توزیع قطرهچکانی استامینوفن کدئین در داروخانهها
بررسیها در داروخانههای مختلف تهران نشاندهنده این است که مسئولان این مراکز پاسخی یکسان و همسان به مراجعان خود ارائه میدهند. عبارات رایجی چون نداریم، موجود نیست، شرکتها توزیع نمیکنند یا سهمیهها به شدت محدود است، جواب ثابتی است که آنها به مراجعین میدهند. شرایط بهحدی دشوار شده که یکی از سرپرستان داروخانهها اعلام میکند تنها دو بسته از این داروی پرطرفدار در هر نوبت توزیع میشود.
در کنار این موضوع، برخی داروسازان از الزامی شدن خرید سبدی داروها به شدت شکایت میکنند؛ این بدین معنی است که برای دریافت چند بسته استامینوفن کدئین، آنها ناچار به خرید داروهای اضافی و غیرضروری به صورت اجباری هستند تا بتوانند سهمیهای اندک بدست آورند. در گذشته، به دلیل فراوانی و تولید انبوه این دارو، بسیاری از داروسازان به راحتی و حتی بدون نسخه به فروش آن اقدام میکردند، هرچند استامینوفن کدئین به دلیل وجود ترکیبات مخدر همواره به عنوان دارویی نیازمند نسخه شناخته میشد.
اما وضعیت کنونی بهطرز درخشانی تغییر کرده و اکنون حتی وجود نسخه پزشک نیز برای متقاضیان ضمانتی به حساب نمیآید. مردم ناچارند تا داروخانههای مختلفی را در نقاط مختلف شهر بگردند تا شاید بتوانند داروی تجویز شده را پیدا کنند. هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان ایران، با تأیید اوضاع دشوار در دسترسی و کمیاب شدن این دارو، به ریشههای این بحران پرداخته و میگوید که بخشی از ترکیبات اصلی و مواد اولیه لازم برای تولید این دارو بهطور سنتی از نتایج کشفیات مواد مخدر در کشور تأمین میشده است.
اما با اجرای محدودیتها در کشت مواد مخدر در خاک افغانستان، میزان کشفیات در مرزها و داخل کشور کاهش قابل توجهی یافته و به تبع آن منبع داخلی برای تولید مواد خام دارویی از میان رفته است. این افت در دسترس بودن مواد اولیه باعث شده است که کارخانهها تولیدات خود را کاهش دهند و داروخانهها تنها به مبادله سهمیههای بسیار محدود بسنده کنند.
در کنار اتکا به کشفیات داخلی، راهکار سنتی دیگری برای رفع کمبودها، واردات رسمی مواد اولیه از دیگر کشورها بوده است. اما این مسیر نیز در حال حاضر با مشکلات فراوانی روبهروست و محمولههای ضروری به دست تولیدکنندگان داخلی نمیرسد. سخنگوی انجمن داروسازان تصریح کرد که کشور در وضعیت عادی قرار ندارد و در واقع با شرایط بحرانی و جنگی مواجه است.
نهتنها موانع فیزیکی بر سر راه ورود کالا وجود دارد، بلکه کانالهای بانکی و تبادلات مالی نیز به شدت مسدود شده و انتقال ارز به منظور پرداخت هزینه خرید مواد اولیه عملاً غیرممکن گردیده است. در شرایط عادی، میتوانستیم کسری ناشی از افت کشفیات تریاک را با خرید از سایر منابع خارجی حتی با قیمتهای بیشتر جبران کنیم، اما با توجه به مسدود بودن مسیرهای ورود کالا و سیستمهای مالی، چنین خریدهایی دیگر ممکن نیست.