آیا دیافراگم متحرک واقعاً عملکرد دوربین آیفون ۱۸ پرو را ارتقا داده است؟
تینا مزدکی_آیفون ۱۸ پرو از مهمترین دگرگونیهای بخش دوربین در چند نسل اخیر آیفون میزبانی میکند؛ جایی که لنز دوربین اصلی حالا به دیافراگم متغیر مجهز شده است. برای اینکه عملکرد واقعی این قابلیت در دنیای واقعی روشن شود، دوربین آیفون ۱۸ پرو و آیفون ۱۷ پرو در سناریوهای گوناگون و با درنظرگرفتن تمام وضعیتهای دیافراگم بررسی شدند و جزئیات تصاویر تا بزرگنمایی ۴۰۰ درصد تحلیل شد. نتیجه آزمایش دقیقاً همان چیزی نبود که برخی پیشبینیهای اولیه نوید میدادند: دیافراگم تازه توانست فراتر از انتظار ظاهر شود، با این حال در عکاسی روزمره، یعنی جایی که معمولاً اختلافها باید سریع و واضح خودشان را نشان بدهند، تفاوت آنچنان چشمگیر از نسل قبل نیست.
- دوربین اصلی آیفون ۱۸ پرو از دیافراگم متغیر f/۱.۴۸ تا f/۴ بهره میبرد.
- دوربین فوقعریض، دوربین تلهفوتو و دوربین سلفی نسبت به نسل پیش دستنخورده ماندهاند و حسگرهای همان نسل قبلی در آنها به کار رفته است.
- در نورهای معمولی، کیفیت خروجی آیفون ۱۸ پرو و آیفون ۱۷ پرو تقریباً در یک سطح قرار میگیرد.
- اثر واقعی دیافراگم متغیر بیشتر در مسئله عمق میدان و همچنین حداقل فاصلهای که برای فوکوس در اختیار کاربر قرار میگیرد خودش را نشان میدهد.
- مهمترین پیشرفت نرمافزاری نیز به اضافه شدن کنترل دستی سرعت شاتر و دیافراگم در خودِ اپلیکیشن دوربین مربوط میشود.
- قابلیت تنظیم و قفل کردن تراز سفیدی (White Balance) هم از نگاه فیلمبرداران یکی از ارزشمندترین امکانات تازه به شمار میآید.
فقط یک دوربین آیفون ۱۸ پرو واقعاً تغییر کرده است
اپل هنگام رونمایی از محصولاتش معمولاً درباره تغییرات سختافزاری دوربینها با جزئیات دقیق و قابلسنجش حرف زیادی نمیزند. با این حال، بررسی انجامشده نشان میدهد نقطه تغییر واقعی آیفون ۱۸ پرو در دوربین اصلی خلاصه میشود. طبق نتایج این بررسی، دوربین فوقعریض، تلهفوتو و دوربین جلوی آیفون ۱۸ پرو نسبت به نسل قبل دقیقاً در همان جایگاه باقی ماندهاند و تغییری را نمیتوان در آنها مشاهده کرد.
حتی در نگاه دقیقتر، این برداشت هم مطرح میشود که حسگر دوربین اصلی آیفون ۱۸ پرو احتمالاً همان حسگری است که پیشتر در آیفون ۱۷ پرو دیده بودیم؛ بنابراین تغییر بنیادین بیشتر در بخش اپتیک لنز و همچنین تیغههای دیافراگم رخ داده است. اگر این برداشت صحیح باشد، میتوان نتیجه گرفت اپل در آیفون ۱۸ پرو به جای اینکه وارد یک جهش کامل سختافزاری شود، ترجیح داده تمرکز اصلی را روی افزایش انعطافپذیری لنز بگذارد.
دیافراگم f/۱.۴۸ برخلاف انتظار ناامیدکننده نبود
دوربین اصلی آیفون ۱۷ پرو با دیافراگم ثابت f/۱.۷۸ کار میکرد، اما در آیفون ۱۸ پرو محدوده دیافراگم میتواند تا f/۱.۴۸ هم باز شود. این یعنی لنز در حالت جدید نور بیشتری را وارد میکند و دقیقاً همان پایهای است که اپل درباره دریافت حدود ۵۰ درصد نور بیشتر به آن اشاره میکند. از سوی دیگر، دیافراگم جدید توانایی بسته شدن تا f/۴ را هم دارد.
در مرحله پیشبینی اولیه، تصور میشد باز کردن دیافراگم تا f/۱.۴۸ احتمالاً باعث افت کیفیت تصویر—بهویژه در نقاط نزدیک به لبههای کادر—شود. با این حال، تست واقعی داستان متفاوتی را روایت کرد. در مقایسه مرکز تصویر، جایی که آیفون ۱۷ پرو در f/۱.۷۸ و آیفون ۱۸ پرو در f/۱.۴۸ ثبت میکنند، اختلاف قابل توجهی دیده نمیشود. حتی وقتی تصاویر تا بزرگنمایی ۴۰۰ درصد بررسی شدند، کیفیت خروجی دو گوشی بسیار نزدیک به هم باقی ماند.
البته در حاشیههای تصویر، آیفون ۱۸ پرو وقتی دیافراگم را کاملاً باز میگذارد، کمی نرمتر عمل میکند؛ اتفاقی که با توجه به رفتار لنزها در بیشترین بازشدگی دیافراگم، چندان هم غیرقابل انتظار نیست.
دیافراگم f/۴ هم به حدی که گفته میشد، تصویر را خراب نمیکند
یکی دیگر از نگرانیها درباره آیفون ۱۸ پرو این بود که بسته شدن دیافراگم تا f/۴ به دلیل پدیده پراش نور (Diffraction)، وضوح تصویر را بهطور جدی کاهش دهد. دلیل چنین نگرانی هم تراکم بالای پیکسل روی حسگر دوربین بود؛ حسگری که با وجود ابعاد کوچک، ۴۸ میلیون پیکسل را در خود جای داده و طبیعتاً ممکن است در برابر اثرات پراش حساستر عمل کند.
اما وقتی تصاویر در f/۱.۴۸ و f/۴ کنار هم قرار گرفتند، خبری از افت شدید و فاجعهبار نبود. حتی در برخی جزئیات، تصویرِ ثبتشده در f/۴ کمی واضحتر از تصویرِ f/۱.۴۸ به نظر میرسد. بر اساس این مشاهدهها، اگر قرار باشد فقط یک دیافراگم بهعنوان گزینه ایدهآل برگزیده شود، f/۲.۸ میتواند انتخاب معقولی باشد. با این حال، اختلاف میان چهار حالت دیافراگم آنقدر کم است که در یک عکس عادی معمولاً نمیتوان تفاوت را با چشم بهراحتی تشخیص داد.
شاید همینجا مهمترین جمعبندی آزمایش خودش را نشان میدهد. با اینکه دیافراگم متغیر اضافه شده، در نورهای معمولی، خروجی آیفون ۱۸ پرو و آیفون ۱۷ پرو اختلاف قابل توجهی ندارد. عکاسی از صحنههای یکسان با هر دو گوشی نشان داد دو دوربین بسیار نزدیک به هم عمل میکنند و جهش مشخصی در کیفیت تصویر مشاهده نمیشود.
پس میتوان گفت دیافراگم متغیر بیشتر یک ابزار تازه برای کنترل شیوه ثبت تصویر است؛ نه یک فناوری که به تنهایی و در همه شرایط، کیفیت عکسهای روزمره را زیر و رو کند.
دیافراگم متغیر چه اثری روی عمق میدان میگذارد؟
یکی از کلیدیترین نکتهها درباره آیفون ۱۸ پرو این است که تفاوت میان «دیافراگم» و «عمق میدان» را باید از هم جدا کرد. عدد f به اندازه دیافراگم و مقدار نوردهی لنز اشاره میکند، اما به تنهایی معیار عمق میدان نیست. عمق میدان در کنار دیافراگم، به اندازه حسگر هم وابسته است و بدون درنظرگرفتن آن، نمیتوان تصویر واقعی را پیشبینی کرد.
در آیفون ۱۸ پرو، محدوده دیافراگم f/۱.۴۸ تا f/۴ از نظر عمق میدان تقریباً با بازه f/۵.۲ تا f/۱۴ در دوربینهای فولفریم همارزی دارد. نتیجه این است که حتی وقتی دیافراگم تا f/۱.۴۸ باز میشود، عمق میدان همچنان نسبتاً گسترده باقی میماند؛ بنابراین اختلافِ عکسهایی که دو سر این محدوده ثبت میشوند، بهخصوص در محیطهای باز، به اندازهای نیست که سریع و واضح جلب توجه کند. با نزدیکتر شدن فاصله سوژه، تغییر عمق میدان قابل مشاهدهتر میشود؛ اما دقیقاً در این نقطه، یک محدودیت دیگر هم وارد بازی میشود.
دوربین اصلی آیفون ۱۸ پرو بیش از اندازه نمیتواند نزدیک به سوژه شود. اگر کاربر از حد معمول نزدیکتر برود، گوشی بهطور خودکار احتمالاً به دوربین فوقعریض سوئیچ میکند. در چنین شرایطی، دیگر دیافراگم دوربین اصلی معنای عملی خود را از دست میدهد، چون اساساً لنز دیگری در ثبت تصویر نقش دارد.
بنابراین اگر هدف کاربر بهرهگیری از دیافراگم متغیر برای عکاسی نزدیک یا کلوزآپ باشد، لازم است به این نکته توجه کند که سوئیچ خودکار دوربین میتواند نتیجه نهایی را تحت تأثیر قرار دهد.
دیافراگم متغیر در فیلمبرداری هم دست به کار میشود
یکی از استفادههای مهم دیافراگم متغیر در آیفون ۱۸ پرو، به فیلمبرداری مربوط است. فیلمبردارها معمولاً تلاش میکنند سرعت شاتر را متناسب با نرخ فریم تنظیم کنند تا حرکت سوژهها طبیعی و نرم در تصویر ثبت شود. برای مثال، در فیلمبرداری با ۲۴ فریم بر ثانیه، سرعت شاتر ۱/۴۸ ثانیه میتواند تار شدن حرکتی کنترلشدهای ایجاد کند که به چشم «غیرعادی» نیاید.
در این نقطه، امکان تغییر دیافراگم میتواند کمک کند نور ورودی بدون دست بردن به سرعت شاتر مدیریت شود. با این حال، در شرایطی که نور محیط خیلی زیاد است، احتمالاً هنوز هم به فیلتر ND (کاهشدهنده نور) نیاز پیدا میشود. به همین دلیل، دیافراگم متغیر به تنهایی همیشه گره نوردهی در فیلمبرداری روزانه را باز نمیکند.
با وجود اینکه اپل روی دیافراگم متغیر مانور داده، شاید بزرگترین دستاورد جدید دوربین آیفون ۱۸ پرو چیز دیگری باشد. اپل سرانجام امکان کنترل دستی سرعت شاتر و دیافراگم را در اپلیکیشن اصلی دوربین در اختیار کاربران قرار داده است. اهمیت این تغییر از آنجاست که پیشتر، خیلی از افراد برای رسیدن به کنترلهای دستی گستردهتر، ناچار بودند سراغ اپهای شخص ثالث بروند.
اما مشکل اپهای شخص ثالث این بود که نمیتوانستند دقیقاً از همان پردازش محاسباتی و تمام ظرافتهایی که اپلیکیشن اصلی دوربین استفاده میکند، به شکل کامل بهره بگیرند.
چرا کنترل دستی در آیفون با دوربینهای معمولی تفاوت دارد؟
آیفون برای رسیدن به یک عکس نهایی تنها به یک فریم بسنده نمیکند. گوشی میتواند چند نوردهی مختلف را ثبت کند و سپس با کمک پردازش نرمافزاری آنها را کنار هم قرار دهد تا خروجی بهتری بسازد. به همین خاطر، وقتی کاربر در یک اپ شخص ثالث ISO و سرعت شاتر را قفل میکند، ممکن است گوشی دیگر قادر نباشد همان روال پردازش چندفریمیِ اپلیکیشن اصلی دوربین را اجرا کند.
در نتیجه ممکن است خروجی نهایی دامنه دینامیکی کمتری داشته باشد یا از نظر کیفیت، به شکلی دیگر با عکسهای ثبتشده در اپ خود آیفون تفاوت کند. این موضوع همچنین یکی از دلایلی است که چرا کنترل ISO در اپلیکیشن اصلی دوربین همچنان محدود مانده است. از نگاه پردازش محاسباتی آیفون، انتخاب یک ISO ثابت لزوماً همان معنای کلاسیکِ دوربینهای سنتی را ندارد.
از قابلیتهای تازه دیگر در آیفون ۱۸ پرو میتوان به امکان تنظیم و قفل کردن تراز سفیدی یا White Balance اشاره کرد. این ویژگی برای فیلمبرداری اهمیت ویژهای دارد، چون اگر رنگها در طول ضبط مدام تغییر کنند، ممکن است تصویر از نظر رنگ و حس کلی غیرطبیعی به نظر برسد.
کنترل دستی این تنظیمات به فیلمبردار اجازه میدهد رنگ صحنه ثابتتر بماند و تسلط بیشتری روی خروجی نهایی داشته باشد. نکته جالب اینجاست که این قابلیتهای نرمافزاری برای آیفون ۱۷ پرو ارائه نشدهاند؛ در حالی که از نظر تئوری، میشد حداقل بخشی از آنها را روی نسل قبلی هم فعال کرد.
آیا آیفون ۱۷ پرو را کنار بگذاریم؟
برای دارندگان آیفون ۱۷ پرو، نتیجه این آزمایش چندان هیجانانگیز جلوه نمیکند. آیفون ۱۸ پرو در حال حاضر بهترین دوربین آیفون محسوب میشود، اما این موضوع به معنای تفاوتی نیست که حتماً هر کاربری آن را در همان نگاه اول و در هر شرایطی احساس کند.
دیافراگم متغیر ابزارهای بیشتری برای کنترل نور، عمق میدان و جنبههای مرتبط با فیلمبرداری فراهم میکند؛ با این حال، در عکاسی معمولی، اختلاف میان تصاویر آیفون ۱۸ پرو و آیفون ۱۷ پرو بسیار محدود است. در عوض، اگر کاربر چند نسل عقبتر باشد، ارتقا به آیفون ۱۸ پرو احتمالاً تفاوتی بسیار محسوستر ایجاد میکند.
بنابراین، برای کسی که همین حالا آیفون ۱۷ پرو را در اختیار دارد، قابلیتهای تازه دوربین به تنهایی نمیتواند «دلیل قطعی» برای تعویض گوشی باشد. در مقابل، کاربران گوشیهای قدیمیتر ممکن است به دلیل همزمانی تغییرات سختافزاری دوربین و پیشرفتهای نرمافزاری، جذابیت بیشتری در این ارتقا پیدا کنند.
منبع: fstoppers
۲۲۷۳۲۳