آلودگی نفتی؛ تهدیدی دیرینه و زخم جنگی بر کالبد آبزیان

به نقل از ایسنا، پنجم مهرماه به عنوان روز ملی شیلات، نمایانگر مسیر ترقی و پیشرفت شیلات ایران در طول سالیان متمادی به منظور مدیریت و ارتقاء فعالیت‌های مربوط به آبزیان است؛ اما زندگی آبزیان تنها به جنبه‌های صید و تولید محدود نمی‌شود و در واقع به وجود و سلامت زیستگاه‌های آبی بستگی دارد؛ بی‌توجهی به این زیستگاه‌ها که با طیف وسیعی از تهدیدات از جمله آلودگی نفتی و بحران‌های جنگی روبرو هستند، می‌تواند عواقب وخیمی برای حیات آبزیان به دنبال داشته باشد.

آلودگی نفتی یکی از چالش‌های پایدار در اکوسیستم‌های آبی است که می‌تواند از ابتدایی‌ترین قسمت زنجیره غذایی، یعنی پلانکتون‌ها، شروع شود و با از بین رفتن برخی از گونه‌های آبزی، افت کیفیت زیستگاه‌های تکثیر و تخریب مرجان‌ها و جنگل‌های حرا، اثراتی پایدار بر زندگی دریایی داشته باشد.

در این بستر، جنگ نیز زخم عمیقی بر تن دریا و موجودات آبزی تحمیل کرده است؛ زخم‌هایی که دامنه‌اش محدود به یک نقطه جغرافیایی نیست و به دلیل ارتباط نزدیک اکوسیستم‌های آبی، می‌تواند به کشورهای اطراف خلیج فارس و دریای عمان آسیب برساند.

آبزیان در معرض تهدید

احمدرضا لاهیجان‌زاده، معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست، در مورد تأثیر آلودگی نفتی بر آبزیان به ایسنا می‌گوید: آلودگی‌های ناشی از نفت می‌توانند آسیب‌های سنگینی به پلانکتون‌ها، که اولین حلقه زنجیره غذایی آبزیان به حساب می‌آیند، وارد کند.

او ادامه می‌دهد: اگر این حلقه آغازین زنجیره غذایی آسیب ببیند، پیامد آن برای کل زنجیره غذایی فاجعه‌آمیز خواهد بود و بر انواع مختلف آبزیان تأثیر خواهد گذاشت.

لاهیجان‌زاده توضیح می‌دهد: برخی از آبزیان به‌طور مستقیم بر اثر آلودگی نفتی جان خود را از دست می‌دهند و مرگ این موجودات نه تنها منجر به کاهش جمعیت آنها می‌شود، بلکه در زنجیره غذایی وقفه‌ای ایجاد می‌کند؛ چون این موجودات نقش‌های حیاتی در اکوسیستم زیستی و تولید مثل دارند.

این مقام مسئول در سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به ماندگاری تاثیرات آلودگی نفتی می‌افزاید: ترکیب‌های آلی موجود در مواد نفتی به گونه‌ای هستند که برای تجزیه نیازمند زمان طولانی‌تری هستند و بخش اعظمی از این مواد نیز در کف دریا باقی می‌مانند و ممکن است بر زیستگاه‌های تولیدمثل آبزیان تأثیر بگذارند.

وی با تأکید بر اهمیت آبسنگ‌های مرجانی در اکوسیستم‌های دریایی اشاره می‌کند: آبسنگ‌های مرجانی از کلیدی‌ترین زیستگاه‌های دریایی به‌شمار می‌روند و بخش عمده‌ای از حیات و تولید آبزیان در این مکان‌ها شکل می‌گیرد؛ بنابراین از بین رفتن این زیستگاه‌ها معادل از دست رفتن یکی از اصلی‌ترین مناطق تکثیر آبزیان خواهد بود.

لاهیجان‌زاده همچنین به جنگل‌های حرا می‌پردازد و می‌گوید: جنگل‌های حرا به‌طور مستقیم در معرض آسیب‌های ناشی از آلودگی نفتی قرار دارند و تخریب این زیستگاه‌ها می‌تواند تأثیرات محسوسی بر اکوسیستم‌های دریایی و زندگی آبزیان داشته باشد.

بر اساس گزارش ایسنا، باید توجه کرد که نگرانی‌ها درباره اثرات جنگ بر دریا محدود به احتمال آلودگی مستقیم نیست. خلیج فارس و دریای عمان مجموعه‌ای از اکوسیستم‌های بهم‌پیوسته هستند و هر گونه آسیب جدی به یکی از اجزای این زنجیره می‌تواند بر گونه‌های آبزی، زیستگاه‌های حساس و در نهایت معیشت جوامع وابسته به دریا تأثیرگذار باشد.

علاوه بر آلودگی نفتی که مدت‌هاست به عنوان تهدیدی شناخته شده برای آبزیان به شمار می‌آید، حالا آثار زیست‌محیطی جنگ نیز به این لیست افزوده شده است؛ زخم‌های ماندگاری که ممکن است بر تن دریا باقی بمانند، حتی زمانی که صدای جنگ خاموش باشد.

در چنین شرایطی، روز ملی شیلات و روز آبزیان تنها فرصتی برای تأمل در جایگاه شیلات و منابع آبی نیست؛ بلکه زمان مناسبی است برای توجه به زنجیره‌ای از زیستگاه‌ها و گونه‌ها که هرکدام به دیگری وابسته‌اند؛ زنجیره‌ای که از پلانکتون‌های ریز آغاز می‌شود و تا آبسنگ‌های مرجانی، جنگل‌های حرا و گونه‌های مختلف آبزی ادامه می‌یابد و حالا علاوه بر تهدیدهای پایدار، با تبعات ناشی از جنگ نیز روبرو است.

انتهای پیام