اختتام مرمت فوری طراحی‌های آسیب‌دیده کاخ چهلستون در ایام جنگ
مرمت فوری تزیینات آسیب‌دیده در کاخ چهلستون اصفهان به منظور تثبیت رنگ‌ها، پاک‌سازی نقوش و جلوگیری از ریزش گچ‌بری‌ها با موفقیت به اتمام رسید. خسارات ناشی از جنگ چهل روزه و بمباران حریم صفوی، آسیب‌های قابل‌توجهی به درها، پنجره‌ها و نقوش تاریخی تالار اصلی وارد ساخته بود. ورود شیشه‌های شکسته به سطح نقوش و انباشت گرد و غبار، ضرورت اقدام سریع حفاظتی را برای جلوگیری از فرسودگی بی‌نظیر کرده بود.
مصطفی هادی‌پور، مدیر پایگاه میراث جهانی چهلستون، اظهار داشت:
«این اقدامات با هدف تثبیت رنگ‌ها، پاک‌سازی تزیینات، جلوگیری از ریزش بیشتر و حفاظت از بخش‌های آسیب‌دیده بنا، زیر نظر کارشناسان و ناظران انجام شد.»
وی در ادامه، به جزئیات خسارت‌های وارده اشاره کرد:
«آسیب‌های به وجود آمده از جنگ چهل‌روزه تأثیراتی بر روی تزیینات، درها و پنجره‌ها گذاشته بود که ورود شیشه‌های شکسته به داخل تزیینات، شدت خسارت را افزایش داد و بنابراین ضرورت انجام اقدامات فوری حفاظتی را دوچندان کرد.»
مدیر پایگاه میراث جهانی چهلستون درخصوص مشکلات شناسایی شده افزوده:
«شکستگی شیشه‌ها و ریزش تزیینات، و همچنین آسیب‌های ناشی از مرمت‌های نادرست در دوره‌های گذشته، همگی از مشکلاتی بودند که در حین بررسی وضعیت بنا شناسایی شدند.»
وی در ادامه به پیامدهای ناشی از شکستگی درها و پنجره‌ها پرداخته و تأکید کرد:
«شکستگی درها و پنجره‌ها ورود گرد و غبار را تسهیل کرده و این خود می‌تواند به آسیب‌های بیولوژیک و تسریع فرسودگی این بخش‌ها بینجامد؛ لذا، مرمت تزیینات و ترمیم درها و پنجره‌ها در فهرست اولویت‌های حفاظتی قرار گرفت.»
اکثریت نقوش گل‌وبوته شاه‌عباسی و اسلیمی موجود در تالار اصلی و گچ‌بری‌های بالایی به طور کامل پاک‌سازی شدند. کارشناسان ابتدا با برس‌های مویی اقدام به گردگیری کرده و سپس با استفاده از آب مقطر و الکل، پوسته‌های رنگی را تثبیت کردند.
مدیر پایگاه میراث جهانی چهلستون در ادامه گفت:
«بخشی از نقوش گل‌وبوته شاه‌عباسی و اسلیمی در تالار اصلی، به همراه برخی از گچ‌بری‌های بالایی، در خلال جنگ چهل روزه آسیب دیده بودند که مرمت و پاک‌سازی آن‌ها با در نظر گرفتن ملاحظات حفاظتی صورت گرفت.»
مصطفی هادی‌پور درباره مراحل پاک‌سازی شیمیایی بیان کرد:
«در این مرحله، ابتدا گردگیری و پاک‌سازی سطح تزیینات به طور دستی و با استفاده از برس‌های مویی انجام شد؛ سپس با بهره‌گیری از آب مقطر و الکل، رنگ‌های پوسته‌شده تثبیت و پاک‌سازی شیمیایی بخش‌های ضروری انجام گردید.»
مدیر پایگاه میراث جهانی چهلستون درخصوص مواد تثبیت‌کننده توضیحاتی ارائه کرد:
«جهت تثبیت رنگ‌ها، از ماده پریمال با غلظت ۱۰ درصد به کار گرفته شد و با استفاده از آبرنگ و رنگ‌های همگون، موزون‌سازی رنگی قسمت‌های آسیب‌دیده انجام گشت.»
وی درباره رویکرد علمی به کار گرفته شده در این پروژه تصریح کرد:
«این اقدامات با رویکرد پاک‌سازی سبکی و مرمت حفاظتی انجام شده است تا در عین تثبیت وضعیت موجود، از ریزش بیشتر تزیینات و گسترش آسیب‌ها جلوگیری شود.»
منابع مالی مربوط به بازسازی درها و پنجره‌ها از اعتبارات وزارت میراث فرهنگی و منابع استانی تأمین شد. همچنین پایگاه میراث با نصب شاهدگذاری‌های شیشه‌ای، نظارت بر تغییرات سازه را در اولویت کاری خود قرار داده است.
مدیر پایگاه میراث جهانی چهلستون همچنین درباره نظارت بر عملیات گفت:
«تمامی مراحل مرمتی و حفاظتی با نظارت کارشناسان و ناظران پایگاه و با همکاری استادکاران متخصص صورت پذیرفته است.»
مدیر پایگاه میراث جهانی چهلستون در رابطه با اهداف حفاظتی بنا تصریح کرد:
«اقدامات انجام شده در راستای حفاظت اضطراری و مقابله با خطرات بوده و هدف اصلی آن حفظ تزیینات تاریخی، پیشگیری از تخریب بیشتر و زمینه‌سازی برای حفاظت اصولی از این آثار در سال‌های آتی است.»
مدیر پایگاه میراث جهانی چهلستون در خصوص طرح جامع مرمت افزود:
«مشخصات و اطلاعات مربوط به این آسیب‌ها در طرح مرمت جامع مجموعه که در حال تهیه است، گنجانده شده و مراحل اجرایی نیز مرحله به مرحله و با لحاظ نمودن نظرات مشاور و بر اساس ملاحظات تخصصی پیش رفته است.»
مدیر پایگاه میراث جهانی چهلستون درباره بازگشایی کاخ اعلام کرد:
«با وجود آسیب‌های ناشی از جنگ چهل روزه، اقدامات انجام شده امکان بازگشت مجموعه به شرایط خدمت‌رسانی و پذیرش بازدیدکنندگان و گردشگران را فراهم آورده است.»