بررسیهای صورت گرفته در زمینه الگوهای اقلیمی نشان میدهد که انحراف دمای آبهای زیرسطحی در برخی از نقاط این اقیانوس به طرز بیسابقهای افزایش یافته و به مرز بالای ۸ درجه سانتیگراد نیز دست یافته است. با توجه به جدیدترین اطلاعات داخلی، رئیس سازمان هواشناسی به تأیید وجود النینوی قوی پرداخت و ابراز امیدواری کرد که بارندگیهای وسیع پاییزی در مناطق خاورمیانه افزایش یابد.
تثبیت النینوی قوی و پیشبینیهای جهانی
سحر تاجبخش مسلمان، رئیس سازمان هواشناسی کشور، در یک نشست تخصصی در تهران اعلام کرد که پدیده اقلیمی النینو تا میانه ماه اوت سال ۲۰۲۶ به طور کامل و پایدار در اقیانوس آرام مستقر خواهد شد. میزان دمای آبهای زیرسطحی در این اقیانوس نشاندهنده شکلگیری منبع گرمایی بسیار وسیع در عمق آب است؛ بهطوریکه در برخی نواحی، دماهای گرمایی از مرز مثبت ۸ درجه سانتیگراد نیز فراتر رفته است.
بر این اساس، کارشناسان سازمان جهانی هواشناسی احتمال فعالیت و تداوم این پدیده را حدود ۱۰۰ درصد ارزیابی کرده و پیشبینی میکنند که النینو در کل فصل پاییز و زمستان سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ برقرار خواهد بود و ممکن است شدت آن به سطوح بسیار بالایی نیز برسد.
شواهد حاکی از آن است که وضعیت اقیانوس و جو بهصورت کاملاً همزمان و هماهنگ با یکدیگر عمل میکنند و سیگنالهای مشابهی از حضور النینو منتقل میشود. این نشاندهنده این است که در بخش اقیانوسی، سرعت گرم شدن سطح آب و وجود مخازن حرارتی بزرگ زیرزمینی را شاهد هستیم و در حوزه جوی، شاخص نوسان جنوبی براساس اعداد کاملاً منفی و همچنین جریانهای صعودی و همرفت شدید را نمایان میکند.
این وضعیت با الگوی رایج النینو همخوانی دارد؛ رفتاری که به نوعی در بخشهای مرکزی و شرقی اقیانوس آرام موجب افزایش بارندگی میشود و در غرب آن به کاهش بارشها منجر خواهد شد. این همگامی میان اقیانوس و جو، کارشناسان را به این اطمینان رسانده که این سامانه قوی و پایدار استمرار خواهد یافت و افزایش دما ناشی از آن ممکن است رکوردهای گرمای جهانی را نیز جابجا کند.
افزایش احتمالی بارشهای پاییزی در خاورمیانه
همزمانی پدیده النینو با فاز مثبت دوقطبی اقیانوس هند منجر به انتقال رطوبت فراوان از سمت دریای سرخ و دریای عرب به کشورهای منطقه میگردد. ترکیب این دو پدیده طبیعی در کنار یکدیگر، شانس بروز بارشهای بالاتر از میانگین در ماههای سپتامبر، اکتبر و نوامبر سال ۲۰۲۶ را در نواحی جنوب غربی آسیا، آسیای مرکزی و همچنین شمال شبه جزیره عربستان به شکل چشمگیری افزایش میدهد.
رئیس سازمان هواشناسی همچنین خاطرنشان کرد که النینو بهطور معمول با افزایش رطوبت از طرف دریای عرب و سرخ، بستر مناسبتری برای بارندگی در خاورمیانه فراهم میآورد و فاز مثبت اقیانوس هند نیز بهعنوان یک عامل تسهیلکننده، این رطوبت و بارشها را تقویت خواهد کرد.
نقش دیگر جریانهای جوی و نکات هشداردهنده
بهعلاوه، شاخصهای دیگری چون نوسان مادن-جولیان و نوسان شبهدوسالانه، تأثیر قابل توجهی بر جتجریانهای بالادستی گذاشته و مسیر ورود امواج و ابرهای بارانزا به خاورمیانه را مشخص میکنند. نوسان مادن-جولیان بهعنوان سیستمی کوتاهمدت، با توجه به موقعیت مکانی، میتواند در یک دوره چند هفتهای باعث افزایش بارشهای سیلآسا یا، بهعکس، ایجاد شرایط خشکی موقت در هوا گردد.
سوابق تاریخی نشان میدهد النینوها معمولاً در پاییز و آغاز زمستان باعث افزایش بارشها در بخشهای جنوب غربی آسیا میشوند و پیشبینیها حاکی از تداوم این وضعیت حداقل تا اوایل سال ۲۰۲۷ است. با این وجود، سازمان جهانی هواشناسی با تأکید بر نکته حائز اهمیت یادآور میشود که صرفاً قوی بودن النینو به معنای بارشهای سنگین در تمامی مناطق نخواهد بود و عوامل اقلیمی دیگر نیز میتوانند بر خروجی نهایی تأثیرگذار باشند، هر چند که در حال حاضر، یک النینوی قدرتمند و بهطور کامل تثبیتشده تا پایان زمستان پیشرو وجود دارد.