طبق اطلاعات دریافتی از خبرنگار مهر، بررسی سن ترکیب ناوگان خودروهای سواری در کشور نشان میدهد که مسئله فرسودگی فقط مختص به تعداد محدودی از خودروی قدیمی نیست و بخش بزرگی از ناوگان فعلی نیز در سنین بالا قرار دارند. از تعداد ۲۴ میلیون و ۲۰۵ هزار و ۸۰۹ دستگاه خودروی سواری، ۲۹ درصد معادل ۷ میلیون و ۱۱۶ هزار و ۸۰۳ دستگاه، کمتر از پنج سال عمر دارند، اما سهم خودروهای قدیمی نیز قابل توجه است.
بر اساس این آمار، تعداد ۵ میلیون و ۳۷۲ هزار و ۳۰۴ دستگاه، معادل ۲۲ درصد از ناوگان، بین ۶ تا ۱۰ سال سن دارند و ۵ میلیون و ۳۳۴ هزار و ۴۰۷ دستگاه دیگر، به همان نسبت ۲۲ درصد، در رده سنی ۱۱ تا ۱۵ سال قرار گرفتهاند.
علاوه بر این، ۱۸ درصد از کل ناوگان، یعنی ۴ میلیون و ۴۶۵ هزار و ۵۹۳ دستگاه خودرو، دارای سن بین ۱۶ تا ۲۰ سال هستند. در نهایت، یک میلیون و ۹۱۶ هزار و ۷۰۲ دستگاه، معادل تقریبا ۸ درصد از کل ناوگان، بیش از ۲۱ سال قدمت دارند.
اهمیت این اعداد در زمانی بیشتر احساس میشود که به سن فرسودگی خودروهای شخصی در قوانین فعلی توجه شود. بر اساس آییننامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، سن فرسودگی خودروهای شخصی بنزینی، دوگانهسوز و دیزلی ۲۰ سال تعیین شده است و خودروهای هیبریدی ۲۳ سال و خودروهای برقی ۲۵ سال پس از تولید به این سن میرسند. بنابراین، خودروهای با عمر بالای ۲۰ سال در دستهای قرار میگیرند که از نظر قانونی، فرسوده به شمار میروند.
به این ترتیب، حداقل ۱.۹ میلیون خودروی سواری در ناوگان کشور، در سنین بالای ۲۰ سال قرار دارند. همچنین، ۴.۴ میلیون دستگاه دیگر در بازه سنی ۱۶ تا ۲۰ سال هستند؛ به این معنی که اگر روند نوسازی به اندازه کافی سریع نباشد، بخش بزرگی از این خودروها در سالهای آتی به دامنه فرسودگی خواهند پیوست.
بررسیهای اخیر ستاد نوسازی ناوگان نیز ابعاد این معضل را تأیید میکند. رئیس ستاد نوسازی ناوگان و اسقاط خودروهای فرسوده اعلام کرد که حدود ۱.۹ میلیون خودرو سواری فرسوده در کشور موجود است. او افزود که ظرفیت مراکز اسقاط کشور به حدود ۷۰۰ هزار دستگاه در سال میرسد، اما چالشهای اصلی این حوزه شامل تأمین منابع مالی و اجرای فرآیند نوسازی خواهد بود.
فرسودگی ناوگان تنها یک معضل ناشی از سن خودرو نیست؛ بلکه مصرف سوخت بالاتر، افزایش آلایندگی، هزینههای نگهداری و مسائل ایمنی از پیامدهای اساسی ادامه استفاده از خودروهای قدیمی است. به همین دلیل، قانون ساماندهی صنعت خودرو علاوه بر تعیین سن فرسودگی، سازوکارهایی نظیر الزام تولیدکنندگان و واردکنندگان به ارائه گواهی اسقاط و تخصیص حداقل ۲۰ درصد خودروهای عرضهشده در قرعهکشی به دارندگان خودروهای فرسوده را پیشبینی کرده است.
با توجه به این نکات، ترکیب سنی ناوگان سواری کشور نشان میدهد که به جز حدود ۱.۹ میلیون خودروی بالای ۲۰ سال، ۴.۵ میلیون خودرو نیز در بازه سنی ۱۶ تا ۲۰ سالگی قرار دارند. بنابر این، چالش اساسی فقط اسقاط خودروهای فرسوده فعلی نیست؛ بلکه باید از تبدیل میلیونها خودروی نزدیک به سن فرسودگی به موج جدیدی از خودروهای فرسوده جلوگیری شود، که این امر نیازمند سیاستهای نوسازی مداوم و تأمین منابع مالی پایدار است.