قابلیت VRR چیست؟

برای درک مفهوم VRR در تلویزیون‌ها، ضروری است که ابتدا تفاوت میان FPS و Refresh Rate را بشناسیم. FPS به تعداد فریم‌هایی اشاره دارد که کنسول در یک ثانیه تولید می‌کند، در حالی که Refresh Rate به تعداد دفعاتی اشاره دارد که تصویر روی نمایشگر در هر ثانیه به‌روز می‌شود و این مقدار به واحد هرتز سنجیده می‌شود.

چالش زمانی به وجود می‌آید که این دو مقدار به‌طور همزمان برابر نباشند. به‌عنوان مثال، اگر تلویزیون شما قادر به نمایش 120 هرتز باشد ولی در یک صحنه 120 فریم و در صحنه‌ای با جزئیات بیشتر تنها 85 فریم تولید کند، نمایشگر نمی‌تواند به‌طور مداوم خود را با تغییرات سرعت تولید فریم تطبیق دهد.

قابلیت VRR برای مقابله با همین مشکل طراحی شده است. نمایشگرهایی که از این فناوری پشتیبانی می‌کنند، قادر هستند نرخ نوسازی خود را به‌صورت دینامیک تغییر دهند و با نرخ فریم خروجی کنسول همخوانی پیدا کنند. این روند متعاقباً منجر به هماهنگی بهتر در زمان‌بندی نمایش فریم‌ها و افزایشی در روانی حرکت تصویر می‌شود.

VRR چگونه کار می‌کند؟

برای درک آسان‌تر نحوه عملکرد VRR، بیایید یک تلویزیون با نرخ 120 هرتز را در نظر بگیریم که در حال اجرای یک بازی است. اگر کنسول به‌طور پیوسته 120 فریم تولید کند، هماهنگی میان منبع و نمایشگر به سادگی برقرار می‌شود. اما در شرایطی که FPS به 95، 80 یا 70 فریم کاهش یابد، اوضاع متفاوت می‌شود.

در حالت عادی، نمایشگر با نرخ از پیش تعیین‌شده خود به‌روزرسانی تصاویر را انجام می‌دهد. اگر فریم بعدی هنوز آماده نباشد، امکان تکرار فریم قبلی یا نمایش نادرست فریم جدید ممکن است اتفاق بیفتد. این عدم هماهنگی می‌تواند باعث پدید آمدن مشکلاتی مانند Judder یا Screen Tearing شود و حرکت تصویر را غیر یکنواخت نشان دهد.

زمانی که VRR فعالیت داشته باشد، نمایشگر می‌تواند زمان به‌روزرسانی را با زمان آماده شدن فریم جدید تطبیق دهد. از این رو، اگر کنسول در یک لحظه 80 فریم ایجاد کند، نمایشگر نیز قادر خواهد بود نرخ نوسازی را بر اساس آن تنظیم کند و با تغییرات FPS مجدداً نرخ خود را تنظیم نماید.

نکته‌ای که باید به خاطر داشت این است که VRR هیچ قدرت پردازشی جدیدی به کنسول‌های PS5 یا Xbox اضافه نمی‌کند. این فناوری نمی‌تواند نرخ فریم بازی را افزایش دهد و به‌عنوان مثال، نمی‌تواند یک بازی را از 30 فریم به 60 فریم تبدیل کند. عملکرد VRR تنها در مدیریت موثر‌تر فریم‌هایی است که واقعاً توسط کنسول تولید می‌شوند.

VRR چه مشکلی را در بازی‌ها حل می‌کند؟

اساسی‌ترین مسأله مرتبط با VRR، مشکل Screen Tearing یا پاره شدن تصویر است. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که نمایشگر بخش‌هایی از فریم‌های مختلف را در یک چرخه نمایشی نشان دهد. نتیجه این امر می‌تواند ایجاد یک خط یا شکستگی روشن در تصویر به هنگام حرکت سریع دوربین یا اشیاء باشد.

مشکل دیگری که با آن مواجه می‌شویم Stuttering است که در اثر نوسان نرخ فریم بروز می‌کند. VRR می‌تواند بخشی از این عدم هماهنگی را کاهش دهد، اما قادر به حل کامل همه انواع Stuttering نیست. مشکلات ناشی از موتور بازی، بارگذاری اطلاعات یا محدودیت‌های سخت‌افزاری همچنان ممکن است وجود داشته باشند.

مهم‌ترین مزایای VRR برای گیمرها

اگر تاکنون پرسیده‌اید که VRR چه تأثیری بر کیفیت بازی دارد، باید بدانید که این فناوری به تنهایی کیفیت گرافیکی بازی را بهبود نمی‌بخشد. VRR بیشتر بر روی نحوه نمایش و هماهنگی فریم‌ها تأثیر می‌گذارد و در شرایط مساعد می‌تواند حرکت تصویر را روان‌تر و یکدست‌تر نشان دهد.

تفاوت VRR با 120 هرتز چیست؟

سوالی که ممکن است به ذهن برساند این است که تفاوت VRR با 120 هرتز چیست؟ 120 هرتز مشخص می‌کند که نمایشگر به‌صورت ثابت می‌تواند در هر ثانیه تا 120 بار تصویر را تازه‌سازی کند. در مقابل، VRR این امکان را فراهم می‌آورد که نرخ نوسازی به‌صورت پویا تغییر کند تا با نرخ فریم خروجی دستگاه به بهترین صورت همگام شود.

برای نمونه، یک تلویزیون 120 هرتزی در حالت ثابت می‌تواند به‌طور میانگین تصویر را هر 8.3 میلی‌ثانیه تازه‌سازی کند. اما هنگامی که نرخ فریم بازی به 90 تغییر می‌کند، نمایشگر ثابت همچنان بر اساس زمان‌بندی خود عمل خواهد کرد. VRR در اینجا اجازه می‌دهد که نرخ نوسازی با سرعت جدید تولید فریم سازگارتر شود.

تفاوت 120Hz و VRR

• 120Hz: حداکثر سرعت تازه‌سازی نمایشگر را تعریف می‌کند.
• VRR: سرعت تازه‌سازی را بر اساس نرخ فریم تغییر می‌دهد.
• 120Hz بدون VRR: سرعت بالا اما نرخ نوسازی ثابتی دارد.
• 120Hz همراه VRR: سرعت بالا با هماهنگی پویا.
• VRR: افزایش مستقیم FPS نمی‌آورد.

بنابراین، هنگامی که به‌دنبال خرید تلویزیون گیمینگ هستید، نباید تنها به عبارت 120Hz بسنده کنید. یک نمایشگر مناسب برای PS5 و Xbox باید در کنار ظرفیت نوسازی بالا از VRR نیز پشتیبانی کند تا در زمان افت FPS یا تغییرات، تصاویر هماهنگ باقی بمانند.

چرا VRR برای PS5 مهم است؟

اگر به دنبال توضیح اینکه VRR در PS5 چه نقشی دارد، باید بدانید که این فناوری نرخ نوسازی نمایشگر را با خروجی گرافیکی کنسول هماهنگ می‌کند. سونی VRR را برای تلویزیون‌ها و مانیتورهای سازگار ارائه داده تا تجربه بازی در عناوینی که از نوسان نرخ فریم بهره می‌برند، روان‌تر به‌نظر برسد.

این قابلیت در بازی‌هایی که بین نرخ‌های فریم مختلف جابه‌جا می‌شوند اهمیت فزاینده‌ای پیدا می‌کند. ممکن است یک صحنه با نرخ فریم بالا اجرا شود، اما هنگام ورود به محیطی شلوغ، FPS کاهش یابد. VRR می‌تواند نمایشگر را با این تغییرات همگام کرده و ناهماهنگی تصویر را کاهش دهد.

کنسول PS5 از خروجی 120Hz نیز پشتیبانی می‌کند و این موضوع در کنار VRR توجه خاصی را می‌طلبد. البته لازم به ذکر است که همه بازی‌ها با 120 فریم اجرا نمی‌شوند و نرخ فریم نهایی وابسته به عنوانی که بازی می‌شود، وضعیت گرافیکی و قدرت سخت‌افزاری کنسول است.

سونی همچنین گزینه "Apply to Unsupported Games" را در تنظیمات PS5 قرار داده است. این گزینه می‌تواند VRR را بر روی برخی بازی‌های بدون پشتیبانی اختصاصی اعمال کند. نتیجه ممکن است به نوع نمایشگر و بازی بستگی داشته باشد و در صورت بروز رفتار غیرمنتظره، می‌توان آن را غیرفعال کرد.

• با این تنظیمات پلی استیشن 5، قدرت کنسول و نرخ فریم بازی‌ها را ارتقاء دهید

چگونه VRR را در PS5 فعال کنیم؟

اگر مایلید از چگونگی فعال کردن VRR در PS5 مطلع شوید، ابتدا به منوی Settings بروید. سپس گزینه Screen and Video و پس از آن Video Output را انتخاب کنید. در این بخش گزینه VRR قرار دارد و در صورت سازگاری نمایشگر، می‌توانید آن را روی حالت Automatic قرار دهید.

مسیر فعال‌سازی VRR در PS5

• Settings
• Screen and Video
• Video Output
• VRR
• انتخاب Automatic

گزینه "Apply to Unsupported Games" نیز در این قسمت موجود است. می‌توانید آن را فعال کنید تا VRR بر روی برخی بازی‌های فاقد پشتیبانی اختصاصی اعمال شود. اگر این گزینه باعث بروز مشکلاتی در بازی شد، بهتر است آن را خاموش کرده و عملکرد بازی را دوباره بررسی کنید.

برای استفاده از 120Hz نیز گزینه "120 Hz Output" را روی Automatic قرار دهید. این گزینه زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد که تلویزیون و بازی هر دو از 120 هرتز پشتیبانی کنند. تنها داشتن یک تلویزیون 120 هرتزی به‌تنهایی نمی‌تواند ضمانت کند که همه بازی‌ها با 120 فریم اجرا خواهند شد.

چرا VRR برای Xbox مهم است؟

اگر سؤال شما این است که چرا VRR برای Xbox ضروری است، باید به تحولات نرخ فریم متغیر بازی‌ها توجه کنیم. Xbox Series X و Series S می‌توانند بازی‌ها را در نرخ‌های فریم متفاوت اجرا کنند و VRR به همسو شدن نمایشگر با تغییرات این خروجی کمک می‌کند.

کنسول‌های Xbox به حفاظت از HDMI VRR و همچنین AMD FreeSync نیز می‌پردازند. این ویژگی می‌تواند استفاده از نمایشگرهای بیشتری را ممکن کند، اما همچنان باید مشخصات دقیق تلویزیون یا مانیتور مورد بررسی قرار گیرد. نوع VRR و محدوده عملیاتی آن بین نمایشگرهای مختلف ممکن است متفاوت باشد.

سری X علاوه بر VRR از خروجی 120Hz نیز حمایت می‌کند. بنابراین یک نمایشگر مناسب می‌تواند هم نرخ نوسازی بالا را ارائه دهد و هم در زمان کاهش FPS، نرخ تازه‌سازی را با خروجی کنسول تطبیق دهد. این ترکیب برای بازی‌های سریع نیز اهمیت بیشتری دارد.

مایکروسافت همچنین امکان تنظیم حالت VRR را در تنظیمات Xbox فراهم کرده است. کاربران می‌توانند VRR را روی حالت Always On، Gaming Only یا Off قرار دهند تا به این ترتیب کنترل بیشتری بر زمان استفاده از نرخ نوسازی متغیر داشته باشند.

چگونه VRR را در Xbox فعال کنیم؟

اگر در پی یادگیری چگونگی فعال‌سازی VRR در Xbox هستید، وارد Settings شوید و بخش General را باز کنید. سپس به TV & Display Options بروید و پس از آن Video Modes را انتخاب کنید. در این بخش، تنظیم مربوط به Variable Refresh Rate را خواهید یافت.

مسیر فعال‌سازی VRR در Xbox

• Settings
• General
• TV & Display Options
• Video Modes
• Variable Refresh Rate

اگر نمایشگر سازگار باشد، می‌توانید VRR را روی حالت Always On یا Gaming Only تنظیم کنید. حالت Gaming Only به‌خصوص برای کاربرانی طراحی شده که می‌خواهند نرخ نوسازی متغیر تنها در هنگام اجرای بازی فعال باشد و در محتوای عادی آن را به کار نگیرند.

علاوه بر این، در بخش TV & Display Options می‌توانید قابلیت‌های نمایشگر را بررسی کنید. این قسمت به شما فرصتی می‌دهد تا دریابید تلویزیون متصل از چه رزولوشن‌ها و نرخ‌هایی پشتیبانی می‌کند و آیا شرایط لازم برای استفاده از 4K، 120Hz و VRR مهیا است یا خیر.

آیا VRR را روشن کنیم؟

یکی از سوالات عمده کاربران این است که آیا باید VRR را فعال کنند یا خیر. اگر تلویزیون یا مانیتور شما از این فناوری پشتیبانی می‌کند و در حین استفاده از VRR با مشکلات تصویری مواجه نمی‌شوید، فعال بودن آن برای بازی‌های دارای نرخ فریم متغیر معمولاً مفید خواهد بود.

مزیت VRR بیشتر در شرایطی قابل مشاهده است که FPS بازی ثابت نیست. در یک بازی سنگین ممکن است نرخ فریم مداوم بالاو پایین شود و همین نوسانات تأثیر مستقیم بر حرکت تصویر بگذارند. VRR سعی دارد هماهنگی تصویر را با این تغییرات حفظ کند.

با این حال، برخی نمایشگرها در هنگام استفاده از VRR ممکن است دچار Flicker شوند. در این حالت، روشنایی تصویر، به ویژه در صحنه‌های تاریک، ممکن است تحت تأثیر تغییر نرخ فریم دچار نوسان شود. شدت این پدیده عمدتاً به مدل پنل و شیوه پیاده‌سازی VRR بستگی دارد.

چه زمانی VRR را خاموش کنیم؟

• هنگام مشاهده Flicker شدید
• در صورت قطع و وصل شدن سیگنال HDMI
• زمانی که یک بازی خاص با VRR دچار مشکل است
• اگر فعال بودن VRR باعث محدودیت تصویری می‌شود
• در صورت وجود ناسازگاری میان نمایشگر و کنسول

اگر پس از خاموش کردن VRR مشکل به‌طور کامل از بین رفت، بهتر است تنظیمات تلویزیون، Firmware، کابل و پورت HDMI را مورد بررسی قرار دهید. در برخی مواقع، مشکل ممکن است ناشی از VRR نبوده و یک عامل دیگر در زنجیره اتصال باعث ناپایداری تصویر شده باشد.

محدوده VRR چیست؟

محدوده VRR معیاری کلیدی در مشخصات تلویزیون و مانیتورهای بازی است. به عنوان مثال، یک نمایشگر ممکن است از VRR از 48 تا 120 هرتز پشتیبانی کند. در این حالت، تغییر نرخ فریم بین این دو مقدار توسط نمایشگر قابل تنظیم است.

فرض کنید بازی بین 55 تا 100 فریم تغییر می‌کند. نمایشگری با محدوده 48 تا 120 هرتز می‌تواند این تغییرات را مدیریت کند. اما اگر نرخ فریم به زیر 48 برسد، عملکرد VRR به حد پایینی خود خواهد رسید و شرایط متفاوتی ایجاد خواهد شد.

فناوری‌هایی مانند Low Framerate Compensation یا LFC می‌توانند در نرخ‌های پایین‌تر کمک نمایند. نمایشگرهای مجهز به LFC قادر به تکرار فریم‌ها با شیوه‌های مختلف هستند تا هماهنگی تصویر حفظ شود و تجربه‌ای پایدارتر در نرخ‌های پایین‌تر به کاربر ارائه شود.

در نتیجه هنگام خرید تلویزیون‌هایی با قابلیت VRR فقط به وجود این فن‌آوری بسنده نکنید. حداکثر و حداقل نرخ نوسازی، محدودۀ VRR در کیفیت 4K و 120Hz و پشتیبانی از LFC همگی باید در نظر گرفته شوند.

آیا HDMI 2.1 برای VRR ضروری است؟

سوالی که ممکن است مطرح شود این است که آیا HDMI 2.1 برای VRR ضروری است یا خیر. پاسخی که می‌توان داد این است که HDMI 2.1 مجموعه‌ای از قابلیت‌های کلیدی گیمینگ از جمله VRR، ALLM و نرخ‌های بالاتر را پشتیبانی می‌کند، اما در تمامی موارد وجود VRR به‌تنهایی به معنی نیازی به تمام پهنای باند HDMI 2.1 نیست.

برای بهره‌مندی از 4K و 120Hz در PS5 و Xbox، اهمیت HDMI 2.1 بیشتر می‌شود. کنسول‌های نسل جدید برای قابلیت‌های تصویری با پهنای باند بالا به اتصال مناسب نیاز دارند و تلویزیون نیز باید پورت‌هایی سازگار داشته باشد.

یک نکته مهم که باید به آن توجه کنید این است که همه پورت‌های HDMI یک تلویزیون به‌طور یکسان قابلیت ندارند. ممکن است تنها یکی یا دو ورودی به HDMI 2.1 و ویژگی‌هایی چون 4K در 120 هرتز مجهز باشند. قبل از اتصال کنسول، حتماً مشخصات دقیق ورودی‌ها را بررسی کنید.

کابل نیز جزئی جدا نشدنی از مسیر انتقال تصویر است. اگر کنسول از طریق ساندبار یا گیرنده صوتی به تلویزیون وصل شده باشد، همه تجهیزات بین کنسول و نمایشگر باید توانایی انتقال سیگنال مورد نیاز را داشته باشند.

تفاوت VRR و FreeSync چیست؟

اگر به تفاوت بین VRR و FreeSync پرداخته باشید، احتمالاً فکر می‌کنید این دو فناوری رقیب یکدیگرند. حقیقت این است که VRR به‌عنوان یک مفهوم کلی از نرخ نوسازی متغیر است و FreeSync فناوری ویژه‌ای از AMD به‌منظور پیاده‌سازی این ایده به شمار می‌آید.

G-SYNC نیز فناوری مشابهی از NVIDIA در همین حوزه است و استاندارد HDMI VRR خود را در اکوسیستم HDMI ارائه می‌دهد. هدف همه این راهکارها، همگام‌سازی نرخ نوسازی نمایشگر با نرخ فریم منبع است، اما سازگاری و پیاده‌سازی هر یک ممکن است متفاوت باشد.

تفاوت فناوری‌ها

• VRR: مفهوم کلی نرخ نوسازی متغیر
• HDMI VRR: پیاده‌سازی VRR در اکوسیستم HDMI
• FreeSync: فناوری AMD برای نرخ نوسازی متغیر
• G-SYNC: فناوری NVIDIA برای نرخ نوسازی متغیر

برای کنسول‌های Xbox Series X و Series S، حمایت از FreeSync در کنار HDMI VRR از اهمیت بالایی برخوردار است. اما هنگام خرید نمایشگر برای PS5 یا Xbox، بهتر است صرفاً به نام فناوری اکتفا نکنید و به سازگاری واقعی دستگاه‌ها توجه داشته باشید.

VRR چه ارتباطی با ALLM دارد؟

VRR و ALLM دو قابلیت از ویژگی‌های گیمینگ هستند که معمولاً در تلویزیون‌های مخصوص بازی به‌صورت همزمان مورد استفاده قرار می‌گیرند. VRR به همگام‌سازی نرخ نوسازی نمایشگر با FPS مربوط می‌شود، در حالی که ALLM یا Auto Low Latency Mode بر کاهش تأخیر پردازش تصویر تمرکز دارد.

زمانی که ALLM فعال می‌شود، کنسول می‌تواند به تلویزیون اعلام کند که یک بازی در حال اجرا است. تلویزیون نیز در مدل‌های سازگار به‌صورت خودکار به حالت کم تاخیر یا Game Mode منتقل می‌شود تا پردازش‌های غیرضروری تصویر را کاهش دهد.

بنابراین VRR و ALLM نمی‌توانند جایگزین یکدیگر باشند. VRR برای هماهنگی فریم‌ها طراحی شده است و ALLM برای مدیریت حالت کم‌تاخیر به کار می‌رود. اگر تلویزیون هر دو قابلیت را داشته باشد، می‌تواند مجموعه امکانات گیمینگ متکامل‌تری را ارائه دهد.

با این حال، وجود ALLM یا VRR به‌تنهایی نمی‌تواند کیفیت یک تلویزیون گیمینگ را تعریف کند. عوامل دیگری مانند Input Lag، زمان پاسخ‌گویی پنل، HDR، نرخ نوسازی و کیفیت کلی تصویر نیز می‌بایست هنگام انتخاب نمایشگر لحاظ شوند.

آیا VRR باعث افزایش FPS می‌شود؟

خیر، VRR بر افزایش FPS تأثیری ندارد. اگر بازی‌ای بر روی PS5 یا Xbox در یک صحنه با 60 فریم اجرا شود، فعال‌سازی VRR قرار نیست تعداد فریم‌ها را به 70 یا 80 افزایش دهد. تولید فریم هنوز هم به سخت‌افزار و موتور بازی بستگی خواهد داشت.

VRR صرفاً سبب می‌شود تا فریم‌هایی که کنسول تولید کرده‌اند، با زمانبندی مناسب‌تری