آیا واقعاً گوگل دسترسی کاربران ایرانی را کاهش داده است؟ / تحلیل موضوع کدهای تأییدیه‌ای که به دست کاربران نمی‌رسد

تینا مزدکی_در روزهای اخیر، اخبار مربوط به بروز مشکلاتی برای کاربران ایرانی در روند ایجاد حساب جدید گوگل، دریافت کد تأیید از طریق پیامک و همچنین احیای برخی از حساب‌ها منتشر شده است. در پی این رخداد، برخی رسانه‌ها به بررسی «محدودیت‌های جدید گوگل برای کاربران ایرانی» پرداخته‌اند. پس از بررسی مستندات موجود، به نظر نمی‌رسد که این موضوع تنها یک شایعه باشد، زیرا گزارش‌های زیادی از سوی کاربران ایرانی درباره عدم دریافت پیامک تأیید و رد شماره‌های ایرانی با پیشوند +۹۸ وجود دارد. با این حال، هنوز گزارشی رسمی و مستقیم از گوگل که به‌طور مشخص به حذف هدفمند شماره‌های ایرانی اشاره کند، منتشر نشده است.

• بر اساس آنچه که در رسانه‌ها به‌عنوان «گزارش کاربران» مطرح شده، مشکل اصلی در روند ساخت حساب جدید، تأیید شماره تلفن و بازیابی حساب‌ها مشاهده شده است و نه اینکه به‌طور ناگهانی همه حساب‌های Gmail از دسترس خارج شده باشند.
• کاربران ایرانی در انجمن رسمی Google Account Community از عدم دریافت پیامک‌های تأیید و رد شماره‌های ایرانی خبر داده‌اند.
• گوگل در راهنمای رسمی خود صراحتاً اعلام کرده که گاهی اوقات تأیید شماره تلفن برای ایجاد یا دسترسی به حساب الزامی است.
• این شرکت همچنین اذعان کرده که مشکلات مربوط به اپراتور یا تأخیر در شبکه می‌تواند منجر به عدم دریافت پیامک‌های تأیید شود.
• تا به امروز، هیچ اعلامیه رسمی مشخص از سوی گوگل درباره «مسدود شدن شماره‌های +۹۸» به‌عنوان یک سیاست جدید منتشر نشده است.

منشأ مشکل هنوز تعیین نشده است

یکی از اساسی‌ترین شواهد در این زمینه، گزارشی است که در تاریخ اول ژوئیه ۲۰۲۶ در انجمن رسمی Google Account Community ثبت شده است. کاربری در این گزارش به شرایط نابهنجار کاربران ایرانی اشاره کرده و بیان کرده که شماره‌های ایران در بسیاری از موارد نمی‌توانند پیامک تأیید را دریافت کنند یا در مراحل تأیید حساب پذیرفته نمی‌شوند. دیگر کاربران نیز در همان صفحه تجربیات مشابهی را مطرح کرده‌اند. با این وجود، لازم به ذکر است که محتوای این بخش در انجمن توسط کاربران تولید شده و به‌معنای تأیید یا موضع رسمی گوگل نمی‌باشد.

گزارش‌های مشابه همچنین محدود به ماه‌های اخیر نمی‌شود. در فوریه و مه ۲۰۲۶ نیز کاربران ایرانی از مشکلاتی مرتبط با دریافت کد تأیید و احیای حساب‌های گوگل شکایت کرده بودند. در یکی از موارد، کاربری اعلام کرده بود که پس از درخواست تأیید هویت، نه پیامک و نه تماس از سوی گوگل به شماره‌اش نمی‌رسد. پاسخی که در انجمن ارائه شده نیز به مشکلات شبکه، اپراتور یا محدودیت‌های منطقه‌ای اشاره داشت و با این حال، پاسخ‌دهنده تأکید کرده بود که کارمند گوگل نیست. بنابراین در حالی که این گزارش‌ها ممکن است نشان‌دهنده وجود یک مشکل عملی باشد، اما به تنهایی نمی‌توانند علت آن را روشن کنند.

آیا ممکن است این مشکل از اختلال فنی ناشی شده باشد؟

این احتمال به‌طور کامل قابل رد نیست. راهنمای رسمی گوگل درباره تأیید حساب به‌وضوح بیان می‌کند که اگر پیامک تأیید دریافت نشود، ممکن است به علت مشکلات اپراتوری یا اختلالات شبکه، بروز تأخیر در ارسال پیام‌ها باشد و حتی گوگل پیشنهاد می‌کند کاربر گزینه تماس را امتحان کند. این شرکت همچنین توضیح می‌دهد که برای جلوگیری از سوءاستفاده، تعداد حساب‌هایی که می‌توان با یک شماره تلفن ایجاد کرد و تعداد دفعات استفاده از یک شماره برای تأیید را محدود می‌کند.

مهم است بدانید که مشاهده پیام‌هایی چون «این شماره تلفن نمی‌تواند برای تأیید استفاده شود» لزوماً به معنای تحریم یک کشور نیست. این پیام می‌تواند ناشی از رفتار غیرعادی، استفاده مکرر از یک شماره، محدودیت‌های مربوط به جلوگیری از سوءاستفاده، مشکلات ارتباطی بین گوگل و اپراتور یا مسائل منطقه‌ای در ارسال پیامک باشد. حتی در انجمن‌های گوگل، موارد مشابهی از کاربران کشورهای دیگر نیز گزارش شده است و بنابراین صرفاً رویت چنین پیامی نمی‌تواند به‌راحتی ثابت کند که شماره‌های ایرانی به‌طور تحریمی مسدود شده‌اند.

یک محدودیت جدید به وجود آمده است؟ / نظر دو کارشناس

بخش قابل توجهی از گزارش‌های رسانه‌ای بر تجربیات کاربران و افزایش تعداد موارد گزارش‌شده در انجمن‌های گوگل تأکید دارد. این نکته قابل بیان است که کاربران ایرانی واقعاً با چالش‌هایی در تأیید شماره و دریافت پیامک مواجه شده‌اند و گزارش‌های متعدد نیز در ماه‌های مختلف سال ۲۰۲۶ مستند شده است. با این حال، بین این واقعیت و احتمال اینکه گوگل اقدام به تحریم جدیدی علیه کاربران ایرانی کرده باشد، فاصله زیادی وجود دارد.

شواهد موجود نشان می‌دهد که مشکل کاربران ایرانی در دریافت کد تأیید یا استفاده از شماره‌های +۹۸ برای برخی از مراحل حساب گوگل واقعی و مستند است و امکان نداریم کل ماجرا را تنها به شایعه نسبت دهیم. اما هنوز مدرک رسمی کافی برای نتیجه‌گیری وجود ندارد مبنی بر اینکه گوگل به‌تازگی تصمیم به مسدود کردن شماره‌های ایرانی گرفته باشد.

در نهایت چند سناریو برای وقوع این مشکل مطرح است که شامل اختلال در مسیر ارسال پیامک، مشکلات یا محدودیت‌های اپراتوری، سیستم‌های ضدسوءاستفاده گوگل، و مسائل منطقه‌ای یا ترکیبی از این عوامل می‌شود. تا زمانی که گوگل اطلاعات مشخصی درباره علل افزایش این خطاها ارائه ندهد، این موضوع به‌عنوان یک اختلال باقی می‌ماند.

آرین اقبال، کارشناس امنیت شبکه، در گفت‌وگویی با خبرآنلاین با اشاره به تجربیات خود در این زمینه بیان می‌کند: «در ابتدا فکر می‌کردم این مشکل مربوط به IP یا سازوکارهای امنیتی گوگل است، اما با استفاده از IPهای متفاوت، از جمله IP ایران، آزمایش را تکرار کردم. شماره‌های مختلف از اپراتورهای گوناگون نظیر ایرانسل، رایتل، شاتل موبایل و همراه اول را امتحان کرده‌ام اما هیچ‌یک از آن‌ها در مرحله وارد کردن شماره تلفن پذیرفته نشد.»

او افزود، این نتیجه احتمال اختلال در مسیر ارسال پیامک یا مسئله مربوط به یک اپراتور خاص را کاهش می‌دهد و در عوض، احتمال وجود محدودیت در سمت گوگل یا فرآیند اعتبارسنجی شماره‌های ایران را تقویت می‌کند.

اقبال با تأکید بر سخت‌گیرتر شدن فرآیند احراز هویت گوگل بیان کرد: «مسئله فراتر از عدم دریافت کد تأیید است؛ از آزمایش‌های انجام‌شده نتیجه‌ گرفته‌ام که اساساً شماره‌های ایران به مرحله بعدی نمی‌رسند.»

او همچنین指出 که هنوز گوگل به‌طور رسمی درباره این مسئله موضع مشخصی ارائه نکرده و نمی‌توان با قطعیت از اعمال تحریم جدید به شماره‌های ایران سخن گفت. اما با توجه به عدم پذیرش شماره‌های مختلف اپراتوری و تداوم این وضعیت با IPهای متفاوت، به‌نظر می‌رسد که این وضعیت بیشتر شبیه محدودیتی در سرویس گوگل باشد تا یک اختلال ساده در شبکه پیامک، که این موضوع برای اثبات نهایی نیاز به اعلام رسمی گوگل یا بررسی فنی دقیق‌تر دارد.

میلاد نوری، برنامه‌نویس و کارشناس فناوری نیز در اشاره به سوابق این مشکل خاطرنشان می‌کند: «بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، مشکل عدم دریافت کد تأیید گوگل به شماره‌های ایران موضوعی جدید نیست و تقریباً از زمان بروز اختلالات گسترده اینترنت در دوران جنگ گذشته و محدودیت‌های آن زمان وجود داشته است. بنابراین نمی‌توان تنها بر مبنای دوباره ویرال شدن این موضوع، آن را به یک تصمیم یا تحریم جدید از سوی گوگل نسبت داد. گوگل نیز تاکنون به‌طور رسمی درباره مسدود شدن شماره‌های ایران یا کدهای تأیید موضع‌گیری نکرده و احتمال مسدود شدن مسیر ارسال کد در داخل ایران در حد یک گمانه‌زنی باقی می‌ماند.

۵۸۳۲۳