پهپاد ناشناخته «شُواظ» چیست و چرا خبرساز شد؟
فرارو- علی ظافر، تحلیلگر ارشد مسائل خاورمیانه در المیادین
طبق گزارش‌ها از فرارو و به نقل از المیادین، تحولات نظامی اخیراً در جبهه‌های جنوب غربی یمن، از آغاز فاز جدیدی در درگیری‌های میدانی میان صنعاء و ریاض حکایت دارد. نیروهای مسلح یمن برای نخستین بار از کاربرد پهپاد «شُواظ» در عملیات‌های نظامی خبر داده‌اند؛ پهپادی که به گفته رسانه جنگی یمن، توانسته مواضع و تجمعات نیروهای تحت حمایت عربستان را در مسیر لحج به سمت مناطق الوازعیه و کَهْبوب، که نزدیکی گذرگاه استراتژیک باب‌المندب واقع شده، هدف قرار دهد. انتشار تصاویر این عملیات، علاوه بر نشان دادن کارکردهای نظامی این پهپاد، به ابزاری برای تقویت بازدارندگی روانی و رقابت تبلیغاتی میان دو طرف درگیر تبدیل شده است.
«شُواظ»؛ سلاحی تهاجمی با ویژگی‌های شناسایی
در روزهای گذشته، رسانه جنگی وابسته به نیروهای مسلح یمن تصاویری از عملیات ضد تجمعات نیروهای حامی عربستان و تعقیب تجهیزات نظامی آنها منتشر ساخته است. تصاویر، به ادعای منتشرکنندگان، خسارات قابل‌توجهی را در مواضع استقرار این نیروها نمایان می‌سازند و از ایجاد مانع در برابر فعالیت‌های پیشروی آنها خبر می‌دهند.
به گفته منابع خبری یمن، به‌کارگیری پهپاد «شُواظ» به تغییر رویه در مواجهه با تحرکات نظامی طرف مقابل یاری رسانده و هزینه‌های تلاش‌های نفوذ را افزایش داده است. در این راستا، استفاده از این نوع سلاح و انجام عملیات‌های پیش‌دستانه، به عنوان عواملی مؤثر در موفقیت تاکتیکی نیروهای یمنی شناخته می‌شود.
اما اهمیت این پهپاد صرفاً به قابلیت حمله محدود نمی‌شود. «شُواظ»، به عنوان نمونه‌ای از سلاح‌های تاکتیکی کم‌هزینه با قدرت مانور بالا، از راه دور هدایت می‌شود و امکان ارسال زنده تصاویر از صحنه عملیات را نیز فراهم می‌آورد. این ویژگی می‌تواند به دو هدف همزمان دست یابد: اجرای حملات علیه اهداف معین و تجزیه و تحلیل اطلاعات درباره محل استقرار، تعداد نیروها، تجهیزات آنها و تحرکات حریف.
ترکیب این دو قابلیت به فرماندهان میدانی این توانایی را می‌دهد تا تحلیل دقیق‌تری از وضعیت جبهه به دست آورده و تصمیمات عملیاتی خود را بر اساس شرایط میدان تنظیم نمایند. همچنین، به کارگیری سیستم‌های هدایت از راه دور می‌تواند نیاز به حضور مستقیم نیروها در برخی نقش‌های مخاطره‌آمیز را به میزان کمتری کاهش دهد؛ با این حال، میزان واقعی این تاثیر به توانمندی‌های فنی سامانه و شرایط خاص هر عملیات بستگی دارد.
تعقیب نیروها و دگرگونی در الگوی استقرار میدانی
بر اساس تصاویر منتشرشده از عملیات کَهْبوب و الوازعیه که توسط رسانه جنگی یمن به نمایش درآمده، مأموریت پهپاد «شُواظ» تنها به تعقیب خودروهای نظامی، زره‌پوش‌ها، استحکامات و موانع دفاعی محدود نبوده و شامل شناسایی افراد حاضر در میدان نیز می‌باشد.
از این رو، این پهپاد به عنوان ابزاری با مأموریت دوگانه شناخته می‌شود: از یک سو، توانایی تعقیب و حمله به اهداف را دارد و از سوی دیگر، برای شناسایی وضعیت نیروهای دشمن و کسب اطلاعات به کار گرفته می‌شود. چنین ویژگی‌هایی می‌توانند در مدیریت عملیات و ارزیابی وضعیت میدان تأثیرگذار باشند.
همزمان، نویسنده با استناد به تصاویر منتشره بیان می‌کند که حضور این پهپاد سبب تغییر الگوی استقرار نیروهای تحت حمایت عربستان شده است. به جای حرکت در قالب ستون‌ها و کاروان‌های نظامی مشهود برای نمایش قدرت، این نیروها به سمت پراکندگی بیشتر و اتخاذ وضعیت‌های دفاعی و پنهان‌کارانه سوق یافته‌اند. در این تحلیل، تغییر الگوی استقرار لزوماً به معنای در امان ماندن نیروها از حمله نیست، بلکه نشان‌دهنده آن است که تهدید ناشی از پهپادها می‌تواند تفکر تاکتیکی را دگرگون کرده و هزینه حفظ جمع‌آوری نیروها و تجهیزات در یک منطقه به میزان قابل توجهی افزایش دهد.