تحلیل پایلوت‌های حکمرانی محله‌محور در تبریز با حضور معاون اجرایی رئیس جمهور
به نقل از خبرنگار ایرنا، مدل حکمرانی مبتنی بر محله با هدف شناسایی چالش‌ها و نیازهای اجتماعی در سطح محلات و بهره‌گیری از توانمندی‌های مردم و دستگاه‌های اجرایی برای حل آن‌ها پیگیری می‌شود.
این رویکرد همچنین با تمرکز بر حمایت از اقشار ضعیف، به افزایش مشارکت اجتماعی، تقویت تاب‌آوری و فراهم آوردن خدمات در بستر زندگی روزمره مردم توجه دارد.
در همین راستا، در نشستی که با حضور قائم‌پناه برگزار گردید، بر اهمیت الگوهای حکمرانی محله‌محور و گروه‌های مردمی تأکید شد.
بررسی ۳۰۶ هزار خانوار در دهک‌های یک تا سه استان
مهرداد محمدپور، مدیرکل کمیته امداد آذربایجان شرقی در این جلسه به اقدامات انجام‌گرفته در خصوص شناسایی و حمایت از افراد کم‌برخوردار اشاره کرد و گفت: ما حدود ۳۰۶ هزار نفر از دهک‌های یک تا سه استان را شناسایی کرده و بدون انتظار برای مراجعه آن‌ها به منظور دریافت کمک، غربالگری کردیم.
وی توضیح داد: از این مجموع، ۵۰ هزار نفر به کمیته امداد پیوسته‌اند و تعداد افراد تحت پوشش ما از ۱۰۰ هزار نفر به ۱۵۰ هزار نفر افزایش یافته است.
محمدپور با تأکید بر اینکه تنها اتکا به بودجه دولتی پاسخگو نیست، بیان کرد: به دنبال دعوت و سازماندهی گروه‌های جهادی و خیّران استان هستیم، زیرا این توانمندی به وضوح در آذربایجان شرقی موجود است.
او افزود: پیش‌بینی شده که نزدیک به سه تا چهار هزار قلم لوازم ضروری تهیه و در حال خدمات‌رسانی در این خصوص هستیم.
سلامت اجتماعی؛ از مراکز خدماتی تا محلات
فرگل صحاف، مدیرکل بهزیستی آذربایجان شرقی در ادامه به مسئولیت سازمان تحت هدایت خود در حوزه سلامت اجتماعی اشاره و اظهار داشت: طبق قانون، بهزیستی مسئول ارزیابی سلامت اجتماعی است و در راستای اهداف تخصصی این سازمان، سه هزار نفر متخصص در ۷۰۰ مرکز مشغول به کار هستند و ۲۴۱ مرکز به ارائه خدمات شبانه‌روزی به ۱۷ هزار نفر می‌پردازند.
وی به اعتباراتی که به مراکز شبانه‌روزی بهزیستی اختصاص داده شده اشاره و گفت: یارانه‌ای که دولت برای این مراکز استان ما پرداخت کرده، ۵۸۳ میلیارد تومان بوده که دو سوم هزینه‌های این مراکز را پوشش می‌دهد و ۲۰۰ میلیارد تومان باقی‌مانده نیز از طریق خیّران تأمین گردیده است.
صحاف ادامه داد: وی با اشاره به اهمیت توجه به سلامت اجتماعی در سطح محلات، بر این نکته تأکید کرد که پرداختن به این مسائل مقدم بر درمان بوده و از نظر هزینه به صرفه‌تر محسوب می‌شود. خدمات نباید فرد را از محیط اجتماعی خود جدا کند بلکه باید با فراهم کردن ایستگاه‌های خدمات اجتماعی، آن‌ها را به محلات انتقال دهیم.
مدیرکل بهزیستی آذربایجان شرقی خاطرنشان کرد: این سازمان در چارچوب طرح سلام در ۱۶۷ کانون استان و ۲۶۳ محله فعالیت می‌کند.
صحاف با تأکید بر اینکه انتقال خدمات به محلات می‌تواند هزینه‌های دولتی را کاهش دهد و میزان خدمات‌رسانی به مردم را افزایش دهد، اضافه کرد: ما به دنبال بهره‌برداری از ظرفیت‌های بالقوه مشارکت مردمی در مدیریت بهزیستی هستیم.
او با اشاره به ضرورت تخصصی‌کردن فعالیت‌ها تأکید کرد: یکی از اهداف این حوزه سال‌هاست که در دست انجام است.
پایلوت‌های حکمرانی محله‌محور در آذربایجان شرقی
در ادامه جلسه، اجرای طرح حکمرانی محله‌محور در استان و استفاده از ظرفیت‌های دستگاه‌های اجرایی و گروه‌های مردمی تحت قالب پایلوت‌های مختلف به بحث گذاشته شد. از جمله این پایلوت‌ها می‌توان به سهند و محله مارالان تبریز اشاره کرد.
در خصوص فعالیت‌های انجام‌شده در سک مرکز نیکوکاری پایلوت شهر سهند، به آموزش حدود ۵۰۰ زن سرپرست خانوار از سال ۱۳۹۳ در زمینه‌های آموزشی و قرار گرفتن ۶۰۰ خانواده تحت حمایت‌های معیشتی اشاره شد. به‌علاوه، در بخش ورزشی ایتام، تعدادی قهرمان کشوری در رشته کاراته شناسایی شده‌اند.
ترک اعتیاد، ازدواج و اشتغال‌زایی نیز از دیگر محورهای فعالیت این حوزه به شمار می‌آید. در دوران جنگ، ۸۰ زن سرپرست خانوار نیز آموزش‌هایی در زمینه کمک‌های اولیه دیده‌اند.
هدف از اجرای این الگوی محله‌محور، به کارگیری ظرفیت دستگاه‌ها به منظور حمایت از گروه‌های مردمی و بالابردن تاب‌آوری عنوان شده است. با این حال، در حین فعالیت‌های مردمی، تماس با برخی از دستگاه‌ها با چالش‌هایی همراه می‌شود و برخورد بعضی بخش‌های پایین‌دستی به‌گونه‌ای است که گویی گروه‌های مردمی مزاحم هستند. در عین حال، دستگاه‌هایی نظیر شهرداری، آموزش‌وپرورش و کمیته امداد در این زمینه همکاری دارند.
در این جلسه همچنین موضوع استفاده از یونیت‌ها و تجهیزات دندان‌پزشکی راکد و توقیفی برای ارائه خدمات به اقشار کم‌برخوردار مطرح شد. در صورتی که این تجهیزات مستقر شوند، نهادهای حمایتی می‌توانند از آن‌ها برای ارائه خدمات رایگان به نیازمندان بهره‌برداری کنند.
علاوه بر این، با توجه به بافت قدیمی محلات تبریز و زندگی افراد از طبقات مختلف اجتماعی در کنار یکدیگر، بر اهمیت هویت‌بخشی به محلات تأکید شد. لذا، در صورت عدم وجود هویت مشخص برای محلات و عدم وجود دستورات بالادستی برای همکاری دستگاه‌ها، پیشبرد اقدامات با دشواری مواجه خواهد بود.
محله کوی دانشگاه (مارالان تبریز) یکی از پایلوت‌های اجرای حکمرانی محله‌محور است که کمیته مدیریت سلامت محله‌محور فعالیت خود را در آن انجام می‌دهد.
در این محله، معتمدان محلی دور هم جمع آمده‌اند و ارتباطات میان ظرفیت‌های موجود برقرار شده است. همچنین شناسنامه فرهنگی، اجتماعی و سلامت محله تهیه و نیازسنجی سلامت و پیگیری مشکلات محله انجام گرفته است.
در جریان این تلاش‌ها، اطلاعاتی درباره افراد تحصیل‌کرده، گروه‌های سنی، وضعیت تأهل زنان سرپرست خانوار و نقشه جغرافیایی محله جمع‌آوری شده است.
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، جمعیت شناسایی‌شده این محله ۱۹ هزار و ۷۷۲ نفر بوده و ۱۳ دانش‌آموز بازمانده از تحصیل شناسایی شده‌اند که ۹ نفر به دلیل ازدواج زودهنگام، ۲ نفر به علت عقب‌ماندگی ذهنی و ۲ نفر دیگر نیز به دلیل کار کردن هستند.
این محله شامل هشت مدرسه است، اما متأسفانه مدرسه متوسطه دوم در آن وجود ندارد. همچنین، ۲.۲ درصد از جمعیت فاقد پوشش بیمه‌ای هستند.
بر اساس اطلاعات موجود، میزان چاقی در افراد بالای پنج سال ۲۲ درصد و میزان اعتیاد به مواد مخدر، الکل و دخانیات در گروه سنی ۱۵ تا ۵۹ سال ۷.۸ درصد گزارش شده است.
اجرای برنامه ۳+۳ برای حکمرانی سلامت‌محور در تبریز
برنامه «۳+۳» برای حکمرانی سلامت‌محور در تبریز بر سه محور محله‌محوری، مشارکت مردمی و توانمندسازی بنا شده است.
این برنامه با جمع‌آوری توانمندی‌های دستگاه‌های اجرایی، مراکز علمی، رسانه‌ها و نهادهای مردمی در پی ارتقای کیفیت زندگی، پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی، افزایش آگاهی‌های سلامت و تحقق عدالت در حوزه سلامت است.
حمایت‌های اجتماعی موسسه خیریه مستمندان تبریز
در بخش دیگری از مباحث مطرح‌شده در جلسه، فعالیت‌های موسسه خیریه مستمندان تبریز در حوزه حمایت‌های اجتماعی مورد بررسی قرار گرفت.
مبارزه با تکدی‌گری و اجرای طرح «تبریز بدون گدا» از جمله محورهای اصلی فعالیت این مؤسسه با سابقه و معتبر است. در عین حال، ارائه حمایت‌های معیشتی از طریق پرداخت مستمری ماهانه، تأمین ارزاق و مساعدت به هزینه مسکن نیازمندان، ارائه خدمات مردمی و درمانی، تأمین داروهای بیماران سرطانی، حمایت از دانش‌آموزان نیازمند از مقطع ابتدایی تا دانشگاه، تأمین جهیزیه برای نوعروسان و کمک به اشتغال از دیگر خدمات این نهاد بشمار می‌رود.