نرخ کرایه نفتکشها در پی جنگ ایران به چه میزان افزایش پیدا کرد؟ / ثبت رکورد تاریخی ۱.۲ میلیون دلار در روز
طبق اطلاعات خبرآنلاین، روزنامه فایننشالتایمز در گزارشی تحلیلی به یک واقعیت دردناک اشاره کرد: هزینه اجاره سوپرتانکرهای نفت خام در مسیرهای ارتباطی میان خاورمیانه و آسیا به دلیل تنشها و درگیریهای نظامی در خلیج فارس به سطح بیسابقهای رسیده است.
این بحران نظامی منجر به بروز کمبود شدید در عرضه بزرگترین کلاس نفتکشها که به «سوپرتانکرهای غولپیکر» (VLCC) معروف هستند، شده است. این قایقها قادر به حمل حدود دو میلیون بشکه نفت بوده و اکنون مجبورند برای دوری از خطرات یا پیدا کردن بارهای جایگزین، مسیرهای بسیار طولانیتری را انتخاب کنند.
براساس اطلاعات به دست آمده از موسسه بورس کشتیرانی برمار (Braemar)، نرخ کرایه این کشتیها در مسیر بحرانی خاورمیانه به چین از اواخر آگوست تا کنون بیش از دو برابر شده است؛ این افزایش شدید در سایر مسیرها نیز به چشم میخورد، بهطوری که هزینه حمل نفت از برزیل به چین در هفته اخیر به یکسوم افزایش یافته است.
آمریتا سن، بنیانگذار اندیشکده مشاورهای انرژی اسپکتس (Energy Aspects)، با اشاره به روند افزایشی کرایهها بیان داشت که نرخهای حمل دریایی بهطور قابل توجهی در حال افزایش است و ممکن است به زودی به یک عامل بحرانی در بازار تبدیل شود، زیرا قیمت تحویل نفت خام در آسیا هماکنون به مرز ۱۵۰ دلار به ازای هر بشکه رسیده است.
چقدر هزینه کرایه نفتکش افزایش یافته و این مسئله چه تاثیری بر قیمت تحویل هر بشکه نفت دارد؟
بررسی دادههای مرتبط با بورس بالتیک (Baltic Exchange) نشان میدهد که در طول بخش عمدهای از سال گذشته، هزینه روزانه اجاره این سوپرتانکرها بین ۲۰ هزار تا ۵۰ هزار دلار متغیر بوده است.
قبل از آغاز این درگیری، بهدنبال پروندههایی از کمبودهای ساختاری، هزینه حمل در ماه فوریه به بالاترین سطح تاریخیش یعنی ۱۲۰ هزار دلار در روز رسیده بود. اما اکنون با رقم خیرهکننده ۱.۲ میلیون دلار در روز مواجه هستیم که نشاندهنده افزایش بیش از ۴۰ برابری نرخ کرایه این نفتکشها در سال جاری است.
این افزایش غیرمعمول در شرایطی به وقوع پیوسته که قیمت نفت خام برنت این هفته به حدود ۱۰۰ دلار برای هر بشکه کاهش یافته، اما افزایش هزینه اجاره و قیمت سوخت پالایششده منجر به آن شده که بهای گازوئیل در سنگاپور به سطح ۱۸۰ دلار و در آمریکا و اروپا به بیش از ۲۰۰ دلار در هر بشکه برسد.
دلایل اصلی افزایش قیمت کرایه نفتکش چیست؟
تحلیلگران دلایل این افزایش شدید را در چند عامل کلیدی خلاصه میکنند:
-
طولانیتر شدن مسیرهای دریایی: مارتین راتس، تحلیلگر ارشد شرکت مورگان استنلی، عنوان کرده است که پالایشگاههای هند و آسیا به ناچار باید نیازی خود را از برزیل، گویان، غرب آفریقا یا دریای شمال تأمین کنند که فرآیندی ۳۰ تا ۴۰ روزه را به همراه دارد و این به معنای خروج کشتیها از چرخه بازار به مدت بیشتری است.
-
ترافیک سنگین و جابهجایی بار به شیوه کشتی به کشتی: در حال حاضر، نفت خامی که از تنگه هرمز خارج میشود، توسط حدود ۶۰ قایق مخصوص در مسیرهای رفت و برگشت جا به جا شده و محمولهها در دریای عمان به کشتیهای دیگر منتقل میشوند.
-
معطلی ۱۵ درصد از ناوگان جهانی: مؤسسه کارگزاری کلارکسونز (Clarksons) برآورد کرده است که نزدیک به ۱۵ درصد از کل ناوگان نفتکشهای جهان در سواحل عمان در انتظار هستند و هر سوپرتانکر ممکن است تا ۱۰ روز بدون هیچ گونه فعالیتی در انتظار انتقال محموله باقی بماند.
-
افزایش بیسابقه هزینه بیمه جنگی: هزینه بیمه خطر جنگی در خاورمیانه به حدود ۱۰ درصد از ارزش بدنه کشتی رسید، در حالی که این عدد در مناطق با خطر کمتر معمولاً زیر ۳ درصد برآورد میشود.
تأثیر مستقیم هزینههای حملونقل بر کاهش تولید پالایشگاهها
تام رید، رئیس بخش تحلیل بازار نفت در موسسه قیمتگذاری آرگوس (Argus)، تأکید دارد که هزینه کشتیرانی دیگر یک متغیر حاشیهای در تعیین بهای انرژی نیست، بلکه به عامل تعیینکنندهای در قیمتگذاری تبدیل شده و هماکنون نزدیک به یکپنجم هزینه نهایی تحویل نفت به پالایشگاهها را به خود اختصاص میدهد.
مری ملتون، تحلیلگر ارشد برمار نیز تصریح کرد که سهم کرایه حمل اکنون به ۲۰ تا ۴۰ درصد از هزینه کل نفت تحویلی رسیده و بهوضوح این امر میتواند سود پالایشگاهها را تحت فشار قرار دهد.
در پی این تحولات، بزرگترین پالایشگاههای مستقل چین آغاز به کاهش ظرفیت تولید کردهاند؛ به گزارش آرگوس مدیا، شرکت «پتروشیمی هنگلی» ظرفیت پالایشگاه ۴۰۰ هزار بشکهای خود در دالیان را از حداکثر توان به ۸۰ درصد کاهش داده و پالایشگاههای «رونگشنگ» و «شنگهونگ» نیز از اواخر سپتامبر در حال کاهش تولید هستند؛ روندی که نشان میدهد تنشهای موجود در تنگه هرمز بهطور مستقیم زنجیره جهانی تأمین سوخت را مختل کرده است.