اقدام فوری در مورد چاههای غیرمجاز و مدیریت برداشت آبهای زیرزمینی الزامی است
طبق گزارش ایسنا و بر اساس اطلاعات دریافتی از قوه قضاییه، نشستی با عنوان صیانت از حقوق عامه در ارتباط با پدیده فرونشست زمین به ریاست علی صالحی، دادستان عمومی و انقلاب تهران، و با حضور مدیران 30 نهاد مربوطه در دادسرای تهران برگزار گردید.
علی صالحی در این نشست بر لزوم اقدام جدیتر نهادهای ذیربط نسبت به موضوع فرونشست زمین تأکید کرد و گفت: کنترل و کاهش این پدیده نیازمند تلاشهای همگانی است و ضروری است همه نهادها، بهویژه آنهایی که ارتباط مستقیم با این مسأله دارند، با جدیت بیشتری وارد عمل شوند تا به نتایج مطلوب و مؤثری دست یابیم.
وی فرونشست زمین را بحرانی خاموش و جدی تلقی کرد و افزود: این مسأله به آهستگی ایجاد میشود و تبعات گوناگونی به دنبال دارد که میتواند به اقتصاد کشور، وضعیت اجتماعی و بخشهای مختلف آسیبهای جدی وارد کند. یکی از نتایج فرونشست زمین آسیب به زیرساختهاست. زیرساختها و محیط زیست به دلیل این پدیده با چالشها و مشکلات متعددی مواجه خواهند شد، لذا غفلت از این موضوع میتواند نگرانیها را در آینده افزایش دهد.
صالحی با بیان آثار مخرب فرونشست زمین بر محیط زیست تأکید کرد: این پدیده میتواند بر گیاهان و جانوران تأثیر سوء بگذارد و بهنوعی محیط زیست را دچار تغییر کند. همچنین تغییرات ناگهانی در محیط موجب اختلال در قابلیتهای حیوانات میشود.
وی ادامه داد: فرونشست زمین به هنگام انجام پروژههای عمرانی، بهخصوص در ساختوسازها، محورهای حملونقل، و سیستمهای آبرسانی و فاضلاب مانع ایجاد میکند و این وضعیت مسائل کنترلی را پیچیده میسازد. اگر به این مسئله رسیدگی نشود و بر روی این موضوع برنامهریزی دقیق انجام نگیرد و نهادها نتوانند بهطور مؤثر همکاری کنند، به زودی با معضلات فراوانی مواجه خواهیم شد.
دادستان تهران در ادامه به عوامل متعددی اشاره کرد که بر فرونشست زمین تأثیر میگذارند، از جمله: استفاده بیش از حد از منابع آبهای زیرزمینی که سبب خالی شدن خاک از آب و ریزش لایههای سطحی میشود. استخراج نفت و گاز نیز مطرح شد که البته به مناطق مختلف بستگی دارد. در مناطقی که دارای منابع نفتی و گازی هستند، این عامل میتواند در فرونشست زمین نقشآفرین باشد. اگرچه در استان تهران شاید این عامل چندان مشهود نباشد، اما در استانهای دیگر با چنین منابعی میتواند از جمله علل مؤثر بر فرونشست زمین محسوب گردد.
صالحی به عملیات معدنی و تونلسازی بهعنوان عوامل دیگری که بر فرونشست زمین تأثیر میگذارند، اشاره کرده و تصریح کرد: اکتشافات معدنی و تونلهایی که برای مقاصد گوناگون ایجاد میشوند، از جمله جادهها و فعالیتهای مرتبط، در این زمینه مؤثر هستند.
وی همچنین تراکم طبیعی رسوبات نرم را از دیگر عوامل مؤثر بر فرونشست زمین برشمرد و افزود: خشکسالی و تغییرات اقلیمی و همچنین انقباض خاکهای رسی بهواسطه خشکسالی از دیگر عواملی هستند که میتوانند موجب فرونشست زمین شوند. تخریب لایههای سطحی و زمینهای باتلاقی نیز از مسائلی است که بر فرونشست تاثیرگذار است.
دادستان عمومی و انقلاب تهران با اشاره به پیامدهای فرونشست زمین اظهار داشت: این پدیده خسارتهای قابل توجهی به بار میآورد که از جمله آنها میتوان به خرابی در حوزه ریلی، فاضلاب، خطوط انتقال نیرو و زیرساختهای شهری اشاره کرد. فرونشست زمین تهدیدی جدی برای ساختمانها و سکونتگاهها محسوب میشود و از جانب دیگر افزایش خطر سیلاب را نیز به همراه دارد، زیرا که تغییر شیب طبیعی زمین و تغییر مسیر آبهای سطحی میتواند منجر به وقوع سیلابها و خسارات ناشی از آن شود.
صالحی کاهش بهرهوری در بخش کشاورزی را نیز یکی دیگر از پیامدهای فرونشست زمین به شمار آورد و گفت: تغییرات در الگوهای زهکشی، کاهش کیفیت خاک و نابودی سفرههای زیرزمینی از آثار نامطلوب این پدیده است.
وی همچنین با اشاره به پیامدهای اقتصادی و اجتماعی فرونشست زمین اظهار داشت: خسارتهای اقتصادی و اجتماعی، افزایش هزینههای بازسازی زیرساختها و همچنین مهاجرت اجباری مردم از دیگر پیامدهای فرونشست زمین به شمار میرود.
دادستان تهران تأکید کرد: مقابله با این موضوع به عزم جدی ملی نیاز دارد و همگان باید در همکاری نزدیک برای حل این چالش تلاش نمایند. دستگاه قضایی نیز همواره از متولیان امر در حوزههای مختلف حمایت و پشتیبانی خواهد کرد.
دادستان عمومی و انقلاب تهران با تأکید بر ضرورت پیگیری مداوم، برنامهریزی اصولی و تعامل و همکاری همه نهادهای مسئول افزود: دستگاهها باید در کنار انجام وظایف قانونی خود به آثار و تبعات اقدامهایشان بر منابع آب زیرزمینی و پدیده فرونشست توجه داشته باشند.
وی پیشنهاد تأسیس کارگروهی متشکل از نهادهای مؤثر، از جمله شرکت آب منطقهای، آب و فاضلاب، جهاد کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست را مطرح کرد و خواستار تدوین برنامههای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت با زمانبندی مشخص برای اقدامات شد. بر عملکرد این کارگروه نظارت خواهد شد.
دادستان تهران با اشاره به وجود تعداد زیادی چاه غیرمجاز در این استان، ضرورت مسدودسازی و تعیین تکلیف فوری این چاهها را مورد تأکید قرار داد و عنوان کرد: در سال جاری 1000 حلقه چاه غیرمجاز مسدود شده است و نهادهای مسئول باید به تکالیف قانونی خود در این راستا عمل نموده و برای برخورد با چاههای غیرمجاز و ضبط و تعیین تکلیف تجهیزات حفاری اقدامات جدی اتخاذ کنند تا حتی یک چاه غیرمجاز نیز باقی نماند.
صالحی همچنین بر تسریع در نصب کنتورهای هوشمند و کنترل برداشت از چاهها تأکید کرده و گفت: با توجه به وضعیت کنونی تهران، این طرحها نباید به دقایق طولانی موکول شوند و اگر با مشکل بودجه مواجه هستیم، لازم است این موضوع از طریق استانداری و سازمان برنامه پیگیری گردد.
وی به بارگذاری و ساختوساز در نواحی با خطر فرونشست نیز اشاره کرد و از شهرداری خواست که با رعایت پهنهبندیها از بارگذاریهای بیش از ظرفیت در مناطق پرخطر جلوگیری به عمل آورد. همچنین بر لزوم نظارت سازمان بازرسی بر این موضوع تأکید شد.
دادستان تهران با تأکید بر ضرورت کاهش مصرف آب، بر توسعه تجهیزات کاهنده مصرف، فرهنگسازی و آگاهیبخشی عمومی تأکید کرده و خواستار تسریع در اجرای توافق شهرداری و شرکت آب و فاضلاب برای تأمین و نصب این تجهیزات شد.
وی در خصوص توسعه استفاده از پساب نیز به تسریع در اجرای طرحهای تصفیه و انتقال پساب، از جمله طرح شهر آفتاب، تأکید کرده و خواستار تعیین زمانبندی واضح برای بهرهبرداری از این پروژهها شد.
صالحی همچنین از جهاد کشاورزی خواست که حداکثر در یک سال آینده، اجرای سامانههای نوین آبیاری در اراضی با پتانسیل را بهطور جدی پیگیری کرده و در صورت نیاز به حمایت قضایی، این موضوع را اعلام کند. تغییر الگوی کشت متناسب با شرایط کمآبی و فرونشست تهران و حرکت به سوی محصولات کمآببر امری ضروری است.
وی بر ضرورت ممانعت از توسعه صنایع آببر در شرایط کمآبی تهران تأکید کرده و از محیط زیست خواست که در این زمینه با جدیت برخورد کند و همچنین بر الزام واحدهای صنعتی فاقد تصفیهخانه به ایجاد و راهاندازی تصفیهخانه تأکید ورزید.
دادستان تهران آبخیزداری را نیز یکی از حوزههای قابل پیگیری دانسته و خواستار ارائه برنامه مشخص منابع طبیعی برای اقدامات مؤثر در این زمینه شد. همچنین تأکید کرد که باید بهطور جدی از واگذاری زمین برای ساختوساز در نواحی آسیبپذیر فرونشست جلوگیری شود و تسریع در تدوین دستورالعملهای مربوط به این مناطق الزامی است.
وی در ادامه از نیاز به بررسی کارشناسی ظرفیت استفاده از منابع آب در مناطق با شرایط مناسب و انتقال آب به نواحی درگیر فرونشست سخن گفت و تصریح کرد: اگر بر اساس مطالعات کارشناسی امکان استفاده از این ظرفیت وجود داشته باشد، باید برای تأمین آب نواحی درگیر فرونشست به کار گرفته شود.
صالحی همچنین اصلاح و ترمیم شبکههای آبرسانی را از دیگر اقدامات ضروری عنوان کرده و از شرکت آب و فاضلاب خواست تا ظرف یک ماه آینده، برنامه زمانبندی لازم برای اصلاح و ترمیم شبکه و کاهش هدررفت آب را ارائه دهد.
وی در پایان با اشاره به وضعیت نامناسب پارکهای جنگلی تهران، بهویژه چیتگر، خواستار بررسی میدانی و پیگیری فوری وضعیت خشکشدن درختان و اجرای مصوبات قبلی شد و مقرر کرد بازدید مشترکی با حضور نهادهای مسئول انجام شود و وضعیت اجرای مصوبات قبلی مورد بررسی قرار گیرد.
در ادامه این نشست، نمایندگان نهادهای مسئول به ارائه گزارشی از عملکرد و اقدامهای صورتگرفته برای مقابله با فرونشست زمین پرداختند و آخرین وضعیت مدیریت تنش آبی، کنترل برداشت از منابع آب زیرزمینی، وضعیت تصفیهخانهها و برنامه تخصیص پساب تصفیهشده برای جایگزینی منابع آب زیرزمینی را تشریح کردند.
در این جلسه، نصیری قائم مقام شهردار تهران و رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران و همچنین مدیران حاضر در جلسه از دادستانی تهران به خاطر پیگیری موضوع فرونشست زمین قدردانی کردند.
انتهای پیام