بر اساس گزارش هریتیج دیلی، گروهی از باستانشناسان در حوالی فرودگاه بینالمللی شیآن شیانیانگ در چین به یک آرامگاه سلطنتی دست یافتهاند؛ محوطهای که گمان میرود محل دفن «هوایانگ»، مادربزرگِ خوانده «چین شی هوانگ» باشد؛ همان فرمانروایی که بیش از ۲٬۲۰۰ سال پیش برای نخستین بار چین را یکپارچه کرد.
این آرامگاه در جریان بررسی زمینهایی که برای گسترش فرودگاه در نظر گرفته شده بود شناسایی شد و با وجود آنکه در طول قرنها بارها مورد غارت قرار گرفته، همچنان صدها شیء ارزشمند از آن به دست آمده است. هرچند باستانشناسان هنوز به کتیبهای یا استخوانهای انسانیِ قابل شناسایی نرسیدهاند، مجموعهای از شواهد تاریخی، معماری و علمی نشان میدهد که هوایانگ محتملترین صاحب این مقبره است.
مقبرهای وابسته به دوران دولت «چین»
پژوهشگران از سال ۲۰۱۸ مطالعه این محوطه را آغاز کردند و به این نتیجه رسیدند که در آن، مجموعهای بزرگ شامل یک آرامگاه شاهانه و یک گورستان جداگانه قرار دارد. در آغاز، چنین میپنداشتند که این آرامگاه به سلسله «ژوی شمالی» مربوط است؛ حکومتی که چند سده بعد بر چین سلطه یافت.
اما کاوشهای بعدی روشن کرد که این آرامگاه در حقیقت به دولت باستانی «چین» در عصر کشورهای جنگطلب تعلق دارد؛ دورانی که درست پیش از شکلگیری نخستین امپراتوری متحد چین قرار میگیرد.
تاریخگذاری رادیوکربنِ استخوانهای بهدستآمده، بازه ۳۸۹ تا ۲۰۸ پیش از میلاد را نشان میدهد. این بازه زمانی با زندگی هوایانگ سازگار است؛ زنی که در سال ۲۳۰ پیش از میلاد درگذشت.
زنی که سرنوشت تاریخ چین را دگرگون کرد
هوایانگ از اثرگذارترین زنان دربار دولت «چین» بهشمار میرفت. او همسر شاهزادهای بود که بعدها با عنوان «شاه شیائوون» به تخت نشست؛ با این حال، این زوج صاحب فرزند نشدند.
هوایانگ «یینگ ییرن» را، که شاهزادهای کمبرخوردار و گروگان سیاسیِ یک دولت دیگر بود، به فرزندی پذیرفت. پس از مرگ شاه، همین شاهزاده به پادشاهی رسید و پسر او بعدها با نام «چین شی هوانگ» به نخستین امپراتور چین بدل شد.
چین شی هوانگ در سال ۲۲۱ پیش از میلاد بر دولتهای رقیب چیره شد و نخستین امپراتوری یکپارچه چین را بنا نهاد. از اینرو، هوایانگ یکی از چهرههای سرنوشتساز در رشته جانشینی خاندان سلطنتی بهشمار میآید.
چه نشانههایی این دیدگاه را پررنگتر میکند؟
باستانشناسان هنوز سندی قطعی، مانند کتیبه یا مُهر پادشاهی، به دست نیاوردهاند؛ با این همه، چند سرنخ مهم این فرضیه را نیرومندتر میکند.
قدمت آرامگاه با دوران زندگی هوایانگ همخوانی دارد، اندازه و سبک ساخت آن با مقبرههای شاهانه دولت «چین» تطابق نشان میدهد و جایگاه جغرافیاییاش نیز در نزدیکی محل دفن شناختهشده «شاه شیائوون» قرار گرفته است.
یکی از پرسشهای مهمی که ذهن پژوهشگران را درگیر کرده، این است که چرا هوایانگ در گورستانی جداگانه به خاک سپرده شده است. منابع تاریخی بیان میکنند که او همراه شاه شیائوون در آرامگاه «شولینگ» دفن شده؛ با این حال، آرامگاه شاه حدود ۲٫۳ کیلومتر با این مقبره فاصله دارد.
پژوهشگران بر این باورند که اصطلاح «دفن مشترک» در منابع تاریخی لزوماً به معنای قرار گرفتن دو جسد در یک آرامگاه واحد نیست و میتواند به دو مجموعه سلطنتیِ مجاور اشاره داشته باشد؛ الگویی که در سالهای پایانی دولت «چین» جای سنت کهنِ دفن شاه و ملکه در یک مقبره را گرفت.
همه غارتگران دست خالی نرفتند
با وجود خسارتهای فراوان ناشی از غارت، کاوشگران موفق شدهاند صدها شیء گرانبها را از این مجموعه بیرون بیاورند. سفالها، اشیای مفرغی، ابزارهای آهنی و آثاری ساختهشده از یشم، عقیق و شیشه از مهمترین یافتههای این آرامگاه به شمار میروند.
این آثار، افزون بر ارزش هنری، دادههای مهمی درباره آیینهای تدفین خاندان سلطنتی و جایگاه اجتماعی صاحب مقبره در اختیار محققان قرار میدهند.
کشفی که به ارتش سفالین نیز پیوند میخورد
اگر بررسیهای آینده نشان دهد که این آرامگاه واقعاً متعلق به هوایانگ است، با یکی از مهمترین پیوندهای باستانشناختی با خاندان نخستین امپراتور چین روبهرو خواهیم شد؛ همان دودمانی که بعدها آرامگاه عظیم چین شی هوانگ و ارتش نامدار سفالین را پدید آورد.
به گفته باستانشناسان، ادامه کاوشها میتواند لایههای تازهای از ساختار آرامگاه، شیوههای تدفین سلطنتی و دگرگونیهای معماری مقبرههای خاندان «چین» را آشکار سازد؛ تحولاتی که در نهایت در ساخت یکی از شناختهشدهترین مجموعههای باستانی جهان، یعنی آرامگاه چین شی هوانگ، به اوج خود رسید.