخرین آزمایش هستهای شناختهشده در آنجا، بهطور قابل توجهی شدت و تعداد آنها افزایش یافته است. برآوردهای انجامشده نشان میدهد که آخرین آزمایش، انرژی معادل ۱۰۰ تا ۲۵۰ کیلوتن تیانتی تولید کرده که این مقدار به حدود ۲۰ برابر انرژی انفجار هیروشیما در سال ۱۹۴۵ میرسد.
کوه خسته: نگرانیهای مربوط به عواقب بلندمدت
پس از اینکه یک زمینلرزه غیرمعمول در کوه مانتاپ تنها چند دقیقه پس از آزمایش سال ۲۰۱۷ رخ داد، کارشناسان به طور جدی نگران وضعیت آن شدند. تحقیق جدید پیامی جدید از نگرانی را به گوش میرساند؛ بهطور کلی، این کوه اکنون بهعنوان کوه خسته طبقهبندی شده است، اصطلاحی که در دوران جنگ سرد برای مکانهای آزمایش هستهای بهکار میرفت که تحت تأثیر انفجارهای زیرزمینی به حدی آسیبدیدهاند که دیگر قادر به محبوس کردن گازهای رادیواکتیو نیستند.
پاول ریچاردز، زلزلهشناس دانشگاه کلمبیا که در این پژوهش شرکت نداشته، در مورد این وضعیت خطرناک ابراز نگرانی کرده و اعلام کرده است که این شرایط ممکن است به وقوع زمینلرزههای بزرگتر منجر گردد. آزمایش هستهای ترمونوکلئاری که در سال ۲۰۱۷ انجام شد، بهطور مؤثری قله کوه مانتاپ را نابود کرد. این تخریب به معنای عدم وجود برنامههای شناختهشده برای انجام آزمایشهای آتی دقیقاً در زیر این قله است، اما آزمایشهای دیگری ممکن است در نقاط زیرزمینی مختلف در مجموعه آزمایشگاه پونگری (Punggye-ri) در اطراف کوه انجام شوند. محققان نسبت به اثرات مداوم زمینلرزههای این کوه بر تلاشهای جهانی برای شناسایی انفجارهای هستهای واقعی هشدار میدهند.