ترامپ و شی چه مباحثی را در واشنگتن مورد بررسی قرار میدهند؟
فرارو- جنیفر لیند، استاد علوم سیاسی در کالج دارتموث ایالت نیوهمپشایر و همچنین پژوهشگر مرتبط با مؤسسه مطالعات ژاپن «رایشهاور» واقع در دانشگاه هاروارد است.
به گزارش فرارو به نقل از اندیشکده چتم هاوس، دیدار دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین در واشنگتن به وقوع میپیوندد و محورهای گوناگون اقتصادی، امنیتی و فناوری را شامل میشود. یکی از اصلیترین موضوعات در این مذاکرات، تمدید آتشبس تجاری است که موعد آن در ماه نوامبر به پایان میرسد؛ توافقی که به موجب آن چین موقتاً محدودیتهای صادرات عناصر کمیاب را کاهش داده و آمریکا نیز اجرای برخی از محدودیتها بر تراشهها را به تعویق انداخته است. همچنین، موضوعاتی چون تایوان، بسته تسلیحاتی ۱۴ میلیارد دلاری آمریکا برای این جزیره، خرید نفت ایران توسط چین و بحثهایی پیرامون خطرات امنیت ملی مرتبط با هوش مصنوعی نیز در این دیدار مطرح خواهد شد.
ضعفهای اقتصادی چین در برابر توان صنعتی
چین با چالشهای جدی اقتصادی مواجه است. روند رشد اقتصادی این کشور با موانع متعددی روبهرو شده، همچنین تقاضای داخلی خانوارها در سطح پایینی قرار دارد و مازاد تولید چین عواقب تجاری برای آمریکا، اتحادیه اروپا و سایر کشورها ایجاد کرده است. بحران بخش مسکن که زمانی حدود یکچهارم اقتصاد چین را شامل میشد، اکنون وارد پنجمین سال خود میشود و بدهیهای پنهان دولتهای محلی نیز میتواند بهمدت سالها بر رشد اقتصادی فشار وارد کند.
با این وجود، این چالشها لزوماً دلیلی بر ضعف استراتژیک چین محسوب نمیشوند. این کشور همچنان در سطح بینالمللی دارای یک قدرت صنعتی فراوان است و در زمینههایی نظیر خودروهای برقی، باتری، انرژی خورشیدی، پهپادها و تجهیزات مخابراتی از موقعیت قویای بهرهمند است. بعلاوه، چین در زمینه هوش مصنوعی به پیشرفتهایی دست یافته و برخی مدلهای چینی با هزینهای کمتر، قابلیت رقابت با سیستمهای پیشرفته آمریکایی را دارند.
مدل متفاوت چین برای نوآوری
مدل نوآوری چین بر اساس انتخاب صنایع مهم توسط دولت، سرمایه گذاری کمهزینه، اعطای یارانه و تأمین تقاضا بنا نهاده شده است. رقابت شدید میان شرکتها، بازار داخلی وسیع و ظرفیت تولید عظیم موجب میشود که فناوریهای نوین به سرعت در چرخه تولید انبوه قرار گیرند. هرچند این مدل با مسائلی چون اتلاف منابع و ظرفیت مازاد نیز مواجه است، اما حتی اگر چین در سطح فناوری جهانی به مرتبه دوم نیز برسد، هنوز هم بهعنوان رقیبی اساسی برای آمریکا باقی خواهد ماند.
تایوان؛ محور اصلی محاسبات امنیتی
قدرت اقتصادی چین همچنان مانع از تحقق جاهطلبیهای استراتژیک این کشور نشده است. پکن طی سالهای اخیر توان نظامی قابل توجهی را ایجاد کرده و توازن قدرت در آسیا را تغییر داده است. تایوان هنوز یکی از مسائل کلیدی امنیتی میان واشنگتن و پکن به شمار میرود و قابلیت دفاعی این جزیره و ادامه فروش تسلیحات آمریکایی میتواند بر محاسبات چین تأثیر بگذارد.
در طرف مقابل، واشنگتن نیز با چالشهایی از جمله کسری بودجه، بدهی حدود ۴۰ تریلیون دلاری و شکافهای سیاسی داخلی روبرو است. با این حال، عملکرد اقتصادی آمریکا همچنان قابلتوجه است و این کشور جایگاه خود را بهعنوان یکی از مراکز مهم نوآوری جهانی حفظ کرده است. آمریکا همچنین دارای یک شبکه وسیع از متحدان و شرکای آسیایی بوده و هنوز هم بهعنوان قدرت نظامی برتر در جهان تلقی میشود.
در نهایت، هدف اصلی دیدار میان ترامپ و شی تنها مذاکره درباره اختلافات تجاری یا امنیتی نیست، بلکه تلاش برای ایجاد یک چارچوب برای همزیستی بین این دو قدرت بزرگ است؛ چارچوبی که بتواند از بروز جنگ جلوگیری کند و زمینه همکاری در حوزههای مختلفی نظیر تجارت جهانی، مدیریت خطرات مربوط به هوش مصنوعی و تغییرات اقلیمی را فراهم آورد.