به نقل از هریتیج دیلی، باستانشناسان در منطقه جنوبغربی چین بقایایی از شهری متعلق به دودمان هان را یافتهاند که تاریخی بالغ بر دو هزار سال دارد و میتواند بهعنوان یکی از دستاوردهای مهم باستانشناسی اخیر در این کشور محسوب شود. این محوطه باستانی با نام «چنگبا»، نه فقط دارای دیوارهای دفاعی، خیابانها و کارگاههای صنعتی است، بلکه محققان معتقدند ممکن است تنها نمونه شناختهشده «دروازه آبی» دوران هان نیز در این شهر وجود داشته باشد.
این 발견، تصویری جامعتری از روشهای مدیریت محلی، شبکه تجاری و زندگی اجتماعی در یکی از مهمترین دورههای تاریخ چین را ارائه میدهد و ممکن است معمای موقعیت واقعی شهر تاریخی «دانگچو» را نیز نویدبخش باشد.
شهری که دو هزار سال زیر خاک پنهان مانده بود
محوطه چنگبا در شهرستان چوشیان، در شرق استان سیچوان قرار دارد و مساحتی نزدیک به ۵۰ هزار متر مربع را در بر میگیرد. تحقیقات نشان میدهد این شهر توسط دیواری دفاعی به طول تقریبی ۷۲۵ متر و خندقی احاطه میشده است؛ الگویی که نشاندهنده اهمیت نظامی و مدیریتی آن در زمان هان میباشد.
درون شهر، باستانشناسان موفق به شناسایی بقایای خیابانهای اصلی، پی ساختمانها و فضاهای اجتماعی شدهاند. همچنین در نواحی اطراف، گورستانها، کارگاههای سفالگری و اسکلهای نزدیک به رودخانه کشف شده که این موارد بیانگر آن است که این شهر تنها یک مرکز حکومتی نبوده، بلکه فعالیتهای اقتصادی متنوعی نیز در آن جریان داشته است.
تحقیقات نشان داده است که دیوارهای شهر برای نخستین بار در اوایل دوره هان غربی و در بین سالهای ۲۰۲ تا ۱۴۱ پیش از میلاد ساخته شده و در ادوار بعدی چندین بار مرمت و تقویت گردیده است.
آیا این همان شهر گمشده «دانگچو» است؟
یکی از جنبههای جذاب این کشف به شناسایی هویت واقعی شهر مربوط میشود. محققان بر این باورند شواهد جدید ممکن است ثابت کند که چنگبا همان شهر تاریخی «دانگچو» است؛ شهری که منابع گذشته از آن بهعنوان یکی از شهرستانهای تحت فرمانداری «با» در دوران هان یاد کردهاند.
سرنخ اصلی از تعداد زیادی سفال و کاشی سقفی بهدست آمده که بر روی آنها نام «دانگچو» ثبت شده است. این نوشتهها، به همراه اطلاعات جغرافیایی محوطه و توصیفهایی که در منابع تاریخی موجود است، فرضیه مذکور را بهطرز قابل توجهی تقویت کردهاند.
باستانشناسان پیشتر نیز اشیای مفرغی متعلق به دوره «جنگهای ایالات» را در این محل یافته بودند که نشان میدهد که سکونت در این منطقه حتی قبل از ظهور دودمان هان نیز ادامه داشته است.
موقعیتی که شهر را به چهارراه تجارت تبدیل کرد
جایگاه جغرافیایی چنگبا یکی از اصلیترین دلایل اهمیت آن محسوب میشود. این شهر در ساحل شرقی رود «چوجیانگ» واقع شده که به جیالینگ و در نهایت به رود یانگتسه متصل میشود.
از شمال شهر، گذرگاه «میکانگ» بهعنوان یک مسیر ارتباطی مهم بین کوهستانهای دابا و دشتهای مرکزی چین عمل میکرد. مجموع این راههای آبی و مسیرهای کوهستانی باعث گردیده چنگبا به مرکز کلیدی برای انتقال کالاها، مسافران و نیروهای نظامی تبدیل شود.
کشفی کمسابقه؛ تنها «دروازه آبی» دودمان هان؟
بزرگترین کشف انجامشده در کاوشهای اخیر که در ناحیه شمالغربی شهر و در مجاورت رودخانه قرار دارد، بقایای یک اسکله باستانی است.
باستانشناسان بر اساس موقعیت این سازه و اطلاعات گردآوریشده از اسناد بامبویی، تصور میکنند که این مکان ترکیبی از ورودی زمینی و آبی برای شهر به حساب میآمده؛ جایی که مقامات حکومتی بر ورود و خروج قایقها، مسافران و محمولههای تجاری نظارت داشتهاند.
در صورتی که این تفسیر به تایید برسد، این ساختار بهعنوان نخستین و یگانه نمونه شناختهشده «دروازه آبی» متعلق به دوران هان در سراسر چین خواهد بود؛ کشفی که میتواند نگاه محققان به زیرساختهای شهری آن زمان را دستخوش تغییرات نماید.
اسناد بامبویی که از زندگی روزمره مردم میگویند
کاوشها تنها به ساختارهای معماری محدود نمانده است. پژوهشگران مجموعهای بینظیر از لوحهای بامبویی را پیدا کردهاند که اطلاعات ارزشمندی درباره نظام اداری و اجتماعی شهر در اختیار میگذارد.
محتوای این اسناد به مسائلی نظیر امور مالی، پروندههای قضایی، آموزش، خوشنویسی، ادبیات، ریاضیات و حتی نظام ثبت نام خانوارها پرداخته است؛ مقولهای که در دوره هان نمونههای بسیار محدودی از آن یافت شده است. این اسناد میتوانند در آینده به یکی از مهمترین منابع برای درک شیوههای اداره شهرهای باستانی در چین بدل گردند.
شهری که صنعت آهن را رونق داد
چنگبا فقط یک مرکز حکومتی نبود؛ بلکه یکی از مراکز پیشرو در تولید آهن نیز به شمار میرفت. باستانشناسان بیش از ۲۰ هزار قطعه سرباره، آستر کوره و لولههای دمش هوا را از این محوطه کشف کردهاند. تاریخگذاری رادیوکربنی نشان میدهد فعالیتهای ذوب آهن از اواخر دوره هان غربی تا اواسط دوره هان شرقی بهطور مداوم ادامه داشته است.
گستردگی این بقایا نشان میدهد که تولید آهن در چنگبا نه تنها به تأمین نیازهای محلی پرداخته، بلکه احتمالاً بخشی از شبکه توزیع فلز در شرق سیچوان را نیز شکل داده است.
شهری که قرنها زنده ماند
شواهد باستانشناسی نشان میدهد چنگبا از اواخر دوره جنگهای ایالات، از حدود سده چهارم پیش از میلاد، تا دوران دودمان چین و هان همواره محل سکونت و فعالیت بوده است.
کشف بخشهای مسکونی، صنعتی، اداری و تجاری در کنار یکدیگر، تصویری بینظیر از سازمان فضایی شهرهای مقطعی در زمان هان ارائه میدهد؛ موضوعی که پیشتر در شرق استان سیچوان چندان شناخته نشده بود.
پژوهشگران در نظر دارند در فصول آینده کاوش، بخشهای بیشتری از این شهر را بررسی نمایند تا روند رشد و تحولات آن را در طی قرنها بازسازی کنند. در صورت تأیید فرضیه شناسایی چنگبا بهعنوان شهر تاریخی دانگچو، این یافته میتواند به یکی از منابع کلیدی برای درک ساختار شهری، تجارت و نظام اداری چین باستان در دوران هان تبدیل شود.