افزایش جزئی مبلغ کالابرگ برای دهک‌های کم‌درآمد

علی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد در دولت پزشکیان در اظهارات خود در روز چهارشنبه هشتم مهر نسبت به افزایش مبلغ کالابرگ الکترونیکی، توضیحاتی ارائه داد و بیان کرد که تحقق این افزایش به چند شرط اساسی وابسته است. به گفته او، تاکنون ۴۰ تا ۴۴ میلیون نفر شناسایی شده‌اند که واجد شرایط دریافت کالابرگ با مبلغ بالاترند. این افراد از گروه‌های درآمدی پایین‌تر از سطح معین قرار دارند و دارایی‌های معینی مانند ملک یا خودرو به نام آن‌ها ثبت نشده است.

وزیر اقتصاد تأکید کرد که افزایش مبلغ کالابرگ همچنان به تأمین منابع مالی و تعیین بودجه از سوی سازمان برنامه و بودجه وابسته است. در صورتی که منابع مالی این طرح مشخص نشود، میزان نهایی اعتبار برای هر فرد نیز به‌طور دقیق قابل اعلام نخواهد بود. در عین حال، مدنی‌زاده حداقل میزان افزایش را ۳۰۰ هزار تومان اعلام کرده و ابراز امیدواری کرد که اعتبار کالابرگ برای هر نفر دست‌کم به همین مقدار افزایش یابد.

اگر این افزایش به مرحله اجرا برسد، سهم هر فرد از کالابرگ الکترونیکی از یک میلیون تومان به یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان خواهد رسید. به همین ترتیب، اعتبار ماهانه یک خانواده چهار نفره از چهار میلیون تومان به پنج میلیون و ۲۰۰ هزار تومان افزایش خواهد یافت. طبق اطلاعات ارائه‌شده، به نظر می‌رسد که به افزایش مبلغ کالابرگ در سال ۱۴۰۵ با افزایش ۳۰۰ هزار تومانی برای هر فرد پایان داده شود.

افزایش ۳۰ درصدی در برابر تورم مواد غذایی

پس از بیان جزئیات افزایش کالابرگ، این سؤال مطرح شده که آیا افزایش ۳۰ درصدی اعتبار می‌تواند شکاف موجود میان درآمد خانواده‌ها و هزینه‌های خرید مواد غذایی را جبران کند یا خیر. اطلاعات مرکز آمار نشان‌دهنده این است که پاسخ به این سؤال چندان نویدبخش نیست. نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه در شهریور به ۸۹.۹ درصد رسیده است. همچنین، تورم مربوط به خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در شهریور سال جاری ۱۲۱.۱ درصد گزارش شده و تورم ماهانه این گروه از کالاها در شهریور نسبت به مرداد نیز ۲.۳ درصد افزایش یافته است.

اعتبار کالابرگ الکترونیکی از زمان آغاز اجرای این طرح در دی‌ماه ۱۴۰۴ برای هر فرد یک میلیون تومان تعیین شده بود. با این وجود، بر اساس آخرین محاسبات، قیمت کالاهای مشمول این طرح از دی‌ماه سال قبل تا مرداد سال جاری به‌طور میانگین بیش از ۳۰ درصد افزایش داشته است. به همین خاطر، قدرت خرید اعتبار یک میلیون تومانی به‌تدریج کاهش یافته و این مبلغ دیگر توان خرید لازم را ندارد.

به عنوان مثال، یک خانواده چهار نفره در دی‌ماه ۱۴۰۴ با اعتبار چهار میلیون تومانی قادر به خرید بخش قابل توجهی از کالاهای مورد نیاز خود بود، اما همین میزان اعتبار در شهریور ۱۴۰۵ به دلیل افزایش قیمت‌ها بخشی از قدرت خرید خود را از دست داده است. لذا حتی با افزایش ۳۰۰ هزار تومانی اعتبار هر فرد، همچنان نگرانی وجود دارد که مبلغ جدید نتواند شکاف میان هزینه کالاهای خوراکی و توان مالی خانواده‌ها را به‌طور کامل پر کند.

تأمین اعتبار؛ بزرگ‌ترین مانع افزایش اعتبار

در حال حاضر، فرایند افزایش مبلغ کالابرگ با چندین ابهام مواجه است. از یک سو، افزایش ۳۰۰ هزار تومانی اعتبار، به معنای ثابت ماندن قیمت کالاهای اساسی نخواهد بود. با توجه به افزایش مداوم نرخ تورم در کشور، این احتمال وجود دارد که قیمت اقلام اساسی در ماه‌های آینده نیز رشد کند و این مسأله می‌تواند تأثیر مثبت افزایش اعتبار کالابرگ را کاهش دهد.

از سوی دیگر، افزایش مبلغ کالابرگ تنها به اقشار کم‌درآمد مربوط می‌شود. بنابراین، فشار ناشی از افزایش قیمت‌های خوراکی بر دهک‌های متوسط جامعه نادیده گرفته شده و این گروه‌ها از احتمال افزایش اعتبار کالابرگ بی‌بهره خواهند ماند. گزارش‌هایی که اخیراً در روزهای گذشته به بیرون درز کرده، نشان‌دهنده احتمال افزایش مبلغ کالابرگ الکترونیکی در نیمه مهرماه است.

رئیس‌جمهور نیز در هفته حاضر اعلام کرده که اعتبار کالابرگ از مهرماه افزایش خواهد یافت. با این وجود، تصورات مسئولان دولتی در خصوص روش تأمین مالی و بودجه این طرح به شدت مهم است؛ چرا که ممکن است در صورت عدم تأمین درست، افزایش اعتبار با تأخیر زیادی مواجه شود.

رئیس سازمان برنامه و بودجه نیز در جلسه ویدئوکنفرانس مجلس در ۲۷ مرداد درباره منابع مالی طرح کالابرگ توضیحاتی ارائه داده بود: «اگر روند درآمدهای نفتی از ابتدای سال جاری تا پایان سال ادامه یابد، سهم منابعی که برای کالابرگ در دسترس خواهیم داشت حدود ۴.۶ میلیارد دلار، معادل تقریباً ۵۵۰ همت، خواهد بود.

آخرین وضعیت شارژ کالابرگ

آخرین مرحله شارژ اعتبار کالابرگ در تاریخ پنجم مهرماه برای خانوارهایی که آخر کد ملی سرپرست آن‌ها ۷، ۸ و ۹ بود، انجام شد. اعتبار شارژشده در این مرحله مربوط به کالابرگ شهریورماه بوده و هنوز درباره چگونگی و زمان دقیق اجرای مبلغ جدید تصمیم نهایی اتخاذ نشده است. اگر وضعیت افزایش مبلغ کالابرگ تا هفته آینده روشن شود، باید منتظر شارژ اعتبار کالابرگ مهرماه به مبلغ جدید برای دهک‌های کم‌درآمد باشیم.