حضور همه دستگاه‌ها برای تقویت صادرات غیرنفتی
به نقل از ایسنا، محمدعلی دهقان‌دهنوی، رئیس سازمان توسعه تجارت ایران، در یک نشست خبری به معرفی سی‌امین دوره روز ملی صادرات و تقدیر از صادرکنندگان نمونه ملی که در ۲۹ مهرماه برگزار می‌شود، پرداخت. وی در این رابطه بر اهمیت توسعه صادرات غیرنفتی تأکید کرد و گفت: این روز به‌عنوان روز ملی صادرات تعیین شده تا ضمن قدردانی از صادرکنندگان نمونه، فرصتی برای بیان چالش‌ها و ارائه راهکارهای آنان فراهم شود و همچنین هم‌اندیشی ملی را میان دستگاه‌های دولتی و بخش خصوصی در زمینه ارتقای صادرات غیرنفتی تسهیل کند.
دهقان‌دهنوی در ادامه ابراز داشت که سازمان توسعه تجارت ایران به‌عنوان مسئول اصلی این رویداد، در سال‌های اخیر همواره تلاش کرده است که مراسم روز ملی صادرات را با کیفیت بالا برگزار کند. هدف از این مراسم، حمایت از صادرکنندگان کشور و ایجاد بستری برای بیان مشکلات و دستیابی به راهکارهای لازم برای توسعه صادرات است.
رئیس سازمان توسعه تجارت ایران در ادامه به ابتکار برگزاری هفته ملی صادرات از سال گذشته اشاره کرد و گفت: با توجه به اینکه توسعه صادرات موضوعی چندجانبه است و تحت تأثیر نهادهای مختلف قرار دارد، ضروری است که همکاری میان همه بخش‌های مرتبط برقرار شود. به همین دلیل، از امروز تا سه‌شنبه هفته آینده، به مدت هفت روز کاری به موضوع صادرات اختصاص یافته و برای هر روز برنامه‌های خاصی در نظر گرفته شده است.
شرکت‌های مدیریت صادرات از ابزارهای مهم توسعه کشور
رئیس سازمان توسعه تجارت ایران با بیان اینکه نخستین روز این برنامه‌ها به موضوع زیرساخت‌ها و کریدورهای تجاری مربوط می‌شود، توضیح داد: کریدورهای تجاری همواره از اهمیت بالایی برخوردار بوده‌اند، اما امسال به دلیل شرایط پیش‌آمده برای کشور و مسأله تحریم‌های دریایی، اهمیت بیشتری یافته‌اند.
وی افزود: در ماه‌های اخیر تلاش‌های زیادی صورت گرفته تا کریدورهایی که می‌توانند محدودیت‌های ایجاد شده در سایر بخش‌ها را جبران کنند، فعال‌تر شوند. مجموعه وزارت راه و شهرسازی و نهادهای دیگر متولی در این زمینه، اقدامات زیادی انجام داده‌اند. برنامه مربوط به زیرساخت‌ها و کریدورهای تجاری با حضور وزیر راه و شهرسازی در شرکت ملی راه‌آهن ایران برگزار خواهد شد و در این برنامه تفاهم‌نامه‌ای معرفی می‌شود که ادامه مسیر، به‌ویژه در حوزه ریلی، را هموارتر کند.
وی همچنین به برنامه‌های روزهای آینده اشاره کرد و بیان داشت: روز سه‌شنبه، موضوع تجارت ارزش‌آفرین با صادرات کالاها و خدمات دانش‌بنیان مطرح خواهد شد و از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری دعوت شده است. امسال سعی کرده‌ایم بیشتر برنامه‌ها در نهادهای همکار انجام شود تا علاوه بر قدردانی از اقدامات آنان، این پیام منتقل شود که تمامی سازمان‌ها به توسعه صادرات غیرنفتی متعهد شده‌اند. همچنین روز چهارشنبه موضوع صادرات خدمات فنی و مهندسی با حضور شرکت‌های مرتبط و نمایندگان وزارت راه و شهرسازی و وزارت نیرو دنبال خواهد شد.
وی همچنین اظهار داشت: شرکت‌های مدیریت صادرات از عناصر کلیدی توسعه صادرات کشور به شمار می‌روند. برای شنبه هفته آینده برنامه‌ای با همکاری اتاق بازرگانی تهران پیشنهاد شده تا موضوع شرکت‌های مدیریت صادرات و ظرفیت‌های موجود در این حوزه بررسی شود. در همین روز، قانون‌گذاری و جهش صادرات نیز در دستور کار قرار خواهد گرفت و مشکلات قانونی در حوزه صادرات با حضور رؤسای کمیسیون‌های مجلس بررسی خواهد شد تا حمایت مجلس از توسعه صادرات مورد توجه قرار گیرد.
او همچنین در خصوص برنامه روز یکشنبه هفته آینده گفت: در این روز، تسهیل صادرات موضوع خواهد بود و از صادرکنندگانی که به‌موقع تعهدات ارزی خود را به انجام رسانده‌اند، تقدیر خواهد شد. صادرات به دلیل تأثیرش بر تولید ناخالص داخلی و ایجاد اشتغال، نقش حیاتی در اقتصاد کشور دارد و انجام تعهدات ارزی و بازگشت ارز حاصل از صادرات، در کنار فعالیّت صادراتی، اقدامی شایسته تقدیر محسوب می‌شود.
وی افزود: روز دوشنبه نیز با همکاری اتاق بازرگانی ایران، موضوع تشکل‌ها و رویدادهای تجاری در عرصه صادرات پیگیری خواهد شد تا بستر فعالیت بیشتر تشکل‌های خصوصی در این زمینه فراهم شود. روز سه‌شنبه به دیپلماسی تجاری اختصاص یافته و این برنامه با حضور نمایندگان وزارت امور خارجه اجرا خواهد شد. در این هفت روز، مجموعه‌ای از دستگاه‌های اجرایی، سازمان‌های همتا، نهادهای بخش عمومی و نمایندگان بخش خصوصی و اتاق‌های بازرگانی در برگزاری برنامه روز ملی صادرات مشارکت خواهند داشت.
به گفته او، پیام این برنامه‌ها این است که با توجه به نیاز ویژه کشور به ارزآوری در سال جاری، تمامی نهادها برای کمک به بخش خصوصی، حل موانع و رونق صادرات کشور همکاری می‌کنند تا آسیب‌های ناشی از جنگ و تحریم‌ها تا حد ممکن جبران شود. برگزاری مراسم اصلی روز ملی صادرات در چهارشنبه هفته آینده، ۲۹ مهرماه، برگزار خواهد شد و ما در تلاشیم تا این مراسم با حضور رئیس‌جمهور و به شیوه‌ای مشابه با سال‌های گذشته برگزار گردد.
انتخاب ۴۳ صادرکننده نمونه و ۱۳ صادرکننده ممتاز ملی
رئیس سازمان توسعه تجارت ایران در ادامه گزارشی از روند انتخاب صادرکنندگان نمونه ارائه کرد و توضیح داد: این فرایند از چند ماه قبل در سازمان آغاز شده و پس از اعلام فراخوان، شرکت‌هایی که متقاضی انتخاب به‌عنوان صادرکننده نمونه بودند، وارد این مرحله شده‌اند. انتخاب صادرکنندگان نمونه بر اساس یک دستورالعمل مشخص انجام می‌شود؛ در مجموع ۳۶۵ شرکت در این فرایند ثبت‌نام کردند و پس از بررسی‌ها، ۲۷۵ پرونده نهایی شد زیرا برخی متقاضیان پرونده‌های کامل را ارائه نکردند یا نتوانستند امتیازات لازم را کسب نمایند.
دهقان‌دهنوی ادامه داد: از اقدامات مثبت امسال، سیستمی شدن کّار انتخاب صادرکنندگان نمونه است؛ به نحوی که بدون دخالت یا سلیقه افراد و با استفاده از معیارهای مشخص شده، این انتخاب صورت می‌گیرد. در نهایت، ۴۳ شخص حقوقی یا حقیقی به‌عنوان صادرکننده نمونه ملی و ۱۳ شرکت به‌عنوان صادرکننده ممتاز ملی انتخاب شدند.
رئیس سازمان توسعه تجارت ایران در توضیح معیارهای انتخاب صادرکنندگان ممتاز گفت: صادرکنندگان ممتاز، کسانی هستند که در پنج دوره پی‌درپی به‌عنوان صادرکننده نمونه انتخاب شده‌اند. همچنین صادرکنندگان مدال‌آور، شرکت‌هایی هستند که سه دوره متوالی عنوان ممتاز را کسب کرده‌اند؛ هر چند که امسال هیچ شرکتی در این رده واجد شرایط نبود. علاوه بر صادرکنندگان نمونه و ممتاز، در بخش‌های مختلف نظیر شرکت‌های مدیریت صادرات، شرکت‌های تعاونی، مناطق آزاد، استان‌ها و حوزه چاپ و بسته‌بندی، افراد و شرکت‌های شایسته نیز معرفی خواهند شد.
دهقان‌دهنوی همچنین از معرفی یک سازمان دولتی به‌عنوان حامی صادرات نمونه برای نخستین بار خبر داد و گفت: سازمانی که بیشترین نقش و حمایت را در حوزه فعالیت‌های خود به صادرات داشته باشد، در این بخش معرفی خواهد شد.
صادرکنندگان نقش متمایزی در اقتصاد کشور دارند
رئیس سازمان توسعه تجارت ایران در بخشی دیگر بر نقش رسانه‌ها در ارتقای فرهنگ صادرات تأکید کرد و از اصحاب رسانه و خبرنگاران خواست تا در اطلاع‌رسانی درباره روز ملی صادرات و برنامه‌های پیش‌بینی‌شده در این هفت روز فعالیت داشته باشند تا مفهوم صادرات و اهمیت و جایگاه آن در کشور بیشتر شناخته شود و بخش خصوصی به این حوزه ترغیب شود.
وی با بیان اینکه صادرکنندگان در میان فعالان بخش خصوصی از جایگاه ویژه‌ای برخوردارند، گفت: تولیدکننده‌ای که کالاهای خود را در داخل عرضه می‌کند، ارزش فراوانی دارد؛ اما تولیدکننده‌ای که توانسته محصولات خود را به بازارهای جهانی عرضه کند، نشان‌دهنده کیفیت مطلوب محصول و دانش و فناوری لازم برای ورود به بازارهای بین‌المللی است. بنابراین، تولیدکنندگانی که قابلیت صادرات دارند، از این منظر مرتبه بالاتری نسبت به سایر تولیدکنندگان می‌یابند.
او همچنین با مقایسه میان جایگاه صادرکنندگان و واردکنندگان تأکید کرد: اگر یک تاجر یا بازرگان صادرکننده باشد، از دیدگاه ارزش‌آفرینی برای اقتصاد کشور، مرتبه‌ای متفاوت نسبت به واردکننده دارد. خرید کالا هرچند مهم است، اما دشواری خاصی ندارد زیرا فروشندگان متعددی در دنیا وجود دارند که خدمات عرضه می‌کنند؛ اما فروش کالا در بازارهای جهانی به مهارت‌های بازاریابی و تجاری نیاز دارد. واردات نیز به دلیل تأمین نیازهای کشور، کالاهای مصرفی و مواد اولیه از اهمیت و موقعیت ویژه‌ای برخوردار است، اما نمی‌تواند با جایگاه صادرات هم‌سطح شود.
وی با تأکید بر اینکه صادرات باید به‌عنوان موتور محرک توسعه اقتصادی و عاملی برای جهت‌دهی و پیشرفت تولید مورد توجه قرار گیرد، تصریح کرد: نیاز است حمایت بیشتری از صادرات صورت گیرد و شرایطی فراهم شود تا صادرکنندگان بتوانند فعالیت‌های خود را در بازارهای جهانی گسترده‌تر کنند.
نقل‌وانتقال مالی با روسیه امکان‌پذیر است
به گزارش ایسنا، محمدعلی دهقان‌دهنوی، رئیس سازمان توسعه تجارت ایران، در پاسخ به سوالی درباره اقدامات این سازمان برای تسهیل روابط مالی با تجار ایرانی و کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا، به‌ویژه روسیه، اظهار کرد: یکی از مباحث مهم در توسعه تجارت، توافق‌نامه‌های تجاری ترجیحی و آزاد است که اخیراً با جدیت پیگیری و در حال توسعه است.
وی در توضیح روند اجرای توافق‌نامه تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا افزود: این توافق‌نامه در شرایطی که صادرات کل کشور به علت مشکلات پیش‌آمده در حال تجربه رشد منفی است، به‌خوبی عمل کرده است و این نشان می‌دهد که امکان توسعه تجارت در این زمینه وجود دارد. توافق‌نامه تجارت آزاد، موانع تعرفه‌ای را از میان برمی‌دارد؛ در توافق‌نامه با اتحادیه اوراسیا، تعرفه ۸۷ درصد کالاها به صفر رسیده و به این ترتیب برای این گروه کالاها هیچ موانع تعرفه‌ای برای صادرات وجود ندارد.
رئیس سازمان توسعه تجارت ایران همچنین به موانع غیرتعرفه‌ای در تجارت اشاره کرد و گفت: اگرچه در توافق‌نامه‌ها به رفع این موانع اشاره شده، موضوع اصلی توافق‌نامه نیست، اما در مذاکرات تجاری به بررسی این مسائل ادامه می‌دهیم. سیستم‌های پرداخت و مسائل مربوط به نقل و انتقالات ارزی از جمله موانع غیرتعرفه‌ای تجارت بین ایران و کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا به شمار می‌روند. موضوع سیستم‌های بانکی و جایگزین‌های نظام بانکی یکی از وظایف بانک مرکزی است و همکاران ما در بانک مرکزی اقدامات مثبتی در این راستا انجام داده‌اند.
دهقان‌دهنوی با بیان اینکه امکان ارتباط و نقل‌وانتقال مالی با استفاده از پول‌های ملی فراهم شده است، افزود: البته شرایط به‌طور کامل عادی نیست و تحریم‌ها همچنان چالش‌هایی را به وجود می‌آورند؛ به‌ویژه اینکه بانک‌ها و نهادهای مالی طرف مقابل به دلیل ملاحظات ناشی از تحریم‌ها، همکاری کامل نمی‌کنند. با این حال، شرایط نقل‌وانتقال مالی با روسیه در مقایسه با بسیاری از کشورهای دیگر مناسب است و در روابط اقتصادی با اتحادیه اوراسیا، نگرانی خاصی وجود ندارد.
رئیس سازمان توسعه تجارت ایران همچنین با اشاره به استانداردها و مسائل گمرکی به‌عنوان مهم‌ترین موانع غیرتعرفه‌ای در تجارت با اتحادیه اوراسیا گفت: سازمان ملی استاندارد و گمرک جمهوری اسلامی ایران در تلاش برای کاهش این موانع هستند. وی همچنین از برگزاری نشست‌های کمیته مشترک میان ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا خبر داده و افزود: وزیر تجارت اتحادیه اوراسیا به زودی به ایران سفر خواهد کرد. مسئولیت کمیته مشترک مرتبط با توافق‌نامه میان ایران و اتحادیه اوراسیا به عهده وزیر صمت از سوی ایران و وزیر تجارت اتحادیه از طرف دیگر خواهد بود.
دهقان‌دهنوی ادامه داد: مذاکرات کارشناسی از فردا آغاز می‌شود و مذاکرات اصلی نیز در روزهای آینده، در چارچوب این کمیته، با هدف کاهش موانع غیرتعرفه‌ای و کمک به گسترش صادرات ایران دنبال خواهد شد.
به دنبال راهکارهای قانونی جبران کاهش مشوق‌های صادراتی هستیم
رئیس سازمان توسعه تجارت ایران با تأکید بر ضرورت حمایت مجلس از توسعه صادرات خاطرنشان کرد: انتظار داریم نمایندگان مجلس به موضوع صادرات توجه ویژه‌ای داشته باشند و راهکارهای قانونی و مقرراتی برای تشویق صادرکنندگان و حمایت از گسترش صادرات کشور در نظر بگیرند.
وی در پاسخ به سؤالی درباره نقش قانون‌گذاری در حمایت از صادرات بیان کرد: جلساتی با مجلس و برخی کمیسیون‌های مرتبط در حال برگزاری است و قوانین و مقررات موجود در حال بررسی مجدد هستند. همچنین همواره طرح‌ها و مباحث جدیدی مطرح می‌شود و ما از نمایندگان مجلس انتظار داریم به حمایت از صادرات نگاه ویژه‌ای داشته باشند.
دهقان‌دهنوی در ادامه به کاهش مشوق‌های صادراتی در سال‌های اخیر اشاره کرد و گفت: در گذشته، مشوق‌های صادراتی به‌صورت درصدی از صادرات، برای مثال معادل سه درصد ارزش صادرات، به‌عنوان پاداش و مشوق به صادرکنندگان ارائه می‌شد. این ابزار بسیار مؤثر بود و به توسعه صادرات کمک زیادی می‌کرد، اما متأسفانه به دلیل محدودیت‌های بودجه‌ای، این مشوق‌ها سال به سال کاهش یافت؛ به گونه‌ای که در حال حاضر امکان پرداخت مشوق‌های صادراتی وجود ندارد و تنها می‌توانیم کمک‌های بسیار محدودی در حوزه زیرساخت‌ها ارائه کنیم.
رئیس سازمان توسعه تجارت ایران افزود: ما از نمایندگان مجلس انتظار داریم که با وجود محدودیت‌های دولت و چالش‌های مالی، بررسی کنند آیا می‌توانند از طریق وضع قوانین و مقررات، سازوکارهایی ایجاد کنند که قابلیت تشویق صادرات را مشابه مشوق‌های سابق داشته باشد. این درخواست را از نمایندگان مجلس داریم و امیدواریم در این راستا همکاری لازم صورت گیرد.
ضرورت تسهیل مقررات تجاری
او در ادامه به اقدامات انجام‌گرفته در زمینه تسهیل مقررات تجاری اشاره کرد و بیان داشت: طی این مدت اقدامات زیادی در این حوزه انجام شده است. در شرایط جنگ، تصمیمات و مصوبات از سمت دولت و دیگر مراجع، از جمله شورای عالی امنیت ملی، به‌منظور تسهیل فرآیندهای تجاری به تصویب رسید. در آن زمان، به‌عنوان مثال، امکان خروج سریع‌تر کالاها از کنترل‌های مربوطه فراهم شد و به مهلت‌های بیشتری برای انجام امور تجاری اختصاص داده شد و تسهیلات بیشتری نیز به اجرا درآمد.
او در ادامه با اشاره به بازخوردهای بخش خصوصی از این اقدامات گفت: یکی از مطالبات بخش خصوصی این بوده که چرا این تسهیلات که به‌خوبی عمل کردند، ادامه پیدا نکند؟ این تجربه به ما نشان داد که می‌توان مقررات داخلی را ساده‌تر کرد و شرایط فعالیت صادرکنندگان، تجار، واردکنندگان و تولیدکنندگان را نسبت به قبل تسهیل نمود. فعالان اقتصادی از تأثیرات آن دوره راضی بودند و کالاها سریع‌تر ترخیص شدند. این موضوع نشان می‌دهد که بخشی از مشکلات تجارت ناشی از مقررات وضع شده توسط خودمان بوده است.
وی همچنین افزود: تسهیل مقررات یکی از وظایف مهم سازمان توسعه تجارت ایران است و این مسئله پیش از این نیز مطرح شده، اما تجربیات جدید به ما نشان داد که این دیدگاه صحیح بوده است. در حال حاضر در این زمینه تحرک خوبی ایجاد شده و همکاران در وزارت امور اقتصادی و دارایی نیز تلاش‌های مؤثری را انجام می‌دهند. مصوبات مهمی در کمیسیون اقتصادی دولت و هیئت دولت در حال بررسی است که در صورت تصویب و ابلاغ، می‌تواند نتایج مثبت داشته باشد. امیدواریم برخی از این مصوبات پیش از روز ملی صادرات به تصویب برسند تا بتوانیم آن‌ها را به‌عنوان بخشی از اقدامات تسهیل‌گرانه در این مراسم معرفی کنیم.
افزایش اهمیت دیپلماسی تجاری در شرایط محاصره
رئیس سازمان توسعه تجارت ایران همچنین به همکاری با وزارت امور خارجه در زمینه دیپلماسی تجاری اشاره کرده و افزود: اهمیت دیپلماسی اقتصادی و تجاری در شرایط کنونی افزایش یافته است؛ زیرا برای حل مشکلات ناشی از محدودیت‌ها و محاصرات، لازم است این بخش به‌طور جدی فعال باشد. گفت‌وگو با کشورهای همسایه، شرکای تجاری کلیدی و کشورهای دوستانه ضروری است تا بتوانیم از ظرفیت‌های ارتباطی خود بهره‌مند شویم و تا حدی ظرفیت‌هایی که از دست رفته‌اند را جایگزین کنیم. در این راستا نیز اقدامات خوبی انجام شده و گام‌های معناداری برداشته‌شده است که توانسته روند مشکلات را تا حدی بهبود بخشد.
انتهای پیام