خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها، حمیدرضا عبدالمنافی: امامان جمعه شهرستان‌های استان البرز در خطبه‌های نماز جمعه این هفته، با پرداختن به مسائل اقتصادی و معیشتی، ضرورت صرفه‌جویی در مصرف انرژی، حفظ انسجام اجتماعی، مقابله با جنگ ترکیبی دشمن و تقویت بنیان خانواده، بر مسئولیت مردم و دستگاه‌های اجرایی در عبور از شرایط دشوار کشور تأکید کردند.
بررسی سخنان امامان جمعه کرج، ساوجبلاغ، چهارباغ، کمالشهر، فردیس، ماهدشت، طالقان و محمدشهر نشان می‌دهد که در کنار تفاوت موضوعات محلی و رویکردهای فرهنگی، چند محور مشترک در بخش مهمی از خطبه‌ها مورد توجه قرار گرفته است.
اقتصاد و معیشت؛ مطالبه مدیریت دقیق‌تر بازار
مسائل اقتصادی و معیشتی از مهم‌ترین موضوعات مطرح‌شده در خطبه‌های نماز جمعه تعدادی از شهرستان‌های البرز بود. امامان جمعه با اشاره به نوسانات ارزی، افزایش قیمت‌ها و ضرورت حمایت از مردم، خواستار تصمیم‌گیری کارشناسی‌تر و نظارت مؤثرتر دستگاه‌های مسئول شدند.
آیت‌الله سیدمحمدمهدی حسینی همدانی، امام جمعه کرج، با انتقاد از عرضه ۲ میلیارد دلار ارز به بازار، ضرورت شفاف‌سازی بانک مرکزی درباره مبانی این تصمیم، نحوه استفاده از ذخایر ارزی و آثار آن بر بازار ارز را مطرح کرد.
وی همچنین این پرسش را پیش کشید که آیا امکان تخصیص منابع یادشده به واردات کالاهای اساسی و اقلام ضروری وجود داشته است یا خیر.
حجت‌الاسلام والمسلمین روح‌الله مختاری، امام جمعه ساوجبلاغ، نیز عرضه بخشی از ذخایر دلاری در بانک‌ها را مورد انتقاد قرار داد و تأکید کرد که سیاست ارزی باید به تأمین تقاضای واقعی تولیدکنندگان و واردکنندگان منجر شود. به اعتقاد وی، تزریق بی‌قاعده ارز نمی‌تواند به‌تنهایی مشکل بازار را برطرف کند و مدیریت تقاضای واقعی باید در اولویت قرار گیرد.
در همین زمینه، امام جمعه کمالشهر بر ضرورت پرهیز بانک مرکزی از تصمیمات غیرکارشناسی تأکید کرد.
حجت‌الاسلام محمدتقی غضنفری، امام جمعه محمدشهر، نیز با اشاره به شرایط اقتصادی کشور، مدیریت بازار، نظارت بر قیمت‌ها و جلوگیری از گرانی‌های ناشی از ضعف مدیریتی را از انتظارات مردم دانست.
این اظهارات نشان می‌دهد که در بخشی از خطبه‌های نماز جمعه البرز، علاوه بر تأکید بر آثار جنگ و تحریم بر اقتصاد، مسئولیت دستگاه‌های اجرایی در مدیریت بازار و کاهش فشار معیشتی بر خانوارها نیز مورد توجه قرار گرفته است.
صرفه‌جویی انرژی؛ مسئولیتی عمومی در آستانه فصل سرما
مدیریت مصرف انرژی، یکی دیگر از موضوعات مشترک در سخنان امامان جمعه کرج، ساوجبلاغ و ماهدشت بود. با نزدیک‌شدن به فصل سرما و افزایش نیاز به گاز برای مصارف خانگی، نیروگاه‌ها و صنایع، خطیبان جمعه بر ضرورت اصلاح الگوی مصرف و پرهیز از اسراف تأکید کردند.
آیت‌الله حسینی همدانی، امام جمعه کرج، صرفه‌جویی در مصرف آب، برق، گاز و بنزین را وظیفه‌ای عمومی دانست و خواستار توجه بیشتر مردم به اصلاح رفتارهای مصرفی شد. وی با اشاره به شرایط جنگی، قناعت و پرهیز از اسراف را از مؤلفه‌های مهم سبک زندگی اسلامی برشمرد.
حجت‌الاسلام مختاری، امام جمعه ساوجبلاغ، علاوه بر دعوت مردم به صرفه‌جویی، موضوع مصرف بی‌رویه منابع در ویلاهای غیرمجاز را مطرح کرد. وی با اشاره به انشعابات غیرمجاز آب، برق و گاز، خواستار سامان‌دهی این وضعیت شد و پیشنهاد داد برای برخی ویلاهای ساخته‌شده، امکان استفاده موقت و ضابطه‌مند از انشعابات فراهم شود تا ضمن دریافت هزینه‌های قانونی، مصرف نیز تحت کنترل قرار گیرد.
حجت‌الاسلام رادمرد، امام جمعه ماهدشت، نیز با تأکید بر اهمیت کاهش مصرف گاز، به نقش تنظیم دمای محیط در صرفه‌جویی اشاره کرد.
وجه مشترک این مواضع، تأکید بر آن است که تأمین پایدار انرژی تنها به افزایش تولید محدود نمی‌شود و اصلاح رفتار مصرفی خانوارها، نظارت بر مصارف غیرمتعارف و مدیریت تقاضا نیز باید در برنامه‌ریزی مسئولان مورد توجه قرار گیرد.
انسجام اجتماعی و مقابله با جنگ ترکیبی دشمن
حفظ انسجام ملی، تقویت روحیه عمومی و مقابله با جنگ روانی و شناختی دشمن، از دیگر محورهای برجسته در خطبه‌های این هفته بود.
امامان جمعه کرج، ساوجبلاغ، چهارباغ، کمالشهر و فردیس، هر یک از زاویه‌ای به نقش مردم در حفظ امنیت و ایستادگی کشور پرداختند.
امام جمعه کرج با قدردانی از حضور مردم استان البرز در رزمایش جان‌فدا، این مشارکت را نشانه همراهی مردم با نظام و رهبری دانست و بر ضرورت تداوم حضور اجتماعی و حفظ همبستگی تأکید کرد.
وی همچنین نسبت به تلاش برای ایجاد دوقطبی‌های اجتماعی هشدار داد و بر لزوم جلوگیری از انحراف افکار عمومی از مسائل مهم کشور تأکید کرد.
امام جمعه ساوجبلاغ نیز اجتماعات شبانه مردم را در مقابله با توطئه‌های دشمن مؤثر دانست و با اشاره به شرایط منطقه‌ای، بر ضرورت حفظ آمادگی و ایستادگی تأکید کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی دربانی، امام جمعه چهارباغ، با قدردانی از مشارکت مردم این شهرستان در برنامه جان‌فدا، حضور عمومی را نشانه‌ای از همراهی اجتماعی با کشور توصیف کرد.
امام جمعه کمالشهر نیز با اشاره به جنگ ترکیبی دشمن، بر ضرورت هوشیاری مردم و تلاش مسئولان برای مقابله با فشارهای اقتصادی، فرهنگی و شناختی تأکید کرد. در فردیس هم تعلق مردم به اهل‌بیت(ع) و تقویت باورهای دینی، از عوامل مؤثر در ایستادگی جامعه معرفی شد.
در مجموع، سخنان این خطیبان نشان می‌دهد که حفظ همبستگی اجتماعی و تقویت اعتماد عمومی، در کنار اقدامات امنیتی و اقتصادی، از موضوعات مورد توجه آنان بوده است؛ هرچند هر یک بر جنبه متفاوتی از این مسئله تأکید کرده‌اند.
مذاکره و مقاومت؛ تأکید بر حفظ منافع ملی
موضوع مذاکره، مقاومت و چگونگی تعامل با دشمن نیز در خطبه‌های امامان جمعه ساوجبلاغ و چهارباغ برجسته بود.
حجت‌الاسلام مختاری با انتقاد از اظهارات افرادی که امامان جمعه را از اظهارنظر درباره مذاکرات منع می‌کنند، دفاع از منافع مردم و کشور را بخشی از مسئولیت تریبون نماز جمعه دانست.
وی با اشاره به تجربه برجام، تأکید کرد که هدف نهایی باید دستیابی به امنیت پایدار، صلح پایدار، تجارت مطمئن و رفع تهدیدها و تحریم‌ها باشد.
امام جمعه ساوجبلاغ همچنین معتقد بود توافق با طرفی که به تعهدات خود پایبند نیست، نمی‌تواند به‌تنهایی تضمین‌کننده منافع ملی باشد.
حجت‌الاسلام دربانی، امام جمعه چهارباغ، نیز با بیان اینکه ائمه جمعه زبان گویای مردم هستند، مخالفت خود را با مذاکره از موضع ضعف اعلام کرد.
وی در عین حال تصریح کرد که مخالفت با مذاکره از موضع پایین، به معنای حمایت از جنگ بی‌پایان نیست.
وجه مشترک این مواضع، تأکید بر حفظ عزت، امنیت و منافع ملی در هرگونه تعامل خارجی است؛ موضوعی که در سخنان این دو امام جمعه با انتقاد از محدودکردن اظهارنظر عمومی درباره مذاکرات همراه شد.
حجاب و عفاف؛ از فرهنگ‌سازی تا مسئولیت دستگاه‌ها
حجاب، عفاف و نقش خانواده در حفظ ارزش‌های فرهنگی و دینی، از موضوعات پرتکرار در خطبه‌های امامان جمعه کرج، چهارباغ، ماهدشت، طالقان و فردیس بود. با وجود اشتراک در اهمیت این موضوع، نوع مواجهه پیشنهادی آنان تفاوت‌هایی داشت.
آیت‌الله حسینی همدانی با هشدار درباره دوقطبی‌سازی اجتماعی، بر ضرورت پرهیز از سیاسی‌کردن مسئله حجاب تأکید کرد. وی پنج محور برای فعالیت فرهنگی در این حوزه مطرح کرد که تبیین آثار حجاب، آموزش و فرهنگ‌سازی، معرفی زنان موفق، مطالبه‌گری از دستگاه‌های مسئول و پیگیری فعالیت‌های سازمان‌یافته مخل نظم اجتماعی را دربرمی‌گرفت.
امام جمعه چهارباغ نیز با انتقاد از آنچه دوگانگی در برخورد با مسائل حقوقی و اجتماعی زنان خواند، بر ضرورت رعایت معیارهای یکسان تأکید کرد. در ماهدشت، رادمرد بر مسئولیت قانونی و فرهنگی دستگاه‌ها تأکید کرد و خواستار تفکیک برخورد هدفمند با سازمان‌دهندگان ناهنجاری‌ها از مواجهه فرهنگی و اقناعی با عموم جامعه شد.
حجت‌الاسلام رحمتی‌نیا امام جمعه طالقان نیز بر اجرای قانون و نقش دستگاه قضایی در مواجهه با مواردی که آن‌ها را مصداق هنجارشکنی می‌دانست، تأکید کرد.
در فردیس، مسئله حجاب در پیوند با حفظ بنیان خانواده، تربیت دینی فرزندان و نگرانی از کاهش فرزندآوری مطرح شد.
در مجموع، خطبه‌های این شهرستان‌ها نشان‌دهنده اهمیت موضوع حجاب و خانواده در نگاه امامان جمعه است؛ با این تفاوت که برخی بیشتر بر فرهنگ‌سازی و اقناع اجتماعی و برخی بر اجرای قانون و مسئولیت دستگاه‌های اجرایی و قضایی تأکید داشته‌اند.
کاهش جمعیت و ازدواج؛ هشدار درباره آینده کشور
کاهش موالید، افزایش سالمندی و دشواری ازدواج جوانان، از دیگر موضوعات اجتماعی مطرح‌شده در خطبه‌های کمالشهر و فردیس بود.
حجت‌الاسلام محمود نورپور، امام جمعه کمالشهر، با اشاره به کاهش موالید و افزایش جمعیت سالمند، مسئله جمعیت را موضوعی ملی دانست و خواستار تبدیل آن به دغدغه عمومی شد. وی بر ضرورت فراهم‌کردن شرایط ازدواج آسان، تسهیل فرزندآوری و حمایت عملی از خانواده‌ها تأکید کرد.
حجت‌الاسلام قادر محمدی، امام جمعه فردیس نیز کاهش ازدواج و افت شمار دانش‌آموزان پایه اول را زنگ خطری برای آینده کشور توصیف کرد و بر ضرورت توجه مردم و مسئولان به این مسئله تأکید داشت.
اشتراک این دو موضع، تأکید بر پیوند میان وضعیت جمعیت، آینده نظام آموزشی و توان اجتماعی و اقتصادی کشور است. فراهم‌کردن شرایط مناسب برای ازدواج و حمایت از خانواده‌های جوان، از جمله راهکارهایی بود که در این سخنان مورد توجه قرار گرفت.
نماز، ایمان و تربیت دینی؛ تأکید بر نقش خانواده و نهادهای فرهنگی
نماز و تقویت باورهای دینی نیز در سخنان امامان جمعه ماهدشت، فردیس و محمدشهر جایگاه ویژه‌ای داشت. رادمرد، امام جمعه ماهدشت، نماز را پشتوانه‌ای برای امید، استقامت و حضور مؤثر در عرصه‌های اجتماعی و مبارزه دانست و بر ضرورت توجه عملی نهادها به ترویج فرهنگ نماز تأکید کرد.
امام جمعه فردیس نیز خانواده را نخستین کانون شکل‌گیری شخصیت عبادی فرزندان معرفی کرد و نقش مدرسه و مسجد را در تربیت دینی مهم دانست. وی بر ضرورت الگو بودن والدین و اقامه نماز با آرامش و توجه برای تشویق فرزندان تأکید کرد.
در محمدشهر، حجت‌الاسلام غضنفری با تشریح نشانه‌های ضعف ایمان، از ارتکاب مکرر گناه، غفلت از یاد خدا، سستی در عبادات و بی‌توجهی به آموزه‌های دینی به‌عنوان عواملی یاد کرد که می‌توانند بر رفتار فردی و اجتماعی اثر بگذارند.
این اظهارات بر اهمیت هم‌افزایی خانواده، مدرسه، مسجد و نهادهای فرهنگی در تقویت باورهای دینی و تربیت نسل جوان تأکید دارد.
امنیت و مدیریت بحران؛ ضرورت همکاری مردم و دستگاه‌ها
امنیت عمومی و مدیریت حوادث نیز در خطبه‌های برخی شهرستان‌ها مورد توجه قرار گرفت. امامان جمعه ساوجبلاغ، چهارباغ و طالقان با اشاره به خدمات نیروی انتظامی، از نقش فراجا در حفظ امنیت و مقابله با تهدیدها قدردانی کردند.
حجت‌الاسلام دربانی، امام جمعه چهارباغ، علاوه بر تأکید بر اهمیت نیروهای انتظامی، به حوادثی مانند سیلاب، آب‌گرفتگی و آتش‌سوزی در شهرستان اشاره کرد و مدیریت بحران را مسئولیتی مشترک میان دستگاه‌های اجرایی و مردم دانست.
وی با اشاره به حضور نیروهای امدادی و همکاری شهروندان در حوادث اخیر، بر ضرورت پیشگیری، آمادگی و تأمین زیرساخت‌های موردنیاز برای مدیریت حوادث تأکید کرد.
امام جمعه طالقان نیز ضمن مطالبه اجرای قانون در حوزه مسائل اجتماعی، خواستار توجه دستگاه قضایی به نگرانی‌های مطرح‌شده در جامعه شد.
مسئولیت مشترک برای عبور از چالش‌ها
بررسی محورهای مطرح‌شده در خطبه‌های نماز جمعه شهرستان‌های البرز نشان می‌دهد که اقتصاد و معیشت، صرفه‌جویی انرژی، انسجام اجتماعی، خانواده و مسائل فرهنگی در کانون توجه بخش مهمی از سخنان این هفته قرار داشته است. در کنار این موضوعات، امنیت عمومی، مدیریت بحران، تربیت دینی و سیاست خارجی نیز در برخی شهرستان‌ها مورد بحث قرار گرفت.
وجه مشترک بسیاری از این مواضع، تأکید بر مسئولیت‌پذیری مردم و دستگاه‌های اجرایی است؛ از ضرورت مدیریت کارشناسی بازار و اصلاح الگوی مصرف گرفته تا تقویت همبستگی اجتماعی، حمایت از خانواده‌ها و افزایش هماهنگی میان نهادهای مسئول.
با این حال، تفاوت در اولویت‌ها و شیوه مواجهه با مسائل اجتماعی نشان می‌دهد که خطبه‌های شهرستان‌های البرز، در کنار برخورداری از محورهای مشترک، بازتاب‌دهنده دغدغه‌های متفاوت فرهنگی، اقتصادی و محلی نیز هستند.