تقدیر از پیشگامان عرصه صدا؛ اصغر فرهادی گفت فیلم تازه‌ام ادای احترام به هنر صدا بود

خبرگزاری مهر گزارش داد که مراسم بزرگداشت اسحاق خانزادی، محمد شهامت و حسن زاهدی؛ سه پیشکسوت نام‌آشنا در حوزه صدابرداری و صداگذاری، با عنوان «شب صدای سینمای ایران» روز دوشنبه سی‌ام شهریورماه در خانه سینما برگزار شد.

در این آیین، چهره‌های شناخته‌شده‌ای از جمله اصغر فرهادی، همایون اسعدیان، محمدمهدی عسگرپور، منوچهر شاهسواری، محمد آلادپوش، عادل تبریزی، کامران سحرخیز، بهمن اردلان، جهانگیر میرشکاری، علی قوی‌تن، آرش قاسمی، علی اکبر ثقفی، عرفان یزدی، نادر فوقانی، امیر عابدی، بهرام بدخشانی، محمدعلی حسین‌نژاد، بهنود بخت‌طالع، حسن آقاکریمی، جواد طوسی، هوشنگ گلمکانی، بهرام عظیمی و… حضور داشتند.

هادی معنوی‌پور وظیفه اجرای برنامه را برعهده داشت.

در ادامه، همایون اسعدیان؛ مدیرعامل خانه سینما، ضمن اشاره به حضور اصغر فرهادی گفت: برای من جای تعجب دارد که این مراسم هم‌زمان با رونمایی از اصغر فرهادی همراه شده است. به نظرم آمدن اصغر عزیز به این برنامه، نشانه احترام ایشان به عنصر صدا در سینماست. خوشحالم که اصغر شاهوردی و همسرشان نیز در این مراسم حضور دارند.

بهمن اردلان؛ رئیس صنف صدابرداران و صداگذاران سینما، نیز بیان کرد: یکی از اهداف انجمن، برگزاری مراسمی سالانه برای صداهای فیلم‌هاست. امیدواریم با همراهی نهادها و مراجع مرتبط، بتوانیم هر سال این برنامه را برگزار کنیم و به صداپردازان و صداگذاران آثار سینمایی جایزه تقدیم کنیم. در این دوره تلاش کردیم یک آئین‌نامه اجرایی تنظیم کنیم، اما به دلیل پیش آمدن برخی بهانه‌ها، متأسفانه هنوز نتوانسته‌ایم این رویداد سالانه را آغاز کنیم.

اردلان: سینما بدون صدا معنا ندارد

اردلان با تأکید بر اهمیت نقش صدا در سینما گفت: سینما را نمی‌شود بدون صدا تصور کرد. از همان آغاز پیدایش سینما، صدا به شکلی جدایی‌ناپذیر در فیلم حضور داشته است. اطمینان دارم که نمی‌توان بهترین آثار تاریخ سینما را بدون شنیدن صدا دید و از آنها لذت برد. باید اهمیت صدا را بلند اعلام کنیم، تا شاید جایگاه واقعی آن بیش از پیش شناخته شود.

پس از صحبت‌های او، ویدیویی از حسن زاهدی پخش شد.

در ادامه، منوچهر شاهسواری؛ تهیه‌کننده سینما اظهار کرد: در درون انسان دو گوهر وجود دارد؛ یکی گوهر جان و دیگری گوهر روان. در گوهر روان، نیک‌خواهی، نیک‌جویی، مهر و آدمیت ریشه دارد. من از زمانی که شاگرد حسن زاهدی بودم، تا وقتی در مسیر رفاقت و همکاری کنار او قرار گرفتم، همواره دیده‌ام که گوهر روانش همان‌گونه باقی مانده است. همه ما باید به این موضوع غبطه بخوریم.

این تهیه‌کننده یادآور شد: همه ما نسبت به وضعیت سینما، شرایط معیشتی همکاران و چالش‌های این حوزه آگاهی داریم. با این حال، گاهی تلاش‌هایی داریم که پاسخ می‌دهد و مسیر را هموارتر می‌کند.

وی با صراحت ادامه داد: حسن جان، تو از بچه‌محل‌های سینمایی. همیشه با روی گشاده با آدم‌ها برخورد می‌کنی. حسن جان، تو اهل سینمایی و هر جا که اهل آنجا حضور پیدا کنند، نشانه اصالت حضورشان همین است.

اصغر فرهادی: فیلم آخرم ادای احترام به سینماست

سپس اصغر فرهادی؛ کارگردان سینما، سخن گفت: بارها گفته شده صدا بسیار مهم است، اما ما معمولاً معنای واقعی آن را آن‌طور که باید درک نمی‌کنیم. فیلم آخر من درباره خودِ صداست و در واقع نوعی ادای احترام به این عنصر به حساب می‌آید. اخیراً وقتی صحنه‌ای را می‌نویسم، مرتب به این فکر می‌کنم که صدا چگونه باید شنیده شود. برای فیلمی که ایده آن در ذهنم شکل گرفته بود، سراغ یک صدابردار رفتم و به او گفتم که تصویر پایانی فیلم من چیست و تو باید برای آن صدا بسازی.

این کارگردان تأکید کرد: صدا موجب می‌شود ما در فیلم‌ها دست به تخیل بزنیم. یکی از فیلمسازانی که خیلی به صدا اهمیت می‌داد استاد مهرجویی بود. به اعتقاد من، شلختگی در فیلم‌هایش ابتدا از جنس صدا می‌آمد و بعد به تصویر می‌رسید. اگر فیلمسازان بتوانند به درستی از عنصر صدا بهره بگیرند، به زنده‌تر شدن فیلم کمک خواهد شد.

فرهادی با اشاره به نسل صدابردارانی که در این مراسم حاضر بودند گفت: این نسل دو ویژگی برجسته دارد؛ نخست اینکه صدا را وارد متن سینما کردند و دیگر اینکه از نخستین کسانی بودند که صدای سر صحنه را به سینما آوردند. در ایران، حضور صدابرداران در صحنه فقط محدود به صدابرداری نیست؛ نوعی حس پدرانه هم در کارشان دیده می‌شود.

او ادامه داد: در فیلم «شهر زیبا» جایی فیلمبرداری کردیم که شرایطش واقعاً دشوار بود. حسن به خانه یکی از اهالی محل رفت و از آنها اجازه گرفت تا بتوانیم کارمان را انجام بدهیم.

فرهادی در پایان اضافه کرد: از نظر تکنیکال و آرتیستیک، صدای ایران از بهترین‌های جهان است. هر وقت فیلمی را به خارج از کشور می‌بریم، معمولاً هیچ مشکلی از بابت صدای فیلم مطرح نمی‌شود و حتی می‌پرسند شما چطور این کار را انجام دادید.

میرشکاری: صدای سینمای ایران در تمام جهان دلپذیر است

در ادامه، جهانگیر میرشکاری؛ صدابردار پیشکسوت، در سخنانی کوتاه گفت: صدای سینمای ایران امروز به جایی رسیده که در همه جای دنیا دلپذیر و قابل احترام است. امیدوارم در سینمای امروز، دست‌کم نسبت به دستمزد صدابرداران کمی هوا و توجه بیشتری وجود داشته باشد.

پس از او، حسن زاهدی مطرح کرد: اگر در زمینه صدابرداری سر صحنه توفیقی به دست آورده‌ام، بی‌شک صدقه‌سر اصغر شاه‌وردی است؛ چون او به من آموخت چگونه در سر صحنه باید کار کرد.

وی همچنین گفت: اسحاق خانزادی و بهروز شهامت هم در این مراسم حضور دارند و من همیشه چیزهایی از آن‌ها یاد می‌گیرم.

در ادامه، ویدیویی از اسحاق خانزادی پخش شد.

جواد طوسی؛ منتقد سینما، با اشاره به اسحاق خانزادی و کارنامه پربار او گفت: بعد از زنده‌یاد روبیک منصوری، او در قله‌های صدابرداری ایران قرار می‌گیرد. زمانی که من هنوز کودک و نوجوان بودم، روبیک منصوری در میان فیلم‌های تجاریِ گیشه‌پسند، با صدابرداری‌اش کاری می‌کرد که همان فیلم‌ها اثرگذار شوند. ما نمی‌توانیم با نگاه کارشناسانه، حتی فیلم‌های عامه‌پسند را نادیده بگیریم، زیرا حضور این عزیزان می‌تواند به چنین آثارهایی شأن و هویت بدهد.

طوسی ادامه داد: اسحاق خانزادی در عین اینکه در دوره‌ای کارمند وزارت فرهنگ و هنر بود، روحیه کارمندی پیدا نکرد که صرفاً برای دریافت حقوق تلاش کند. او قدمی فراتر گذاشت و سراغ تجربه‌های تازه رفت.

این منتقد تأکید کرد: اصغر فرهادی، فیلمساز اینجا است و باید در کانون التهاب‌ها، در کنار مردم خودش باشد و فیلم بسازد.

محمدمهدی عسگرپور؛ رئیس هیئت رئیسه خانه سینما، نیز گفت: از دهه شصت با استاد خانزادی آشنا شدم. در آن زمان مسئولیت سینمای تجربی با من بود و ساختمان ارشاد محل فعالیت ما محسوب می‌شد. وقتی به روزهای نزدیک جشنواره فجر می‌رسیدیم، انگار در آنجا هر روز یک کلاس درس برگزار می‌شد. خیلی از کارگردانان جوان آن دوره وقتی وارد مجموعه می‌شدند، با اطلاعات زیادی بیرون می‌آمدند.

او افزود: هنگامی که برای تدریس به دانشگاه دعوت شدم، اصرار داشتم در چند جلسه درباره این موضوع توضیح دهم که روند فیلمسازی از نگاه فنی چگونه است. توضیح دادن این موارد برای نسل جوانی که امروز با دنیای دیجیتال سروکار دارد، برای من بسیار مهم بود؛ چون باید بدانند که ما درباره چند نسل پیش‌تر صحبت می‌کنیم. این نسل باید بفهمد آنچه امروز با آن روبه‌رو هستند حاصل چه تلاش‌هایی بوده و این تلاش‌ها چه ثمراتی داشته است. بخش بزرگی از موفقیت سینمای ایران حاصل همین کوشش‌ها و همراهی دوستان است.

خانزادی هیچ‌گاه صدافروش و هنربند نبود

در ادامه مراسم، محمدرضا دلپاک گفت: خوشبختی نصیب من شد که هشت سال دستیار استاد خانزادی باشم و از ایشان اخلاق و معرفت یاد بگیرم. او هرگز صدافروش نبود و نگاهش به کار هم صرفاً هنربندی یا معامله نبود. خانزادی به صدا به عنوان یک هنر می‌نگریست و با صدا قصه می‌گفت.

وی سپس یک فایل صوتی از امیر نادری پخش کرد که درباره اسحاق خانزادی صحبت کرده بود.

در ادامه، اسحاق خانزادی روی صحنه آمد و بیان کرد: من همیشه از میکروفن می‌ترسیدم. حدود هزار و خرده‌ای فیلم ساختم و در همه آن آثار، چه مستند و چه داستانی، کوچک‌ترین بی‌معرفتی در حق میکروفن نکردم و با آن رفاقت کردم. هرکدام از فیلم‌ها برای من هم یک ارزش است و هم یک زندگی؛ به همین دلیل نمی‌توانم هیچ‌کدام را فراموش کنم.

خانزادی در پایان گفت: من امسال فیلم «عشق در انفرادی» مسعود کیمیایی را کار کردم و امیدوارم باز هم بتوانم در این عرصه حضور داشته باشم.

پس از آن، علی قوی‌تن؛ کارگردان سینما، عنوان کرد: من و آقا بهروز پنج یا شش فیلم را با هم کار کرده‌ایم و بهروز در کارش یک سبک شخصی دارد. او به جزئیات توجه ویژه‌ای می‌کند و چیزهایی را وارد فیلم می‌سازد که در تصویر به تنهایی وجود ندارند. بهروز برای صدای یک صحنه واقعاً زحمت زیادی می‌کشد.

وی تصریح کرد: جوانان نسل جدید در کار با دیجیتال سریع‌تر عمل می‌کنند و دقیقاً مطابق تصویر پیش می‌روند، اما استادان ما از دهه شصت به بعد، از بسیاری جهات متفاوت‌اند و به جزئیات بیشتری می‌پردازند.

سپس بهرام عظیمی؛ کارگردان انیمیشن، از طرف بچه‌های حوزه انیمیشن صحبت کرد و گفت: من به نمایندگی از انیمیشن‌سازها اینجا هستم. کارگردانان بخش زیادی از فیلم را مدیون صدا و تصویر هستند، اما ما در حوزه انیمیشن بیش از بقیه، بدهکار صدا و دوبله هستیم. انیمیشن به تنهایی صدایی ندارد و باید برای آن صدایی خاص طراحی شود.

عظیمی ادامه داد: آدم‌هایی که در حوزه صدا فعالیت می‌کنند معمولاً آدم‌های ساکتی هستند، چون عادت کرده‌اند بیشتر بشنوند. همچنین آقای شهامت بسیار اخلاق‌مدار هستند؛ حتی با کارگردانان جوان هم با حوصله برخورد می‌کنند و نگاه از بالا به پایین ندارند.

آرش قاسمی؛ صدابردار سینما، در ادامه گفت: ۳۰ سال لذت شاگردی استاد شهامت را دارم و خوشحالم که این فرصت نصیب من شده است.

شهامت: سینما برای من راهی است برای بیان احساس، شنیدن جزئیات و بخشیدن جهان به تصویر

بهروز شهامت نیز عنوان کرد: وقتی به سال‌های گذشته فکر می‌کنم، می‌بینم بخشی مهم از زندگی من با سینما و هنرِ صدا گره خورده است. برای من، صدا فقط یک شغل نبوده؛ بلکه بخشی از زندگی‌ام به شمار می‌رفته است؛ راهی برای بیان احساس، شنیدن جزئیات و جهان بخشیدن به تصویر. در تمام این سال‌ها افتخار داشتم در کنار هنرمندان بزرگ کار کنم، از استادان بیاموزم و با همکارانم تجربه کسب کنم؛ و در حد توانِ خودم سهم کوچکی در ساختن و ماندگار شدن سینمای ایران داشته باشم.

این صدابردار سینما ادامه داد: امروز که به گذشته نگاه می‌کنم، شاید مهم‌ترین چیزی که از این مسیر برای من باقی مانده باشد نه نام و عنوان‌ها، بلکه خاطرات انسان‌هایی است که در این راه کنار من بودند و همراهی کردند.

شهامت در پایان گفت: من همیشه باور داشته‌ام که تصویر دیده می‌شود، اما صدا در خاطره‌ها می‌ماند. امیدوارم اگر چیزی قرار است از این سال‌ها برای من باقی بماند، فقط یک نام در تیتراژ فیلم‌ها نباشد؛ بلکه یاد و خاطره روزهایی باشد که با عشق و تعهد در کنار سینمای ایران زندگی و کار کردم.

در ادامه برنامه، با حضور اصغر فرهادی، بهرام عظیمی، آرش قاسمی و علی قوی‌تن، از بهروز شهامت تجلیل شد.

در پایان مراسم نیز کیک تولد حسن زاهدی با حضور بهروز شهامت و اسحاق خانزادی برش خورد.