احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی در سازمان هواشناسی کشور، در گفتوگو با خبرنگار مهر درباره جدیدترین وضعیت پیشبینی سامانههای بارشی در پاییز اظهار داشت: بارشهای فصلی در برخی از استانها آغاز شده و انتظار میرود که در روزهای آتی، بارندگیها در مناطق شمالی کشور آغاز شود و ادامه پیدا کند.
وی توضیح داد: امروز (چهارشنبه، ۸ مهر) بهویژه در نواحی شمالی در حوضه رودخانه ارس، و همچنین در آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل و به تدریج در سواحل گیلان و مازندران بارشهایی را خواهیم داشت؛ در روزهای شنبه (۱۱ مهر) و یکشنبه (۱۲ مهر) نیز بارشها در سواحل شمالی کشور و مناطق غربی حفظ خواهد شد. در طول یک هفته آینده، خصوصاً در ناحیه غرب کشور، شمال غرب و سواحل شمالی شاهد بارندگی خواهیم بود.
وظیفه به وضعیت بارشها در سال آبی گذشته نیز اشاره کرد و گفت: سال آبی که به تازگی خاتمه یافته، از لحاظ میانگین بارشهای کشوری در وضعیتی نسبتاً نرمال و مناسب قرار داشت. در اینجا باید گفت که بارشها به اندازه میانگین بلندمدت ۳۰ ساله، یا همان نرمال بارندگی، بود.
تهران ۴۰ درصد کمتر از نرمال بارندگی دریافت کرد
او یادآور شد: با این حال این میانگین به گونهای بوده که در چند استان بارندگیها بیشتر از مقدار نرمال گزارش شده است. به عنوان مثال، استانهایی چون کرمان، بوشهر، هرمزگان، کردستان و آذربایجان غربی بارندگیهای فراتر از نرمال را تجربه کردند.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی در سازمان هواشناسی ایران ادامه داد: در مقابل، استانهای فلات مرکزی نظیر یزد، اصفهان، مرکزی، قم، تهران، خراسان رضوی، سمنان و قزوین در محدوده زیر نرمال بارش قرار داشتند. بهخصوص تهران به عنوان کمبارشترین استان، حدود ۴۰ درصد کمتر از نرمال بارندگی را دریافت کرد.
وی خاطرنشان کرد: همچنین سواحل شمالی کشور نیز تا حدودی کمتر از حد نرمال بارندگی داشتند؛ برای نمونه، گیلان و مازندران به ترتیب ۱۰ تا ۱۵ درصد کمتر از نرمال بارندگی دریافت کردند.
کمبارشی تهران به یک بحران مزمن تبدیل شده است
وظیفه در پاسخ به این سوال که آیا بارشهای پاییزی امسال میتواند کمبارشیهای تهران را جبران کند، گفت: اگر منظور از جبران، تامین منابع آبی زیرزمینی باشد، به هیچ عنوان چنین چیزی تحقق نخواهد یافت. کمبارشی ما در طی چند سال و حتی چند دهه اخیر به یک بحران مزمن تبدیل شده است؛ زیرا مصرف آب ما بیشتر از میزان دریافتی است، و در نتیجه هر سال با منابع محدودتری مواجه میشویم، به خصوص در مورد آبهای زیرزمینی.
او افزود: ما آبهای سطحی را مصرف میکنیم، اما در عوض بخشی از منابع زیرزمینی را که برداشت میکنیم، اجازه نمیدهیم تا بارشها و منابع طبیعی آنها را تجدید کنند. به طور معمول، ما تنها میتوانیم بخش کمی از آبهای تجدیدپذیر را استفاده کنیم و بیشتر آن باید به سفرههای زیرزمینی برسد تا بعداً در سالهای کمبارش بتوانیم از آن برداشت کنیم.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور تأکید کرد: در حال حاضر تعداد زیادی چاه در استان تهران حفر شده و کمبود آب به شدت احساس میشود. هر سال، سطح منابع زیرزمینی به پایینتر میرود و این موضوع باعث افت سطح خاک و در نهایت فرونشست زمین میشود.
او افزود: حتی در صورتی که امسال بارشهای مناسبی داشته باشیم، تصور نمیکنم که این بارشها بتوانند روند کاهش منابع آب زیرزمینی و تبعات آن را متوقف کنند؛ زیرا میزان مصرف ما فراتر از توان طبیعی است.
وظیفه تصریح کرد: علت این وضعیت، جمعیت بسیار بیشتر از حد توان اکولوژیک در تهران است. جمعیت تهران از حد نرمال فاصله زیادی دارد. به عبارت دیگر، در این منطقه باید ۴ تا ۵ میلیون نفر ساکن میشدند، در حالی که اکنون بین ۱۰ تا ۱۵ میلیون نفر در تهران زندگی میکنند و نیاز آبی آنها به مراتب فراتر از آن چیزی است که طبیعت میتواند تأمین کند.
پاییز پربارشی در راه است؛ کمآبی تهران جبران نمیشود
او تاکید کرد: حتی با انتقال آب از مناطق دیگر، نظیر سد لار و طالقان، این کمبودها همچنان محسوس خواهد بود. بنابراین، یک سال از بارشهای خوب نمیتواند به شکل قابل توجهی به جبران این کمبودها کمک کند.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی با اشاره به پیشبینی بارشهای آینده در تهران خاطرنشان کرد: امسال انتظار داریم پاییز خوبی داشته باشیم، اما درباره زمستان و بهار نمیتوانیم با قاطعیت پیشبینی کنیم. این در حالی است که بارشهای زمستانی برای تهران از اهمیت ویژهای برخوردارند و بارشهای بهاره نیز نقش بسزایی دارند.
وی افزود: نمیتوان به صورت قطعی گفت که سالی پربارشی، برای تهران خواهیم داشت، اما در پاییز به احتمال قوی شرایط برای بارشها مساعد خواهد بود؛ این در حالی است که پاییز سال گذشته تقریباً بدون بارندگی گذشت.
جمعیت بیشتر، فشار بر منابع محدود آب تهران را افزایش میدهد
وظیفه به تأثیر تغییرات اقلیمی بر منابع آب کشور اشاره کرد و گفت: تغییر اقلیم همواره فشار بیشتری بر منابع آب ایجاد میکند. از یک سو، روند بارشها کاهشی شده و از سوی دیگر، دما در حال افزایش است. افزایش دما نیز تبخیر را افزایش میدهد و به همین دلیل همیشه با منابع محدودتری مواجه هستیم.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی در پایان خاطرنشان کرد: از جانب دیگر، مسائل مدیریتی در سطح کلان هم مطرح است و به هرحال جمعیت بیشتری در مناطق مختلف، به خصوص تهران، سکونت دارند. در نتیجه، منابع محدود باید بین جمعیت بیشتری تقسیم شوند و طبیعتاً زمانی که سهم هر فرد کاهش مییابد، برداشت از منابع زیرزمینی نیز افزایش مییابد و این چرخه معیوب ادامه خواهد یافت.