وقتی بیشتر جانوران از آتش میگریزند، این پرندگان راهی شکار میشوند
در گزارشی از خبرگزاری خبرآنلاین، آتش در نظر بسیاری از حیوانات به عنوان عامل خطر به شمار میآید، اما برخی پرندگان شکاری در ساواناهای شمال استرالیا آن را به فرصتی برای شکار بدل میکنند. این پرندگان در زمان وقوع آتشهای کنترلشده به سمت شعلهها حرکت میکنند و در نواحی که آتش در حال گسترش است به جستجوی طعمه میپردازند.
گروهی از محققان به رهبری ایوو جیکوبز، جانورشناس شناختی، این رفتار را در خلال بررسی آتشهای کنترلشده در سرزمین آرنهم واقع در شمال استرالیا مشاهده کردند. این تحقیق با همکاری محیطبانان سازمان مدیریت سرزمینهای بومی Mimal انجام شده است. یافتههای این مطالعه به تازگی در پایگاه پیشچاپ bioRxiv منتشر شده و هنوز تحت ارزیابی علمی همتا قرار نگرفته، لذا باید به عنوان نتایج اولیه علمی تلقی شوند.
چرا «پرنده شکاری بادبادک سیاه» به نزدیکی آتش میرود؟
پژوهشگران بر این باورند که دلیل اصلی تمایل پرندگان شکاری به نزدیک شدن به آتش، سهولت در پیدا کردن و صید شکار است. در هنگام حرکت آتش در علفزار، بسیاری از موجودات کوچک، به ویژه حشرات، به فرار میپردازند. این وضعیت باعث میشود که شکارهایی که در شرایط عادی مخفی بودهاند، در معرض دید پرندگان قرار گیرند.
محققان گزارش دادهاند که پرندگان شکاری عموماً بر روی بخشهای نسوخته و در مسیر حرکت آتش، به پرواز یا جستوجو مشغول بودهاند؛ جایی که احتمال بیرونآمدن طعمهها بیشتر است. به عبارت دیگر، آتش برای این پرندگان بهنوعی ابزاری محسوب میشود که شکار را از مخفیگاهش خارج میسازد.
تعداد «پرنده شکاری بادبادک سیاه» در زمان آتشسوزی ۲۳ برابر افزایش یافت
در میان پرندگانی که توسط محققان مشاهده شدند، «پرنده شکاری بادبادک سیاه» با نام علمی Milvus migrans بیشترین وابستگی به آتش را نشان داد. تعداد این پرندگان در هنگام وقوع آتش حدود ۲۳ برابر بیشتر از زمانی بود که آتشی در منطقه وجود نداشت. سایر پرندههایی مانند دارخزک سینهسفید نیز در نزدیکی آتش به طور تقریبی ۲۰ برابر افزایش مشاهده شدند.
این افزایش در تعداد پرندگان حاکی از آن است که آتش میتواند فرصتی غذایی با اهمیت برای برخی گونهها فراهم کند. محققان همچنین متوجه شدند که پرندگان شکاری در زمان بهرهبرداری از آتشهای کنترلشده به طور میانگین حدود ۱۰ برابر بیشتر از شرایط عادی اقدام به شکار میکردند.
پرندگان شکاری نزدیک آتش چه نوع طعمهای را شکار میکنند؟
بخش عمدهای از طعمههای این پرندگان از حشرات تشکیل شده و ملخها به عنوان یکی از مهمترین طعمههای مشاهده شده در این مطالعه شناسایی شدند. با این حال، شکار پرندگان تنها به حشرات ختم نمیشود، چراکه پژوهشگران متوجه شدند برخی از «پرندههای شکاری بادبادک سیاه» موفق به شکار وزغ و یک مار نیز شدهاند.
این مشاهدات نشان میدهد که آتش نهتنها شمار شکارهای کوچک را افزایش میدهد، بلکه میتواند فرصتهای شکار برای پرندگان شکاری از گونههای مختلف را نیز فراهم آورد.
پرندگان «آتشدوست» چگونه طعمه میگیرند؟
این پرندگان به نظر نمیرسد که مستقیماً در شعلهها حرکت کنند. آنها بیشتر در اطراف مرز آتش و بر روی زمینهایی که سالم ماندهاند، به جستجوی شکار میپردازند. «پرندههای شکاری بادبادک سیاه» که در این مطالعه بیشترین وابستگی به آتش را از خود نشان دادند، در آتشسوزیهای وسیعتر در تعداد بیشتری دیده شدند و هنگامی که به صورت زمینی به شکار میرفتند، نسبت به زمان پرواز در جستجوی طعمه، عملکرد مؤثرتری داشتند.
از این رو، به جای اینکه آتش برای این پرندگان یک تهدید باشد، به نوعی فرصتی برای شکار به شمار میرود.
آیا پرندگان شکاری میتوانند آتش را بهطور عمد گسترش دهند؟
رفتاری که حتی عجیبتر از نزدیک شدن به آتش است، پیشتر در برخي پرندگان شکاری استرالیایی گزارش شده است.
برخی از گزارشها و مشاهدات میدانی حاکی از وجود رفتاری به نام «شاهینهای آتشین» (Firehawks) است؛ در این رفتار، پرندگان شکاری به طور ظاهری اقدام به انتقال شاخهها یا تکههای در حال سوختن از یک مکان به نقطهای دیگر میکنند و این عمل ممکن است به گسترش آتش منجر شود.
«پرنده شکاری بادبادک سیاه» نیز در زمره گونههایی قرار دارد که چنین رفتارهایی درباره آنها ذکر شده است.
با این حال، پژوهش جدید جیکوبز و همکارانش هیچ نشانی از این نوع رفتار در مشاهدات خود مشاهده نکردند. یافتههای آنها بیشتر معطوف به این است که چگونه این پرندگان از آتشهای موجود برای یافتن و صید طعمه استفاده میکنند.
رابطه پرندگان شکاری با آتش به هزاران سال پیش برمیگردد
رابطه انسان با آتش و چشماندازهای استرالیا ریشهای بسیار عمیق دارد. انسانها دست کم ۱۱ هزار سال است که از آتش به منظور مدیریت بخشهایی از این سرزمین استفاده کردهاند. امروزه نیز محیطبانان بومی در برخی از نواحی سرزمین آرنهم، در آغاز فصل خشک، آتشهای کوچک و کمضرری برپا میکنند تا پوشش گیاهی و منظر منطقه را بهخوبی مدیریت کنند.
محققان این آتشهای کنترلشده را فرصتی برای کاوش رفتار پرندگان شکاری در نزدیکی آتش تعبیر میکنند. آنها همچنین بر اهمیت دانش بومیان استرالیا در این رابطه تأکید دارند؛ چراکه مشاهدات و دانش بومیان درباره روابط پرندگان و آتش داری سابقهای بسیار طولانی است.
آیا آتش واقعاً برای این پرندگان مفید است؟
یافتههای به دست آمده از این مطالعه نشان میدهد که برخی پرندگان شکاری میتوانند از آتش بهعنوان ابزاری برای افزایش فرصتهای شکار خود استفاده کنند، اما این به این معنا نیست که هر نوع آتشسوزی میتواند برای آنها مفید باشد.
آتش کنترلشده که در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته، بهمقدار زیادی با آتشسوزیهای وسیع و نامنظم در تضاد است. آتشسوزیهای طبیعی و شدید قدری به مناطق وسیعتری آسیب رسانده و شرایط زیستگاه را به شکلی متفاوت تغییر میدهند.
این اختلاف در شرایط اهمیت بیشتری پیدا میکند، به ویژه وقتی که آتشسوزیهای طبیعی در استرالیا تحت تأثیر تغییرات دما و اقلیمی، با شدت و فراوانی بیشتری رخ میدهند.
تأثیر تغییرات اقلیمی بر «پرندگان آتشدوست»
هنوز روشن نیست که افزایش آتشسوزیهای شدید چه تأثیری بر پرندگانی خواهد داشت که از آتش بهعنوان ابزاری برای شکار بهرهبرداری میکنند.
محققان تأکید دارند که برای یافتن پاسخ به این سؤال، نیاز است رفتار این پرندگان در آتشسوزیهای طبیعی و کنترلنشده نیز مورد بررسی قرار گیرد؛ چراکه چنین آتشهایی از نظر شدت، سرعت گسترش و ویژگیهای محیطی با آتشهای برنامهریزیشده تفاوت بیشتری دارند.
بنابراین نمیتوان به راحتی از یافتههای ارائه شده نتیجهگیری کرد که افزایش آتشسوزیهای ناشی از تغییرات اقلیمی لزوماً برای این پرندگان سودمند خواهد بود.
چرا این کشف در مورد رفتار پرندگان شکاری حائز اهمیت است؟
تحقیق جدید تصویری پیچیدهتر از رابطه حیاتوحش با آتش به نمایش میگذارد. برای بسیاری از موجودات، آتش تهدید به شمار میآید؛ اما برخی پرندگان شکاری توانستهاند از نتایج آن در راستای پیدا کردن طعمه بهرهبرداری کنند.
این رفتار میتواند توضیحات بیشتری درباره نزدیکی «شاهینهای آتشین» به مناطق سوخته ارائه دهد. اگر آتش سبب شود شکار برای این پرندگان قابل مشاهدهتر و دسترسی به آن آسانتر شود، امری طبیعی است که پرنده برای استفاده از این فرصت به نزدیکی جبهه آتش نزدیک شود.
هرچند پژوهشگران بر این نکته تأکید میکنند که سؤالات بسیاری پیرامون این رفتار همچنان باقیمانده و برای درک بهتر ارتباط پرندگان شکاری با آتش، نیاز به مشاهدات بیشتر در شرایط طبیعی داریم.
منبع: sciencealert
۲۲۷۲۲۷