خراسان رضوی با ۲۵ درصد از اراضی زیر کشت گیاهان دارویی کشور

علی‌اکبر ایزدی در مصاحبه‌ای با ایسنا در خصوص میزان تولید و عیار دارویی گیاهان دارویی در استان توضیح داد: تولید سالانه گیاهان دارویی در خراسان رضوی بسته به وضعیت بارش‌ها متغیر است و به حدود ۳۰ الی ۴۶ هزار تن محصول خشک می‌رسد. عمده سطح زیر کشت به گیاهانی نظیر زیره سبز که در حدود ۵۰ هزار هکتار به صورت دیم و آبی کشت می‌شود، و همچنین ۲۵ هزار هکتار برای گل محمدی و دیگر گیاهانی نظیر تخم شربتی، خاکشیر، رازیانه و رزماری اختصاص دارد.

وی همچنین به عیار دارویی و اسانس گیاهان دارویی اشاره کرد و افزود: شرایط اقلیمی خراسان رضوی به دلیل تفاوت دما در شب و روز، تابش گسترده نور خورشید و وجود تنش‌های محیطی خفیف، به تولید و انباشت بالاتر متابولیت‌های ثانویه در بافت گیاهان منجر می‌شود. به عنوان مثال، زیره سبز و اسطوخودوس استان دارای بالاترین درصد اسانس در کشور هستند (زیره دارای ۲.۵ تا ۳.۵ درصد اسانس استاندارد با خلوص بالای ترکیبات آلدئیدی)؛ اما در برخی موارد، عدم تفکیک کیفی در زمان برداشت به روش سنتی موجب هدررفت این عیار بالا می‌شود.

ایزدی نسبت به نقش بخش خصوصی در زنجیره تولید و تغییر از تولید خام به ارزش‌آفرینی در زمینه تولید اولیه و بازرگانی، اشاره کرد و گفت: سهم این بخش از تولید در حلقه‌هایی که ارزش بالایی دارند، مانند استخراج بیواکتیوها و اسانس‌های خالص‌شده، و همین‌طور فرمولاسیون دارویی به زیر ۲۰ درصد می‌رسد. برای جلوگیری از خام‌فروشی و توسعه شهرک‌های تخصصی صنایع تبدیلی، ایجاد هاب صادراتی گیاهان دارویی در استان آغاز شده و با اجرای مشوق‌های تغییر کاربری، تخفیف‌های سود تسهیلات تبصره‌ای و واگذاری زمین‌های شهرک‌های کشاورزی، تلاش شده تا سرمایه‌گذاران را به سمت مجموعه‌های پالایشگاهی گیاهان دارویی ترغیب کنند.

مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی اعلام کرد: خراسان رضوی در سطح زیر کشت و تولید مجموع گیاهان دارویی، در کشور مقام نخست را دارد و با احتساب زیره سبز، زعفران و تخم شربتی، به عنوان یکی از سه قطب برتر در تنوع گونه‌های باغبانی شناخته می‌شود. در زمینه تولید زیره سبز، شهرستان‌های تایباد، سبزوار، داورزن، ششتمد، جوین، جغتای و نیشابور و در زمینه تولید گل محمدی شهرستان‌های کاشمر، کوهسرخ، تربت‌حیدریه، مشهد و بردسکن از پیشگامان این حوزه هستند. همچنین در تولید تخم شربتی و خاکشیر، شهرستان‌های کلات، درگز و سرخس، و در تولید رازیانه، نعناع فلفلی، رزماری و آویشن شهرستان‌های چناران، نیشابور، فریمان و مشهد در خط مقدم قرار دارند. همچنین شهرستان‌های خواف، گناباد، بجستان و تایباد نیز در تولید گیاهان مرتعی و خودرو نظیر آنغوزه و باریجه پیشرفت‌های قابل توجهی داشته‌اند.

ایزدی تصریح کرد: برای توسعه زیرساخت‌های باغبانی، اولویت‌های پنج‌ساله شامل ساخت و تکمیل پالایشگاه‌ها و ترمینال‌های فرآوری تخصصی (شستشو، بوجاری استاندارد، ضدعفونی با گاما/اوزون و استخراج اسانس فوق‌بحرانی)، برنامه‌ریزی جامع برای زنجیره ارزش و کشت قراردادی، توسعه سیستم‌های آبیاری میکرو (تیپ و قطره‌ای) و گلخانه‌های پایلوت برای نشاکاری تخصصی، همچنین پیشرفت در صنایع بسته‌بندی نوین با تطابق با استانداردهای فارماکوپه‌های بین‌المللی و راه‌اندازی سیستم ره‌گیری و شناسه‌گذاری (QR-Code اصالت محصول) از مزرعه تا گمرکات می‌باشد.

وی ادامه داد: استراتژی‌های مقابله با تغییرات اقلیمی و بحران کم‌آبی شامل کشت گونه‌های مقاوم، تغییر الگوی کشت، حذف گونه‌های پرآب‌طلب و جایگزینی آن‌ها با گیاهانی با نیاز آبی پایین نظیر زیره سبز به صورت کشت پاییزه و زمستانه با ۱ الی ۲ نوبت آبیاری، و همچنین کشت گل محمدی، آنغوزه، باریجه، آویشن شیرازی و اسطوخودوس، با استفاده از روش‌های ذخیره نزولات و تکنیک‌های مدیریت آب بارانی، مالچ‌پاشی خاکی و بیولوژیک، و کاربرد هیدروژل‌های زیستی در کشت نهال در اراضی کوهپایه‌ای نیشابور، کوهسرخ و کلات، به دنبال انجام اقداماتی برای کشت قراردادی و تفاهم‌نامه‌های چهارجانبه میان سازمان جهاد کشاورزی، شرکت‌های داروسازی، صنایع اسانس، کشاورزان پیشرو و بانک کشاورزی نیز هستند.

وی در خصوص بسته‌های حمایتی جهاد کشاورزی برای تولید گیاهان دارویی اظهار داشت: تأمین نهاده‌های استاندارد (بذر اصلاح‌شده، کود زیستی)، نظارت فنی کارشناسان باغبانی، ارائه بیمه‌نامه با تخفیف و پیش‌خرید تضمینی بر اساس معیارهای عیار ماده مؤثره، نه تنها وزن ماده خشک، مورد توجه قرار گرفته است.

مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی همچنین به سهم گیاهان دارویی ارگانیک و چالش‌های دریافت گواهینامه‌های بین‌المللی اشاره کرد و گفت: برآورد تولید ارگانیک در این استان حدوداً ۳ الی ۵ درصد می‌باشد که عمدتاً در مراتع و رویشگاه‌های طبیعی آنغوزه و باریجه و برخی مزارع مناطق کوهپایه‌ای در حال رشد است.

انتهای پیام