روبیو در آتن؛ از خطر نابودی فرهنگ ایرانی تا حمایت از تمدن غربی
فرارو- وزیر امور خارجه آمریکا در حین سفر به یونان و در میان ویرانه‌های آکروپولیس، اظهاراتی درباره تمدن ایران و نبردهای تاریخی میان ایران و یونان بیان کرد که منجر به واکنش‌های گسترده‌ای در داخل ایران شد.
به نقل از فرارو،روبن در قسمتی از سخنرانی‌اش به حمله ارتش خشایارشا به یونان اشاره کرد، رویدادی که حدود نیم قرن پیش از میلاد مسیح پیش آمد، بی آن‌که به تاریخچه نبردهای باستانی میان دو امپراتوری ایران و یونان یا حتی روم پرداخته باشد. نکته قابل توجه واکنش‌های متفاوت به سخنان روبن بود که در میان آنها از زوایای سیاسی و فکری متنوع، در خصوص «ایران» هم‌صدایی و نظر مشترکی وجود داشت.
روبیو در آتن چه مواردی مطرح کرد؟
در بخشی از سخنانش، روبیو با بیان اینکه: «۴۸۰ سال پیش از میلاد، ارتش‌های خشایارشا به این دیار یورش آوردند و معابد و زیارتگاه‌ها را دچار آتش‌سوزی کردند. در آن زمان، اکثریت از آتنی‌ها به جزیره‌ای نزدیک گریختند، اما گروهی از آنان از ترک سرزمین خود امتناع کردند. آنها در دژ سنگی آکروپولیس به مقاومت در برابر مهاجمان پارسی پرداختند و با پرتاب سنگ‌های بزرگ از دامن صخره‌ها، بزرگ‌ترین امپراتوری آن زمان را متوقف کردند.»
وی افزود: «آنان در نهایت شکست خوردند. سپاه پارسی معابد را غارت کرده و آکروپولیس را با خاک یکسان کردند؛ اما پس از بازگشت آتنی‌ها، از بقایای این ویرانه‌ها در تپه‌ای که قرار داشتند، آثار را جمع‌آوری کردند و بعدها، در دوران پریکلس، پارتنون را بنا کردند.»
تلاش برای تعریف جنگی بین تمدن‌ها
نوع و محتوای صحبت‌های روبیو، در پس‌زمینه ویرانه‌های آکروپولیس، فرضیه‌ای را بر این اساس تقویت کرد که وزیر خارجه آمریکا در تلاش است تا جنگ میان این کشور و ایران را به‌عنوان نوعی جنگ تمدنی تعریف کند. او تنها مقام آمریکایی نیست که به چنین اقدامی پرداخته؛ پیش‌تر دونالد ترامپ نیز در اظهاراتی ایران را به نابودی تمدن تهدید کرده و همچنین در یک پست شبکه اجتماعی، خود را در کنار شخصیت اصلی فیلم ضدایرانی «۳۰۰» معرفی کرده بود و گفته بود که خبری از «مرد خوش‌چهره و مهربان» نخواهد بود.
قبل و بعد از سخنرانی روبیو، وزارت خارجه آمریکا کلیپی از او را با عنوان «تمدن غرب نیاز به دفاع دارد.» به اشتراک گذاشت.
تحلیل‌ها درباره سخنان روبیو به‌عنوان تلاشی به‌منظور تفسیر یک جنگ تمدنی میان ایران و آمریکا، به‌ویژه در میان مقامات تهران پررنگ شد؛ به‌طوری که کلیه پاسخ‌های رسمی مبنای خود را بر وقایع تاریخی نبردهای باستانی قرار دادند.
با توجه به پررنگ کردن ماجرای زانو زدن والرین در برابر شاپور ساسانی و تأکید همیشگی مقامات جمهوری اسلامی بر این پیشینه تاریخی، تعدادی از کاربران پیشنهاد نمودند که مقامات ایران نیز سخنرانی مشابهی را از پس‌زمینه سنگ‌نگاره پیروزی شاپور بر امپراتوران روم در مرودشت، انجام دهند.
واکنش‌های مختصر دو وزیر امور خارجه
محمدجواد ظریف و علی‌اکبر صالحی، دو وزیر خارجه پیشین ایران، واکنش‌های مختصری ولی معنادار به اظهارات روبیو نشان دادند. ظریف با انتشار عکسی از نمایشگاه توانمندی‌های روستایی و عشایری، در پست‌هایی به زبان‌های انگلیسی و فارسی نوشت: «این نمایشگاه IRDEXPO تصویری اجمالی از تمدن ایران را ارائه می‌دهد؛ کشوری با میراث فرهنگی و هنری غنی که دارای سابقه‌ای چند هزار ساله است. روبیو بر آن‌چنان نادانی است که نمی‌تواند بفهمد چگونه ایران فرنگی‌ها را به خود جذب کرده و از هجوم آنها پیشی گرفته است و ما همچنان بر امپراطوری رو به افول او چیره خواهیم شد.»
علی‌اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایران‌شناسی، نیز در واکنش به سخنان روبیو درباره تاریخ تمدن ایران نوشت: «آقای وزیر، سرزمین کوروش کبیر، که به اسیران آزادی بخشید و به باورهای دیگرین تقدس قائل شد، دشمن تمدن نیست. شما که از نبردهای تمدنی سخن می‌گویید، چه نظر دارید درباره تهدیدات مکرر ترامپ به انهدام یکی از این تمدن‌ها و بازگرداندن آن به عصر پیش از سنگی؟»
سه پاسخ تاریخی به یک ادعای تاریخی
تفسیر جنگ میان مردمان غیرفرهنگ با تمدن یونان، یکی از برداشت‌های سخنان روبیو در آتن بود و بر این نکته تأکید داشت که مردم متمدن یونان برای حفاظت از تمدن‌شان در برابر بزرگ‌ترین امپراتوری زمانه، تا آخرین دم می‌جنگیدند. بیان یک‌جانبه این موضوع از طرف روبیو سبب شد که برخی از واکنش‌ها بر مبنای حقایق تاریخی شکل بگیرد نه استفاده از مفاهیم تاریخی به‌منظور ارسال پیام سیاسی.
تورج دریایی، مورخ و استاد دانشگاه کالیفرنیا و سردبیر دانشنامه ایرانیکا، در شبکه اجتماعی ایکس، به موارد مطرح شده توسط روبیو واکنشی نشان داد و نوشت:
«اگر اجازه دهید، آقای روبیو: ۱. در سال ۴۸۰ پیش از میلاد، خشایارشا آتن را به عنوان انتقامِ سوزاندن سارد، مرکز پروانه هخامنشیان در سال ۴۹۸ پیش از میلاد، به آتش کشید؛ اقدامی که یونانیان ایونی در آن دخیل بودند.
نبرد دریایی سالامیس که پیروزی ایرانیان بر یونانیان را رقم زد
۲. در دو قرن گذشته، این «غرب» ــ بریتانیا، روسیه و ایالات متحده ــ بوده‌اند که به «شرق» حمله کرده و آن را غارت کرده و در آن مداخله نظامی داشته‌اند. در اصل، این تقابل بین شرق و غرب نبوده است. امپراتوری هخامنشی یک «امپراتوری جهانی» محسوب می‌شود که بسیاری از یونانی‌زبانان جزو نیروهای نظامی و اتباع آن بودندو در کنار هخامنشیان و علیه دولت‌شهرهای یونانی جنگیدند.
او در ادامه یادداشت دیگری نوشت: «نزدیک به یک قرن است که آمریکایی‌ها به نزدیک به صد کشور حمله کرده و بر سر مردم بمب اتم و انواع بمب دیگر فرود آورده‌اند. بر روی مردم آمریکای لاتین دیواری کشیده‌اند و کودکان مکزیکی را در قفس نگاه داشته‌اند. حال آقای روبیوی کوبایی‌تبار از تمدن غرب و یونان سخن می‌گوید.»
احمد زیدآبادی، نویسنده و تحلیلگر سیاسی، نیز در تحلیلی تحت عنوان «روبیوی نادان و بی‌شرم!» به برخی اقدامات تمدن غرب علیه ایران باستان اشاره کرد و بیان کرد:
«مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، درباره آتش‌سوزی آتن به دست سپاه خشایارشا به گونه‌ای صحبت کرده که گویی یونانی‌ها و رومی‌ها وقتی به سرزمینی حمله می‌کردند، آن را به آبادانی سپرده و مورد تخریب قرار نمی‌دادند!
اسکندر کبیر تعداد زیادی از شهرهای تحت تسلط ایران را ویران کرد و اکثریت مردم آنها را به قتل رساند! او تخت جمشید را نیز سوزاند. تخریب‌های تخت جمشید میراث ننگین اوست!
رومی‌ها در بیش از صد شهر و روستا در کارتاژ، شبه‌جزیره ایبری، اروپا، یونان، مصر، آسیای صغیر و جنوب شرق مدیترانه به طور کامل تخریب کردند و در بسیاری از موارد حتی هیچ ساکنی را باقی نگذاردند. نمایش‌های ضد انسانی گلادیاتوری و تخریب معبد یهودیان در اورشلیم در سال ۷۰ میلادی و قتل ده‌ها هزار مسیحی تازه‌آیین، جزو اقدامات بسیار کوچک آنها محسوب می‌شود!
با چنین کارنامه‌ای درخشان از سوی امپراتوری‌های غربی، هدف روبیو از تأکید بر اقدامات سپاه خشایارشا در یونان چیست؟ آیا تاریخ را نمی‌داند؟ آیا نادان است؟ بی‌شرم است؟ یا به دنبال بهانه‌ای جدید برای حمله به ایران در دل تاریخی باستانی که تقریباً ۲۵ قرن از آن گذشته، می‌باشد؟»