در اولین نگاه، ممکن است که هلیکوپترهای AH-1 کبرا و AH-64 آپاچی بهطور قابل توجهی مشابه به نظر برسند، زیرا هر دو از نوع بالگردهای تهاجمی هستند که با کابینهای پشت سر هم طراحی شدهاند و هدفشان ارائه پشتیبانی آتش از هوا به زمین میباشد. با این وجود، در پس این شباهتها تفاوتهای قابل توجهی در تاریخچه به وجود آمدن و اهداف استراتژیک آنها وجود دارد. این دو هلیکوپتر جنگی هرکدام به دلیل نیازهای متفاوت در میادین نبرد توسعه یافته و توسط فلسفههای طراحی کاملاً متمایز شکل گرفتهاند.
با اینکه هر دو Apache و Cobra بهعنوان بالگردهای تهاجمی با کابینهای پشت سر هم برای پشتیبانی هوایی و حمل موشکها و توپ طراحی شدهاند، اما از نظر اصول طراحی و نیازهای استراتژیک کاملاً متفاوت عمل میکنند. هلیکوپتر کبرا به عنوان یک گانشیپ فشرده، سبک، سریع و قابل مانور برای ارائه آتش پشتیبانی نزدیک به نیروهای زمینی به کار گرفته شد، در حالی که هلیکوپتر آپاچی برای درگیریهای شدید و مبارزه با پدافند هوایی پیشرفته شوروی سابق با تأکید بر حملات از فواصل دور توسعه یافته است.
تاریخچه پیدایش: از پشتیبانی نزدیک تا حمله دورایستا
سیر تکامل هلیکوپتر کبرا از زمان جنگ ویتنام آغاز گردید، جایی که ارتش ایالات متحده به دنبال یک بالگرد نوین برای کمک به نیروهای خود بود. شرکت بل (Bell) با به کارگیری طراحی مکانیکی مدل UH-1 Huey یک چارچوب تهاجمی کوچکتر و چابکتر را توسعه داد که قابلیت شرکت در جنگهای مسلحانه را دارا بود.
کبرا در تاریخ ۶ اکتبر ۱۹۶۷ بهطور رسمی عملیاتی شد و به مدت سالیان متمادی در مأموریتهای پشتیبانی نزدیک هوایی و مبارزه با تانکها قابلیتهای نظامی خود را به اثبات رسانید. صحنه مهمی در ماه می ۱۹۷۲ با ورود موشک ضدتانک BGM-71 TOW به وقوع پیوست.
موشک تاو (TOW) در دوران اوج جنگ سرد توجه زیادی را به خود جلب کرد، زیرا هلیکوپترهای تهاجمی که به این موشک (و بعدها موشک هلفایر – Hellfire) مجهز شدند، قادر بودند به عنوان سکوهای ضدزره سریع و دقیق عمل کرده و ستونهای زرهی شوروی را نابود کنند.
با توسعه سیستمهای پدافند هوایی شوروی، سایر الزامات میدان نبرد تغییر کرد. نیاز به حمله از فاصلهای دورتر و خارج از دسترس پدافند هوایی دشمن، طراحی بالگردهای جدیدی که مجهز به حسگرها و سیستمهای کنترل آتش پیشرفته باشند را الزامی ساخت. این نیازها به توسعه هلیکوپتر آپاچی انجامید.
تفاوتهای اساسی در طراحی و نقش
با ظهور آپاچی، کبرا بهطور کامل کنار گذاشته نشد بلکه هر دو بالگرد در طول زمان بهطور مداوم ارتقاء یافتند. مدلهای جدید AH-64E آپاچی گاردین (Apache Guardian) و AH-1Z وایپر (Viper) همچنان نشاندهنده فلسفههای طراحی متمایز و نیازهای عملیاتی خود هستند.
آپاچی (Apache) بهعنوان یک سیستم تهاجم دورایستا با قابلیتهای بسیار گستردهتر شناخته میشود. اویونیک پیچیده، سیستمهای کنترل آتش پیشرفته و ظرفیت بالاتر برای یکپارچگی شبکه، آپاچی را از درگیرهای نزدیک حذف کرده و دید وسیعتری برای تسلط بر میدان نبرد فراهم میآورد. نسخههای جدید آن رادار کنترل آتش AN/APG-78 لانگبو (Longbow) را به خود اضافه کردهاند که میتواند تا ۲۵۶ هدف را شناسایی کرده و به صورت همزمان با ۱۶ هدف در فاصله ۱۰ مایلی درگیر شود. این قابلیت، آپاچی را به عنوان یک «کامیون موشکانداز» دوربرد ارتقاء میدهد.
این قابلیتها مستلزم افزایش اندازه، وزن و پیچیدگی آپاچی بودند. این هلیکوپتر در حالت کامل مسلح ۱۰٫۴ تن وزن دارد که تقریباً دو برابر کبرا است و به راحتی در دسته گانشیپهای سنگین قرار میگیرد. نیروی زمینی آمریکا از این هلیکوپتر به منظور دستیابی بر دشمن از فواصل دور استفاده میکند.
در نقطه مقابل، تفنگداران دریایی آمریکا به هلیکوپتری تهاجمی نیاز داشتند که بتواند در نیروی اعزامی شرکت کند و در عملیاتهای محدود از کشتیها عمل کند. کبرا به دلیل چابکی و ابعاد کوچکتری که دارد، گزینهای ایدهآل برای درگیریهای نزدیک در سناریوهای عملیاتی تفنگداران دریایی باقی ماند.

