تجزیه و تحلیل ملاقات سه ساعته ایران و آمریکا در نیویورک؛ اهداف تهران چیست؟
بر اساس گزارش ایلنا، روزنامه لبنانی «الاخبار» در یک تحلیل نوشت: در حالی که تنشها بین تهران و واشنگتن شدت یافته، انتشار خبری مبنی بر برگزاری یک نشست سهساعته میان مقامات آمریکایی و ایرانی در نیویورک، بار دیگر بحثها درباره امکان گشایش یک مسیر دیپلماتیک را زنده کرده است؛ اما مواضع ایران بیانگر آن است که هر نوع مذاکراتی باید مشروط به پذیرش شرایط خاص این کشور برای پایان جنگ و کاهش فشارها باشد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نشست «موفق» میان تیم آمریکایی و هیئت ایرانی حاضر در نیویورک را مورد اشاره قرار داده است؛ نشستی که در آن استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه، و جرد کوشنر، داماد او، نیز حضور داشتهاند.
تأکید ترامپ بر این است که دور دیگری از گفتوگوها به زودی برقرار خواهد شد و ابراز امیدواری کرده که واشنگتن بتواند به توافقی با تهران دست یابد. شبکه «سیبیاس» نیز به نقل از ویتکاف اعلام کرده که این دیدار «بهخوبی پیش رفته» و او بعد از آن احساسی مثبت دارد.
با این حال، طرف ایرانی تاکنون هیچ موضع رسمی درباره اظهارات ترامپ ارائه نکرده است. یک منبع دیپلماتیک در تهران به روزنامه «الأخبار» گفته است که دیدار رئیسجمهور ایران با مسعود پزشکیان در حال حاضر در برنامه هیئت ایرانی قرار ندارد.
این منبع تصریح کرده که ایران همواره از مذاکره و دیپلماسی برای خاتمه جنگ استقبال کرده، اما در بازی «دیپلماسی نمایشی» که مد نظر ترامپ است، شرکت نخواهد کرد؛ چرا که به گفته او، چنین رویکردی نتیجهای ملموس به دنبال ندارد.
تغییر روایت ایران در سازمان ملل
پزشکیان در دوره هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی خواهد کرد؛ حضوری که در شرایط بالا گرفتن تنشهای منطقهای، برای تهران از اهمیت خاصی برخوردار است.
ایران قصد دارد از این تریبون سازمان ملل برای ارائه تفسیر خود از جنگ استفاده کند؛ روایتی که کاملاً متضاد با ادعای آمریکا است. ایالات متحده در تلاش است تا تهران را به عنوان عامل بحران و تهدید برای اقتصاد جهانی در مسیر تنگه هرمز معرفی کند، در حالی که ایران اقداماتی را که انجام میدهد، دفاع از خود در برابر حملات خارجی و ایجاد بازدارندگی میداند.
در این راستا، انتظار میرود پزشکیان بر آمادگی ایران برای دفاع از خود تأکید کند و در عین حال، از آمادگی تهران برای مذاکره نیز سخن بگوید؛ البته بهگونهای که مذاکره بهعنوان نشانهای از عقبنشینی ایران تلقی نشود.
ایران برای پایان جنگ شروط خاصی را اعلام کرده است؛ از جمله توقف حملات، رفع محاصره، آزادسازی داراییهای بلوکه شده و تضمین اجرای هر توافق احتمالی.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و سرپرست تیم مذاکرهکننده ایران، در همین زمینه بیان کرده است: «مذاکره نیز خود نبردی است؛ دیپلماسی به معنای تسلیم نیست، بلکه به کارگیری قدرت میدان برای کسب دستاورد سیاسی است.»
اقدامات تهران برای جلوگیری از اجماع ضدایرانی
پزشکیان و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، علاوه بر شرکت در نشستهای سازمان ملل، به فعالیتهای دیپلماتیک گستردهای با مقامهای کشورهای مختلف خواهند پرداخت.
هدف این رایزنیها به گفته گزارش، جلوگیری از شکلگیری یک اجماع بینالمللی علیه ایران و تقویت موضع تهران در نهادهای چندجانبهای مثل سازمان همکاری شانگهای و بریکس است.
در همین ارتباط، «ایرنا» گزارش داده که انتظار نمیرود سفر پزشکیان و عراقچی به نیویورک به توافقی جامع برای پایان جنگ منجر شود، اما میتواند بهعنوان نقطه آغاز یک مسیر جدید برای دیپلماسی و دستیابی به یک راهکار پایدار در جهت خاتمه درگیریها عمل کند؛ مسیری که در نهایت به اراده واشنگتن برای پذیرش راهحلهای سیاسی و دیپلماتیک بستگی خواهد داشت.
از سوی دیگر، نگرانیها درباره پیامدهای اقتصادی ناامنی در تنگه هرمز در حال افزایش است. قطر و پاکستان که به عنوان میانجیگران اصلی گفتگوهای تهران و واشنگتن به حساب میآیند، بر نیاز به ادامه مذاکرات برای خاتمه جنگ و بازگشت به راهحلهای دیپلماتیک تأکید دارند.
دیدار ترامپ و شی؛ کلید اساسی آینده
در این میان، دیدار برنامهریزیشده دونالد ترامپ و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، که قرار است فردا انجام شود، میتواند یکی از مهمترین رویدادهای دیپلماتیک در روزهای آینده باشد.
بنابر تحلیل این گزارش، ترامپ پیش از انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا در نوامبر با سه گزینه اصلی مواجه است: بازگشت به یک جنگ تمام عیار علیه ایران، ادامه وضع موجود یا اقدام به سمت یک راهحل دیپلماتیک.
از این منظر، نتایج گفتگوهای ترامپ و شی میتواند بر تصمیمات آینده واشنگتن در رابطه با ایران و نحوه مدیریت بحرانهای منطقهای تأثیر قابل توجهی بگذارد.