علت دشواریهای ریاضی در دانشآموزان چیست؟
تحقیقات انجامشده در دانشگاه استنفورد نشان میدهند که با مطالعه اسکنهای مغزی ۶۵ کودک بین هشت تا ۱۰ سال، شواهد تازهای در ارتباط با دلایل دشواری برخی کودکان در یادگیری ریاضی به دست آمده است.
این محققان بیان کردند: زمانی که کودکان در محاسبات ریاضی به طور مکرر اشتباه میکنند، اغلب فرض بر این است که هنوز روش صحیح را نیاموختهاند و نیاز به تمرین بیشتری دارند. اما یافتههای اخیر نشان میدهد که کودکانی که دچار اختلال «محاسبهپریشی رشدی» (Developmental Dyscalculia) هستند، معمولاً از همان استراتژیهایی استفاده میکنند که همسالانشان به کار میگیرند.
اختلال «محاسبهپریشی رشدی» یک اختلال یادگیری است که تقریباً ۷ تا ۱۰ درصد از کودکان در سن مدرسه را تحت تأثیر قرار میدهد. در این مطالعه، ۳۰ کودک به عنوان کودکان دارای چالش در ریاضی شناسایی شدند و عملکرد آنها بهینهسازی و با سایر گروههای سنی مقایسه گردید.
محققان به این کودکان مسائلی با نیاز به جمعکردن ارائه کردند و از آنها خواستند تا درستی یا نادرستی پاسخهایشان را اعلام کنند. آنان معمولاً از سه روش برای حل این مسائل استفاده میکردند: شمارش از یکی از اعداد، یادآوری پاسخ از حافظه یا تقسیم عددها به طوری که به عدد ۱۰ برسند.
پژوهشها نشان میدهد که در ۵۳.۶ درصد موارد، کودکان از روش شمارش، در ۳۸.۸ درصد از حافظه و در ۷.۶ درصد از تجزیه عددها بهره میبردند. نکته قابل توجه این است که میان دو گروه در خصوص انتخاب این استراتژیها تفاوت چندانی وجود نداشت؛ کودکانی که در ریاضی با مشکل مواجه بودند، به طور بیاساسی از همان ابزارهای حل مسئله استفاده میکردند، اما چالش اصلی در اجرای روشها و تغییر استراتژیها بود.
کودکان دارای اختلال «محاسبهپریشی رشدی» هر سه روش را به شکل کمتری اجرا کرده و این به معنای پاسخدهی کندتر و دقیقتر بودن آنها بود. همچنین، این کودکان دیرتر از روش آغاز شده دست میکشیدند، حتی زمانی که آن روش برای مسئلهای خاص مناسب نبود. برعکس، سایر کودکان هنگام مواجه شدن با مسائل سختتر، راهبرد خود را سریعتر تغییر میدادند. کودکان دچار چالشهای ریاضی نه تنها ابزارهای خود را دیرتر تغییر میکردند بلکه در زمان تغییر نیز احتمال بیشتری داشت که یک استراتژی نادرست را برگزینند.
محققان بر این باورند که این نتایج ممکن است نشاندهنده وجود مشکلی در توانایی تشخیص سیگنالهای مرتبط با افزایش دشواری مسائل باشد. کودکی که توانایی شناسایی دشواری مسئله را ندارد، احتمالاً تمایل یا نشانه کمتری برای تغییر روش پیگیری خواهد داشت و ممکن است همچنان از یک استراتژی کند استفاده کند.
الگوهای مغزی در دو گروه متفاوت بود
در مرحله بعد، پژوهشگران به بررسی همزمان تمام نواحی مغز پرداختند. بر خلاف تحلیلهای پیشین که به بررسی جداگانه نواحی مغزی میپرداختند، این بار آنها الگوی کلی فعالیت مغز را مورد توجه قرار دادند.
نتایج حاصل نشان داد که الگوی فعالیتهای مغزی میتواند در حدود ۶۹ درصد موارد، کودکان مبتلا به «محاسبهپریشی رشدی» را از سایرین تمییز دهد. محققان برآورد کردند که احتمال تصادفی بودن این نتیجه تنها حدود سه درصد است.
حدود ۴۰ ناحیه مغزی شامل بخشهایی از قشر آهیانهای، مناطق پیشانی که با توجه و حافظه کاری در ارتباطند و نواحی بصری که با پردازش نمادهای نوشتاری مرتبط هستند، در این تفاوت نقش مهمی ایفا کردند. تالاموس و هیپوکامپ راست نیز از دیگر نواحی تأثیرگذار در این مسئله بودند.
فعالیت هیپوکامپ در دو گروه بهطور متفاوتی عمل میکرد
پژوهشگران پس از آن به بررسی نحوه ارتباط فعالیت این نواحی با عملکرد استراتژیهای ریاضی پرداختند. در کودکانی که دچار اختلال «محاسبهپریشی رشدی» نبودند، فعالیت بیشتر این نواحی با کارآمدتر بودن شمارش و توانایی بهتر در تغییر استراتژی مرتبط بود، در حالی که در کودکان مبتلا، فعالیت بیشتر در این نواحی به عملکرد ضعیفتر مرتبط گردید.
بیشترین تفاوت در قابلیت تغییر استراتژی متناسب با دشواری مسئله مشاهده شد. این تفاوت در ۳۶ مورد از ۳۸ ناحیه مغزی مصداق داشت و در ۲۲ ناحیه، رابطه میان فعالیت مغز و عملکرد بهطور کامل معکوس بود. در میان این نواحی، هیپوکامپ راست که با ذخیره و بازیابی حافظه ارتباط دارد، یکی از بارزترین تفاوتها را نشان میدهد.
محققان تأکید کردند: نتایج این بررسی نیاز به احتیاط در تفسیر دارد؛ زیرا این پژوهش تنها بر اساس یک جلسه اسکن مغزی و شامل ۶۵ کودک از یک کشور خاص انجام شده است. بنابراین، معلوم نیست که آیا الگوهای مغزی مشاهدهشده پیش از بروز مشکلات ریاضی شکل گرفته یا نتیجه سالها تجربه در یادگیری ریاضی هستند.
محققان همچنین اشاره کردند: هنوز مشخص نیست چه میزان از این تفاوتها به طور خاص به ریاضی مربوط میشود، زیرا شبکههای مغزی مرتبط با توجه و کنترل شناختی در برخی دیگر از اختلالات یادگیری نیز نقش دارند.
به نقل از سایت ارث، اینکه آیا آموزش به کودکان در شناسایی سریعتر ناکارآمد بودن یک روش میتواند عملکرد آنها را بهبود بخشد یا الگوهای فعالیت مغزی را تغییر دهد، هنوز مشخص نیست. تحقیقات تصویربرداری مغزی در زمان مداخلات آموزشی ریاضی محدود بوده و محققان در نظر دارند بررسی این ارتباط را به عنوان یکی از مراحل بعدی پژوهشهای خود انجام دهند.
این پژوهش در نشریه JNeurosci منتشر شده است.
انتهای پیام