ایران چگونه قواعد جنگ را دگرگون کرد؟
یک نشریه سیاست خارجی در گزارشی تازه به بررسی عملکرد ایران در بیش از شش ماه جنگ با آمریکا پرداخته و نوشته است که برخلاف انتظار اولیه واشنگتن، جمهوری اسلامی ایران توانسته ساختار حکومتی و توان نظامی خود را حفظ کند و در برخی حوزهها حتی موقعیت خود را تقویت کند.
به گزارش فرارو به نقل از فارن افرز، یکی از عوامل مهم در عملکرد ایران، آمادگی قبلی برای حملات آمریکا و اسرائیل بوده است. به نوشته این نشریه، ایران از مدتها قبل احتمال حمله و هدف قرار گرفتن مقامهای ارشد خود را در محاسبات امنیتی وارد کرده بود و به همین دلیل توانست پس از ترور فرماندهان و مقامهای ارشد، ساختارهای حکومتی و نظامی خود را بازسازی کند.
این گزارش تأکید میکند که انتظار آمریکا برای فروپاشی سریع حکومت ایران محقق نشد و ساختار سیاسی ایران پس از آغاز حملات همچنان به فعالیت خود ادامه داد.
در بخش دیگری از گزارش، توانایی ایران برای حفظ جریان واردات از عوامل مؤثر در جلوگیری از فروپاشی اقتصادی عنوان شده است.
فارن افرز معتقد است ایران با وجود فشارهای دریایی آمریکا توانست کالاهای مورد نیاز خود را وارد کند و از ایجاد اختلالی که میتوانست به فروپاشی اقتصادی منجر شود جلوگیری کند. این موضوع به تهران امکان داد فشار ناشی از جنگ را برای مدت طولانیتری تحمل کند.
اما به نوشته هوروویتز، یکی از مهمترین عوامل در تغییر معادلات جنگ، زرادخانه موشکی و پهپادی ایران بوده است.
ایران طی سالهای گذشته حجم بزرگی از پهپادها و موشکهایی را توسعه داده که در مقایسه با سامانههای دفاعی پیشرفته طرف مقابل هزینه کمتری دارند، اما میتوانند با دقت قابل توجهی اهداف را مورد حمله قرار دهند.
فارن افرز این الگو را بخشی از مفهوم «انبوه دقیق» میداند؛ ترکیبی از تعداد بالای تسلیحات و دقت کافی برای وارد کردن فشار جدی به سامانههای دفاعی طرف مقابل. هوروویتز پیشتر نیز در فارن افرز درباره همین تحول در جنگ مدرن نوشته بود.
بر اساس این تحلیل، توان موشکی و پهپادی ایران تنها برای حمله مستقیم به اهداف نظامی مورد استفاده قرار نگرفت، بلکه امکان ایجاد فشار بر مسیرهای دریایی و تنگه هرمز را نیز فراهم کرد.
فارن افرز مینویسد توانایی ایران برای بستن تنگه هرمز یک عامل مهم در محاسبات آمریکا بود؛ چرا که اختلال در یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان میتوانست هزینههای جنگ را بهشدت افزایش دهد و خطر گسترش درگیری را بیشتر کند.
از نگاه نویسنده، همین مسئله نشان میدهد که در جنگ مدرن، داشتن تعداد زیادی تسلیحات نسبتاً ارزان و قابل استفاده در حملات گسترده میتواند در برابر سامانههای بسیار گرانقیمت دفاعی، مزیتهایی ایجاد کند.
فارن افرز نتیجه میگیرد که تجربه جنگ با ایران نشان داده است برتری تکنولوژیک و قدرت هوایی بهتنهایی الزاماً به معنای دستیابی سریع به اهداف سیاسی نیست.
به نوشته این نشریه، ایران با ترکیب آمادگی قبلی، حفظ ظرفیت اقتصادی، موشکهای بالستیک، پهپادها و استفاده از موقعیت جغرافیایی خود توانسته هزینه ادامه جنگ را برای آمریکا افزایش دهد.
این گزارش در نهایت استدلال میکند که تجربه ایران میتواند برای ارتشهای دیگر نیز یک درس مهم داشته باشد: در جنگ آینده، ترکیب حجم بالای تسلیحات نسبتاً ارزان با دقت مناسب میتواند قواعد سنتی برتری نظامی و دفاع موشکی را تغییر دهد