متخصصان زلزلهشناسی هشدار میدهند که شرایط جوی مانند ال نینو میتوانند فعالیتهای زلزلهخیزی محلی را در گسلهایی که در وضعیت تنش بحرانی قرار دارند، به تحرک درآورند. با این وجود، ایجاد یک رابطه مستقیم و علت و معلولی میان چرخههای جوی کوتاهمدت و زلزلههای بزرگ بسیار پیچیده است. تحقیقات انجام شده نشان میدهد کهگاه این رابطه از فعالیتهای لرزهای به سمت تغییرات اقلیمی پیش میرود، نه برعکس.
چگونه سوپر النینو بر سطح زمین اثر میگذارد؟
استاد زلزلهشناسی، مهدی زارع، تأکید میکند که «سوپر النینو» میتواند تغییرات کشسان و موقتی در سطح زمین ایجاد کند. این پدیده با انتقال جرم آب از خشکیها و نواحی غرب اقیانوس آرام به سمت مرکز و شرق، سبب جابهجایی سطح دریا به اندازه ۴۰ تا ۶۰ سانتیمتر و حرکات الاکلنگی در پوسته اقیانوسی تا ۲۰ سانتیمتر میگردد. اما تغییرات ناشی از این انتقال، تنشهایی در حد چند کیلوپاسکال به وجود میآورد که از نظر مقایسه با تنشهای عظیم زمینساختی ضروری برای وقوع زلزلههای بزرگ، بسیار ناچیز است. بنابراین، انتظار نمیرود که شمار زلزلههای بزرگ بهطور جهانی افزایش یابد یا نرخ کلی فعالیتهای لرزهای تغییر کند، گرچه ممکن است گسلهای حساس در شرق اقیانوس آرام تحت تأثیر قرار بگیرند.
ارتباطهای تاریخی و نقش النینو در تحریک زلزلهها
مطالعات علمی به وجود یک ارتباط زمانی بین رویدادهای النینو-نوسان جنوبی (ENSO) و افزایش فعالیتهای زلزلهای، بهویژه در پشته اقیانوس آرام شرقی، اشاره میکنند. به عنوان مثال، پژوهشهای سال ۲۰۱۰ نشان دادند که النینو میتواند طی ۲ تا ۶ ماه پس از وقوع، موجب افزایش زلزلهها شود. همچنین، سوپر النینو ۱۵۰ سال پیش (۱۸۷۷-۱۸۷۸) همزمان با چندین زلزله مهم، از جمله زلزله بزرگ شیلی با بزرگای ۸.۳ تا ۸.۵ و زلزله ویرانگر ونزوئلا در سال ۱۸۷۸، اتفاق افتاده است. با وجود این روابط، متخصصان بر این نکته تأکید دارند که تغییرات فشار در بستر اقیانوس ایجاد شده توسط النینو برای ایجاد زلزلههای بزرگ کافی نیست. اما اگر گسلها آماده گسیختگی باشند، این نوسانات جوی میتوانند به عنوان عاملی تحریککننده عمل نمایند.