تحول روستاها به وسیله انرژی خورشیدی؛ راه حلی برای تأمین انرژی و ایجاد اشتغال پایدار

به نقل از ایسنا، ایران با بهره‌برداری از نور خورشید تقریباً در تمام نقاط کشور و برخورداری از وزش باد مؤثر، پتانسیل قابل توجهی برای توسعه نیروگاه‌های بادی و خورشیدی دارد. طبق جدیدترین اطلاعات ارائه‌شده توسط مسئولان، ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر تا پایان شهریورماه به ۶۰۰۰ مگاوات افزایش یافته است.

طرح‌های توسعه‌ای وزارت نیرو پیش‌بینی می‌کند که ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر تا پایان سال ۱۴۰۵ به ۱۲ هزار مگاوات برسد؛ به‌طوری‌که بخشی از این ظرفیت می‌تواند با ایجاد نیروگاه‌های کوچک و متوسط در مناطق روستایی، عشایری و کمتر توسعه‌یافته به دست آید.

علاوه بر این، بر مبنای آخرین آمار از منابع رسمی، روند مهاجرت از روستاها به شهرهای بزرگ به‌طور مستمر ادامه دارد و یکی از دلایل اصلی این پدیده، کمبود فرصت‌های شغلی یا عدم تولید پایدار در روستاها است. در این شرایط، گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر در مناطق روستایی علاوه بر تأمین بخشی از نیاز انرژی، می‌تواند بستر لازم برای شکل‌گیری فعالیت‌های اقتصادی نوین را در این نواحی فراهم کند. همکاری و هماهنگی بین دستگاه‌های مربوطه در وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و نهادهای حامی، تأمین‌ مطلوبی را برای تولید در روستاها به ارمغان خواهد آورد.

تجربه‌های چند سال اخیر نشان داده است که هرگونه نیروی خورشیدی که در روستاها نصب شود، علاوه بر ایجاد مشاغل پایدار برای خانواده‌ها، می‌تواند شرایط لازم برای توسعه صنایع غذایی و تولیدات مرتبط در این استان‌ها را نیز فراهم سازد.

تولید برق در کنار مصرف، رویکردی برای کاهش بار روی شبکه

با استفاده از ظرفیت‌های موجود برای تولید برق خورشیدی، خانواده‌ها و روستاها قادرند قسمتی از نیازهای خود را به این روش تأمین کنند، بدون اینکه فشار اضافی بر شبکه سراسری ایجاد شود. این برنامه شامل استفاده از پشت‌بام‌ها و زمین‌های موجود و همکاری با سرمایه‌گذاران به‌منظور اجرای پروژه‌ها به‌صورت عملیاتی و با هزینه‌های کمتر خواهد بود.

بررسی‌ها حاکی از آن است که گسترش تجدیدپذیرها در انتهای شبکه برق، نه تنها کیفیت انرژی را بهبود می‌بخشد، بلکه به ایجاد درآمد پایدار برای خانوارهای کم‌برخوردار نیز منجر می‌شود؛ چراکه روستاهای دورافتاده معمولاً در آخرین قسمت‌های شبکه سراسری قرار دارند و نوسانات در کیفیت و کمیت برق در این نواحی بیشتر مشاهده می‌شود.

بر این اساس، رویکرد دولت در سال‌های اخیر بر این اصل بوده است که تولیدکننده و مصرف‌کننده در این نواحی باید به هم نزدیک شوند تا عدالت انرژی به نحو معقولی برقرار گردد.

از دیگر مزایای گسترش نیروگاه‌های خورشیدی در روستاهای دورافتاده این است که نصب این نیروگاه‌ها در انتهای شبکه می‌تواند موجب افزایش میزان برق و بهبود شرایط کار برای ساکنان شود. همچنین، توسعه تجدیدپذیرها با توجه به شرایط اقلیمی و زیرساخت هر منطقه، پایدارترین الگوی تأمین انرژی در روستاها به‌ شمار می‌رود. دسترسی به برق، ایجاد اشتغال و درآمد پایدار، از مؤلفه‌های اصلی توسعه پایدار است و در کشور ما نیز به نتایج مثبت و موفقی دست یافته‌ایم.

نیروگاه‌های خورشیدی در مناطق روستایی با ظرفیت حداکثر سه مگاوات

در این راستا، اخیراً مهدی حسینی - مدیرکل دفتر برنامه، بودجه و تنظیم مقررات ساتبا - با اشاره به ابلاغ «آیین‌نامه راهبری توسعه نیروگاه‌های واقع در مناطق هدف شامل تجدیدپذیر روستایی، عشایری و کمتر برخوردار تا سقف سه مگاوات»، بیان کرده که این آیین‌نامه با فراهم کردن یک چارچوب مشخص برای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی تا سقف سه مگاوات در این مناطق، فقط به‌منزله افزایش ظرفیت تولید برق تجدیدپذیر نیست، بلکه ابزاری مؤثر برای رسیدن به توسعه متوازن، افزایش امنیت و تاب‌آوری انرژی، تقویت اقتصاد محلی و ارتقای بهره‌وری در سطح ملی به شمار می‌آید.

به‌ گفته وی، با هدف‌گذاری و تبدیل سرمایه‌های کوچک محلی در سراسر کشور به سرمایه‌گذاری‌های تولیدی در مناطق روستایی، عشایری و کم‌برخوردار، می‌توان ظرفیت‌های اقتصادی این مناطق را فعال کرد و بخشی از منافع حاصل از توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر به‌طور مستقیم در اقتصاد محلی و زنجیره ارزش ملی جابجا خواهد شد.

حسینی درباره سازوکارهای حمایتی این آیین‌نامه اظهار داشته که تأمین مالی طرح‌ها از محل منابع مشخص‌شده در آیین‌نامه، از جمله منابع حساب پیشرفت و عدالت و همچنین منابع ریالی صندوق توسعه ملی، به‌علاوه ظرفیت گواهی‌های صرفه‌جویی انرژی - که در برنامه هفتم پیشرفت پیش‌بینی شده است - صورت خواهد گرفت.

وی افزود که برای طرح‌های پیشرو مانند ریزشبکه‌ها، سیستم‌های هیبریدی و ذخیره‌سازهای انرژی خورشیدی نیز مشوق‌هایی در نظر گرفته شده است. اجرای این پروژه‌ها در قالب طرح ملی روشنا، در کنار توسعه ظرفیت تولید برق تجدیدپذیر به توزیع متوازن‌تر منافع حاصل از توسعه انرژی‌های پاک، تقویت اقتصاد محلی و به‌کارگیری ظرفیت‌های مناطق کمتر توسعه‌یافته کشور کمک خواهد کرد.

کاهش تلفات شبکه و افزایش تاب‌آوری

گسترش سیستم‌های خورشیدی مقیاس کوچک علاوه بر تولید برق پاک، نقش چشمگیری در کاهش تلفات شبکه توزیع برق ایفا می‌کند و از منظر پدافند غیرعامل نیز یکی از روش‌های مؤثر برای افزایش تاب‌آوری شبکه برق کشور محسوب می‌شود. همچنین، این مسئله به‌عنوان یکی از محورهای مهم در توسعه مشارکت مردمی در بخش برق به‌شمار می‌آید و اجرای این آیین‌نامه می‌تواند یک گام اساسی در عملیاتی کردن این رویکرد و استفاده از ظرفیت سرمایه‌های خرد و محلی در توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر کشور باشد.

در این راستا، استفاده از ظرفیت پشت‌بام منازل، زمین‌های موجود و همچنین ظرفیت شهرک‌ها و انشعاب‌های صنعتی، امکان مشارکت گسترده متقاضیان را در توسعه نیروگاه‌های خورشیدی فراهم خواهد ساخت. در نتیجه، فرآیند اخذ مجوز و راه‌اندازی نیروگاه خورشیدی خانگی از طریق سامانه مهرسان صورت خواهد گرفت. به عبارتی، اگر امروز یک متقاضی، چه در شهر و چه در روستا، بخواهد روی پشت‌بام منزل خود یا در حیاط و حتی در یک انشعاب صنعتی یا در شهرک‌های صنعتی، نیروگاهی خورشیدی بنیان‌گذاری کند، سامانه‌ای به نام سامانه مهرسان ایجاد شده است تا امکان ثبت‌نام و پیگیری فرآیند را برای تمامی این افراد ممکن سازد.

نتیجه این رویکرد آن است که توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در کنار افزایش ظرفیت تولید برق تجدیدپذیر، می‌تواند به ایجاد اشتغال، شکل‌گیری درآمد پایدار، تقویت اقتصاد محلی، کاهش تلفات شبکه و بهبود دسترسی به انرژی در مناطق روستایی و کم‌برخوردار منجر شود؛ امری که با در نظر گرفتن برنامه افزایش ظرفیت تجدیدپذیرها در کشور تا ۱۲ هزار مگاوات تا پایان سال ۱۴۰۵ از اهمیت بیشتری برخوردار است.

انتهای پیام