چرا تولید سنگ آهن کاهش یافته است؟/ درخواست برای برطرف کردن موانع
براساس گزارش ایسنا، آخرین آمار منتشر شده از سوی وزارت صمت حکایت از کاهش ۹ درصدی استخراج سنگآهن در کشور دارد. این میزان از ۱۲۷ میلیون تن به ۱۱۵ میلیون تن کاهش یافته و عمده این کاهش به میزان ۱۲ میلیون تن، بر پایداری زنجیره تأمین فولاد تاثیر منفی گذاشته است. استان خراسان رضوی و منطقه معدنی سنگان، کانون اصلی این افت تولید به شمار میآیند که با کاهش ۳۴ درصدی استخراج روبرو شده و به تنهایی بیش از ۹۰ درصد از کل افت تولید کشور را به وجود آوردهاند. این بحران ناشی از محدودیتهای انرژی و کهنگی ماشینآلات معدنی بوده است.
در نتیجه این تحولات، استان کرمان با ثبت تولید ۳۹ میلیون تن، توانسته است به عنوان پیشتاز استخراج سنگآهن ایران شناخته شود و رقیب خود را پشت سر بگذارد. با این حال، برای دستیابی به هدف تولید ۵۵ میلیون تن فولاد خام در کشور، لازم است که چالشهای ساختاری در بخش معدن به سرعت حل و فصل شوند، زیرا در غیر این صورت، تحقق اهداف کلان زنجیره فولاد با مشکلات جدی روبرو خواهد شد.
در این زمینه، سعید عسکریزاده - دبیر انجمن سنگ آهن ایران در گفتوگویی با ایسنا، به تشریح علل کاهش استخراج سنگآهن در کشور پرداخت و توضیح داد: بهطور کلی، چالشهای حوزه تولید سنگآهن را میتوان در دو دسته «برهم خوردن توجیه اقتصادی کسبوکار» و «کمبود فیزیکی عناصر و نهادههای تولید» تقسیم بندی نمود. آنچه باعث حفظ توازن در بنگاهها میشود، وابسته به دو عامل اصلی قیمت تمامشده و نرخ فروش است؛ اما در ماههای اخیر، هر دو عامل تحت فشارهای غیرطبیعی و شدیدی قرار گرفته است.
او بیان کرد: تعیین قیمتهای دستوری برای محصولات بالادستی سنگ آهن مانند کنسانتره و گندله در بورس کالا، به کاهش درآمدهای فروش معادن و واحدهای فرآوری منتهی شده است. از سوی دیگر، افزایش هزینههای تولید به دلیل جهشهای قابل توجه در هزینهها، به ویژه در بخش سوخت، مواد منفجره و تورم عمومی، رشد فزایندهای داشته و همزمانی کاهش قیمت فروش و افزایش هزینهها باعث شده است برخی واحدها که از استحکام مالی کمتری برخوردارند، ناچار به کاهش حجم استخراج یا حتی خروج از چرخه تولید شوند.
بیشتر بخوانید: کارنامه استخراج سنگآهن در سال ۱۴۰۴
دبیر انجمن سنگ آهن ایران در مورد تامین سوخت ماشینآلات معدنی گفت: در حوزه گازوئیل شاهد افزایش قیمتها و کمبود سهمیههای نامتعارف هستیم؛ بهطوریکه قیمت گازوئیل در معادن کوچک حدود ۵۰ برابر و در معادن بزرگ تا ۱۴۰ برابر افزایش یافته است. این در حالی است که مصرف گازوئیل در بخش معدن تنها دو درصد از کل مصرف کشور را شامل میشود و این مسائل با سیاستهای مربوط به معدن به هیچ وجه همخوانی ندارد.
عسکریزاده اضافه کرد: متاسفانه بخش معدن گاهی بهعنوان مقصد قاچاق سوخت معرفی میشود، در حالی که معدنکاران ناچارند کسری سهمیههای ناکافی خود را با هزینههای بالا از بازار آزاد تأمین کنند و نه تنها سوخت به مقدار مورد نیاز و بر اساس ظرفیت واقعی استخراج تأمین نمیشود، بلکه قیمتهای تعیینشده نیز قابل رقابت نیستند؛ این موضوع به وضوح به واحدهای کوچک و متوسط آسیب جدی وارد میآورد.
به هم خوردن نسبت باطلهبرداری و پیش بینی ادامه افت استخراج در سالهای ۱۴۰۵ و ۱۴۰۶
وی در توضیح کمبود فیزیکی عوامل تولید گفت: در زمینه ماشینآلات و تجهیزات معدنی، واردات ماشینآلات جدید با مشکلات فراوانی مواجه شده و تأمین و تعمیر قطعات دچار موانع جدی گردیده که این مساله به تعطیلی ناوگان استخراج میانجامد. به علاوه، بحران کمبود مواد منفجره تهدیداتی جدی برای آینده معادن به همراه دارد.
دبیر انجمن سنگ آهن ایران هشدار داد: کمبود شدید مواد منفجره و بروکراسی موجود در تخصیص آن، موجب شده تا معادن برای حفظ تولید روزانه به استانداردهای ایمنی و طراحی اصولی توجه نکرده و نسبت باطلهبرداری به استخراج مواد معدنی را بهصورت غیراصولی تغییر دهند. برای مثال، در معدنی که باید به ازای هر یک واحد سنگآهن، ۱۰ واحد باطله برداشته شود، به دلیل کمبود ماده منفجره این نسبت به ۵ به ۱ یا ۸ به ۱ کاهش یافته است.
عسکریزاده تصریح کرد: باطلهبرداری در واقع مقدمهای برای برداشتهای آتی است و زمانی که این روند متوقف یا به شدت کاهش یابد، سینهکارهای معدنی به شکل خطرناکی غیرقابل برداشت خواهند شد. در نتیجه، معادن در سالهای آینده ناچار خواهند بود حجم سنگینی از باطلهبرداری را انجام دهند تا دوباره به ذخایر مواد معدنی دست یابند و به همین دلیل میتوان بهصورت قاطع پیشبینی کرد که به دلیل اختلالات کنونی در باطلهبرداری، استخراج سنگآهن کشور در سالهای ۱۴۰۵ و ۱۴۰۶ با کاهشی جدی و شدیدتر مواجه خواهد شد.
تامین مواد ناریه و ناترازی انرژی؛ گلوگاه زنجیره فولاد
وی در پاسخ به این سوال که پیامدهای این کاهش استخراج بر زنجیره فولاد کشور چه خواهد بود، خاطرنشان کرد: باید این کاهش را در افق ۵ ساله مشاهده کرد. چرا که در کوتاهمدت، به دلیل وجود ذخایر ذخیرهشده، شاید اثرات این چالشها بلافاصله در خروجی زنجیره مشخص نشود؛ اما بزرگترین گلوگاه فوری صنعت فولاد کشور، موضوع ناترازی گاز و برق است. اغلب کارخانههای فولادسازی در ایران بر مبنای فرآیندهای گازی طراحی شدهاند و در ماههای سرد به علت قطع گاز، تولید آهن اسفنجی دچار افت میشود که ممکن است تقاضای سنگآهن را به صورت مقطعی کاهش دهد.
دبیر انجمن سنگ آهن ایران تصریح کرد: با این حال، نباید به بهانه ناترازی گاز از بخش بالادستی و معادن غافل شد؛ زیرا راهاندازی دوباره یک معدن متوقفشده یا احیای یک کارخانه کنسانتره و گندلهسازی که تعطیل شده، فرآیندی دشوار و زمانبر است و تعطیلی این واحدها میتواند به اشتغال، ارزآوری و درآمدهای عمومی کشور آسیب بزند. بهویژه اینکه دولت بهطور میانگین از طریق مالیات و حقوق دولتی حدود ۲۵ درصد از درآمدهای این واحدها را در اختیار دارد.
عسکریزاده در پایان ابراز کرد: بخش بالادست معدن در مقایسه با سایر بخشها وابستگی کمتری به شبکه گاز دارد و اگر موانع دولتی برطرف شود، میتواند به راحتی سطح تولید خود را حفظ کند. از این رو، درخواست مشخص بخش خصوصی از وزارت دفاع، وزارت صمت و دیگر نهادهای تصمیمگیر این است که فرآیند تأمین مواد ناریه را تسهیل کنند و اجازه دهند بخش خصوصی با استفاده از ظرفیتهای خود، چالشهای واردات و تأمین مواد ناریه مانند سایر اقلام تحریمی را حل نماید تا از آسیب بیشتر به ظرفیتهای استخراجی کشور جلوگیری شود.
انتهای پیام