واکنش فوری خریداران به این شایعه، ناشی از وضعیت پیچیده واردات پرچمداران و هزینه‌های بی‌نهایت بالای رجیستری است؛ چرا که هنگامی که رقم عوارض ورودی یک گوشی به‌صورت مستقل برابر با قیمت چند پرچمدار اقتصادی می‌شود، جامعه به‌راحتی هرگونه تغییر در مقررات را می‌پذیرد. با این حال، انتشار بی‌درنگ تکذیبیه رسمی از سوی نهادهای مسئول مانند دوش آبی بر این شعله ملتهب ریخته شد و هیجان زودگذر ایجاد شده پیرامون کاهش قیمت‌ها به تدریج کاهش یافت.

نبض پرالتهاب بازار با شایعه کاهش تعرفه گمرکی آیفون

تحولات و وقایع اخیر منجر به ایجاد حساسیت شدید در بازار تلفن همراه ایران نسبت به اخبار مربوط به رجیستری شده است. ممنوعیت‌های طولانی مدت در واردات، تغییرات ناگهانی در سیاست‌های تجاری و نوسانات پی در پی نرخ ارز، شرایطی فراهم کرده‌اند که خریداران همواره در حالتی هیجان‌زده و مستعد پذیرش شایعات قرار دارند.

در این اوضاع، شایعه کاهش ۵۰ درصدی تعرفه گمرکی به شدت برای مصرف‌کنندگان اهمیت یافته بود؛ زیرا انتقادات تند و شدید نسبت به تعرفه‌های سنگین و هزینه‌های فراوان برای ثبت آیفون ۱۸، امیدی برای ایجاد تغییر در شرایط و مقررات را در دل کاربران زنده کرده بود.

علاوه بر این، تقلب‌کنندگان با به کار بردن اصطلاحات تخصصی و ارائه ظاهری کاملاً رسمی برای بخشنامه‌های جعلی، توانسته بودند به‌طور موثری اعتماد عموم را جلب کرده و سندهای خود را حقیقی جلوه دهند.

ارقام زود رنج کننده عوارض ورودی و رجیستری

بررسی دقیق جداول و فهرست هزینه‌های گمرکی نشان‌دهنده این است که چرا جامعه به این ارقام واکنش شدید نشان می‌دهد و پیش‌بینی‌ها حاکی از این است که هزینه‌های رجیستری مدل‌های سری ۱۸ به مراتب بالاتر نیز باشد. این هزینه‌ها تنها به عوارض قانونی مربوط می‌شوند و هیچ ارتباطی با قیمت واقعی گوشی ندارند.

در این روند، عوارض گمرکی وضع‌شده برای مدل‌های مختلف بسیار بالا و قابل توجه است؛ به‌طوری‌که قیمت آیفون ۱۷ پرو مکس به ۱۳۶ میلیون و ۳۵۰ هزار تومان می‌رسد، آیفون ۱۷ پرو قیمتی معادل ۱۲۵ میلیون و ۵۵۰ هزار تومان دارد و آیفون ۱۷ ایر نیز رقم ۱۱۰ میلیون و ۵۰ هزار تومان ثبت کرده است.

به‌علاوه، برای مدل‌های نسل قبلی نیز ارقام قابل‌توجهی تعیین شده است و عوارض آیفون ۱۶ پرو مکس به ۸۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان، آیفون ۱۶ پرو به ۷۹ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان و آیفون ۱۵ پرو مکس به ۷۹ میلیون و ۴۵۰ هزار تومان می‌رسد. پرداخت بیش از ۱۳۶ میلیون تومان فقط برای رجیستری یک دستگاه آیفون ۱۷ پرو مکس همه چیز را توجیه می‌کند و به‌همراه مالیات بر ارزش افزوده و سود بازرگانی، قیمت نهایی این محصول در ایران می‌تواند به دو برابر قیمت جهانی آن برسد.

تفاوت بین خرید موبایل در ایران و سایر کشورها و فعالیت کانال‌های غیررسمی

روش خرید تلفن همراه در بازارهای جهانی به‌طور واضح با تجربه خریداران در ایران متفاوت است؛ چرا که اکثر مصرف‌کنندگان در کشورهای دیگر نیازی به پرداخت هزینه‌های سنگین برای حق اتصال به شبکه یا عوارض گمرکی ندارند. این شکاف عمیق بستر مناسبی برای فعالیت رسانه‌های غیررسمی و کانال‌های زرد تلگرامی فراهم می‌آورد تا با دستکاری اطلاعات و انتشار بخشنامه‌های جعلی از تمایل بازار برای اخبار مثبت سوءاستفاده کنند و در مدت زمان کوتاه بازدیدهای میلیون‌گانی به دست آورند.

در قانون‌های موجود در ایران، حقوق ورودی به دو روش مسافری و تجاری تفکیک می‌شود و شامل مولفه‌های متعددی است؛ از جمله حقوق ورودی، سود بازرگانی که بر اساس ارزش دلاری گوشی (بسته به اینکه بالاتر یا پایین‌تر از مرز ۶۰۰ دلار قرار داشته باشد) تعیین می‌شود، مالیات بر ارزش افزوده به‌عنوان درصدی مشخص از ارزش کل دستگاه به‌علاوه حقوق ورودی، عوارض مصوب هلال‌احمر و پسماند با توجه به بودجه رسمی، و هزینه‌های ثبت و فعال‌سازی شناسه در سامانه همتا.

این موارد بر اساس نرخ ارز محاسباتی گمرک تعیین می‌شود تا مجموع عوارض دولتی مشخص گردد. پس از این مراحل، واردکنندگان و شبکه‌های عمده‌فروشی و خرده‌فروشی با استناد به پرداخت حقوق قانونی دولت، دست خود را برای قیمت‌گذاری‌های دلخواه باز می‌کنند.

جهش چند مرحله‌ای قیمت و حباب‌های نجومی در بازار مصرف

در حالی که قیمت ابتدایی آیفون ۱۷ پرو مکس با ظرفیت ۲۵۶ گیگابایت در بازار جهانی ۱,۱۹۹ دلار و به همراه مالیات حدود ۱,۲۵۰ دلار است، عوارض کشورهای دیگر معمولاً رقمی ناچیز میان صفر تا ۷۰ دلار را شامل می‌شود. اما زمان ورود به ایران، ابتدا عوارض و هزینه‌های رجیستری گمرک مبلغی حدود ۱۳۶ میلیون تومان به قیمت دستگاه اضافه می‌کند، که این ارزش را به بیش از ۲,۵۰۰ دلار می‌رساند.

ماجرا به همین ترتیب ادامه نمی‌یابد و با ورود گوشی به فروشگاه‌ها، سود فروشندگان و حباب اولیه بازار مبلغی در حدود ۷۰۰ تا ۹۰۰ دلار دیگر به قیمت دستگاه افزوده و در انتها قیمت نهایی در موبایل‌فروشی‌ها به حدود ۳,۲۰۰ تا ۳,۵۰۰ دلار می‌رسد که نشان‌دهنده رشدی تا ۳.۵ برابر قیمت اصلی است.

حالا آیفون ۱۷ پرو مکس در فروشگاه‌های آنلاین و فیزیکی با قیمت نجومی نزدیک به ۵۰۰ میلیون تومان عرضه می‌شود که این رقم به‌طور قابل‌توجهی فراتر از ارقام رسمی گمرک است. با تقسیم این نرخ ریالی بر بهای ۱,۱۹۹ دلاری اصلی دستگاه، مشخص می‌شود که زنجیره واردات و فروش گوشی را بر مبنای دلاری معادل ۴۰۰ تا ۴۲۰ هزار تومان قیمت‌گذاری کرده است که از ترکیب ارزش دلاری، عوارض ۱۳۶ میلیونی، سودهای بازرگانی و حباب بازار نشأت می‌گیرد.