چیزی که سینما درباره وایکینگها به ما نشان نداد
تینا مزدکی_در بین آداب و رسوم عمومی، مراسم دفن وایکینگها معمولاً با تصوری مشخص و خاص به تصویر کشیده میشود. فردی که جان خود را از دست داده، بر روی یک کشتی قرار میگیرد و کشتی به سوی امواج دریا روانه میگردد. سپس یک تیرانداز از فاصلهای مشخص، تیری آتشین به سمت آن کشتی پرتاب میکند و با برخورد تیر، کشتی در آتش میسوزد. این تصویر به قدری در سینما و تلویزیون تکرار شده که برای بسیاری از افراد به عنوان بخشی جداییناپذیر از تصویرشان درباره وایکینگها به حساب میآید.
از فیلم «وایکینگها» تا «بازی تاجوتخت»
یکی از نمونههای بارز این صحنه در فیلم «The Vikings» که در سال ۱۹۵۸ منتشر شد، مشاهده میشود. در این اثر، مراسم تدفین وایکینگها با تصوری نمایشی و هیجانانگیز از کشتی در حال سوختن به نمایش درآمده است.
سالها بعد، سریالهای تلویزیونی نیز به بازسازی این تصویر پرداختند. مجموعه «Vikings» یکی از نمونههای محبوب این نوع روایت است. حتی در «Game of Thrones» نیز عنصر کشتی مردگان و استفاده از آتش در صحنههای مشابه مشاهده میشود. اینگونه است که تیر آتشین و کشتی در حال سوختن به نمادی تصویری از وایکینگها در فرهنگ عمومی تبدیل شده است.
اما آیا واقعاً وایکینگها از تیر آتشین استفاده میکردند؟
در اینجا مرز میان تاریخ و روایتهای سینمایی اهمیت پیدا میکند. تکرار یک صحنه در فیلمها و سریالها به این معنا نیست که این وقایع بهدقیق همانگونه که در واقعیت رخ داده، صورت گرفته است.
سوال اصلی آن است که آیا شواهد تاریخی وجود دارد که بیان کند وایکینگها اجساد مردگان خود را بر روی کشتی قرار میدادند و برای سوزاندن آنها از تیرهای آتشین استفاده میکردند یا اینکه این تصویر تنها در قالب روایتهای مدرن شکل گرفته است.
چرا تصویر کشتی آتشزده اینقدر محبوب شد؟
وایکینگها در آثار هنری معمولاً به عنوان جنگجویانی با سفرهای دریایی و مراسمهای مرگ و تدفین معرفی میشوند. کشتی یکی از عناصر کلیدی این داستانهاست. ترکیب یک کشتی، مراسم تدفین، دریا و آتش، تصوری بسیار دراماتیک به وجود میآورد و به همین علت برای سینما و تلویزیون بسیار جذاب است.
اما برای تشخیص واقعیت تاریخی، میبایست بین آنچه در آثار نمایشی به تصویر کشیده شده و آنچه منابع تاریخی درباره آیینهای وایکینگها ثبت کردهاند، تمایز قائل شد.
یک صحنه سینمایی که به واقعیت تاریخی بدل شد
تکرار پیوسته یک تصویر در فرهنگ عمومی میتواند باعث شود تا تماشاگران آن را به عنوان یک واقعیت تاریخی پذیرا باشند. در مورد مراسم تدفین وایکینگها نیز این موضوع صدق میکند.
تصویر تیر آتشین پرتابشده به سمت کشتی مردگان به قدری شناخته شده است که امروزه بسیاری این موضوع را به عنوان یک بخش اساسی از آیینهای تدفین وایکینگها تلقی میکنند. با این حال، برای پاسخ قطعی به این پرسش میبایست به شواهد باستانشناسی و منابع تاریخی مرتبط با طرز تدفین وایکینگها مراجعه کنیم.
واقعیت تاریخی یا افسانه مدرن؟
بدون شک، تصویر تیر آتشین و کشتی در حال احتراق، جایگاه برجستهای در روایتهای مدرن درباره وایکینگها یافته است. فیلم «The Vikings»، سریال «Vikings» و دیگر تولیدات نمایشی به تثبیت این تصویر یاری رساندهاند.
اما صرفاً نشان دادن این صحنه در فیلمها و سریالها نمیتواند دلیل محکمی برای اثبات برگزاری چنین مراسمی توسط وایکینگها باشد. برای ارائه یک پاسخ صحیح، نیاز است که شواهد تاریخی مرتبط با روشهای تدفین وایکینگها مورد بررسی قرار گیرد.
با این حال، بین یک تصویر محبوب در فرهنگ عمومی و یک حقیقت تاریخی فاصله وجود دارد. لذا پرسش درباره اینکه آیا وایکینگها به واقع از تیرهای آتشین برای سوزاندن کشتی مردگان بهرهبرداری میکردند، همچنان نیازمند بررسی شواهد تاریخی است.
منبع: livescience
۲۲۷۳۲۳