حواشی داغ نشست خبری خیبر و پرسپولیس؛ چه اتفاقی رخ داد؟
مسابقه روز گذشته میان خیبر خرم‌آباد و پرسپولیس تهران در استادیوم تختی، با استقبال بی‌نظیر هواداران در فضایی شاداب و پرانرژی برگزار شد؛ رقابتی که با رضایت سرمربیان دو تیم، به‌ویژه سرمربی پرسپولیس از جو موجود، به‌دور از حاشیه‌های قابل توجه به پایان رسید.
با این حال، پس از پایان بازی و در نشست مطبوعاتی، رویدادهایی رخ داد که به‌جای تمرکز بر فوتبال و میزبانی شایسته خرم‌آباد، به سوژه‌ای برای رسانه‌ها تبدیل شد.
در این شرایط، از امیرمحمد داوودی‌نژاد، مسئول روابط عمومی هیئت فوتبال لرستان و مدیر نشست خبری، باید تقدیر کرد که با توجه به احتمال بروز حاشیه و جنجال، بر اجرای قوانین ایستادگی کرد و مانع از پایمال شدن حقوق دیگر خبرنگاران حاضر در نشست شد.
او مسئولیت برگزاری جلسه، حفظ نظم و ایجاد فرصت برابر برای پرسش خبرنگاران را بر عهده داشت و لازم بود که همچون دیگر روزنامه‌نگاران با تمامی خبرنگاران یکسان رفتار کند؛ حتی اگر این رویکرد به مذاق برخی خوش نیاید.
مسأله از جایی آغاز شد که یکی از خبرنگاران حاضر، که به نمایندگی از یک وب‌سایت ورزشی برای پوشش‌دهی به این مسابقه به خرم‌آباد آمده بود، بدون رعایت ضوابط معمول و روند سنتی نشست خبری، صحبت‌های خود را آغاز کرد. این خبرنگار حتی منتظر نماند که مسئول نشست با رعایت نوبت، از خبرنگاران بخواهد سؤالاتشان را مطرح کنند و به‌جای ارائه یک سؤال مختصر و واضح، سخنانی طولانی در مورد تحلیل بازی مطرح کرد و عملاً زمان محدود نشست را به صحنه‌ای برای اظهارنظر شخصی تبدیل کرد.
نشست خبری پس از مسابقه فضایی برای طرح پرسش‌های مرتبط با بازی و دریافت پاسخ از سرمربیان است و نه فرصتی برای سخنرانی‌های طول و دراز یا ارائه تحلیل‌هایی که می‌توانند به‌صورت گزارش یا یادداشت منتشر شوند.
زمانی که تعداد خبرنگاران زیاد است و مدت زمان پاسخ‌گویی محدود، رعایت نوبت و کوتاه بودن پرسش‌ها، نشان‌دهنده احترام به حقوق حرفه‌ای دیگر همکاران است. غفلت از این اصول نه تنها یک اختلافی میان خبرنگار و مسئول جلسه به وجود می‌آورد بلکه می‌تواند فرصت پرسش دیگر رسانه‌ها را نیز محدود سازد.
در این شرایط، داوودی‌نژاد به‌عنوان مدیر نشست، تذکر داد که صحبت‌ها باید کوتاه‌تر باشند و به همین دلیل، از خبرنگار خواست که در چهارچوب زمان مقرر، سؤالات خود را مطرح کند. اما واکنش خبرنگار به این تذکر، ابراز نارضایتی و اعتراض به قطع شدن صحبت‌هایش بود و او به مسئول جلسه گفت که نباید اجازه قطع سخنانش را بدهد. در حالی که اداره یک نشست خبری بدون مدیریت بر زمان، نوبت‌دهی مناسب و جلوگیری از خروج بحث از چارچوب تعیین‌شده، عملاً امکان‌پذیر نیست. البته این مدیریت باید مبتنی بر ضوابط و احترام متقابل باشد.
نکته کلیدی این است که خبرنگار می‌تواند پرسش‌های انتقادی را مطرح کند، اما حق پرسشگری باید با رعایت مقررات یک نشست جمعی همخوانی داشته باشد. مسئول جلسه نیز نمی‌تواند به بهانه حفظ نظم، سوالات مرتبط و انتقادی را به‌صورت سلیقه‌ای حذف کند. مانند خبرنگار که نمی‌تواند بدون رعایت نوبت و اعلام نام و چارچوب زمانی، جلسه را تحت کنترل خود درآورد. اصول زمانی ارزشمند هستند که همگی، فارغ از جایگاه و نام رسانه، آنها را برای حفظ حقوق جمعی بپذیرند.
در ادامه، یکی دیگر از افراد همراه با خبرنگار که بنا بر روایت، عکاس بود، به بحث وارد شد و به تذکر مسئول نشست اعتراض کرد. حضور او در جلسه نیز با تسامح برگزارکنندگان همراه بوده، اما به‌جای مدیریت کردن اختلاف در چهارچوب حرفه‌ای، مداخله شخصی دیگری به موضوع اضافه شد.
در نشست‌های خبری، نیاز به تفکیک مسئولیت‌ها و احترام به وظایف افراد حس می‌شود و هر گونه اختلاف باید از طریق مشخص و حرفه‌ای دنبال شود، نه با زیر سؤال بردن اصل نظم جلسه.
اگرچه این رویدادها در نشست خبری به تنش شدیدتری منجر نشد، اما بعد از پایان جلسه، برخی وب‌سایت‌های ورزشی با منتشر کردن کلیپ‌هایی درباره این موضوع، بخش‌هایی از ماجرا را به شکلی جنجالی ارائه کردند.
استفاده از عناوینی همچون عصبانی‌ترین مسئول نشست خبری، در حالی که زمینه کامل ماجرا برای مخاطب فراهم نشده باشد، می‌تواند تصویری یک‌سویه را ایجاد کند؛ تصویری که در آن، تذکر مسئول جلسه به خوبی دیده می‌شود، اما علل و شرایطی که به این وضعیت رسیده، نادیده گرفته می‌شود.
مسئله اصلی، مخالفت با انتشار فیلم یا انتقاد از عملکرد مسئولان نیست. رسانه‌ها حق دارند وقایع عمومی را ثبت کرده و در خصوص رفتار برگزارکنندگان مسابقات سؤالاتی را مطرح کنند. اما این حق، مستلزم مسئولیت حرفه‌ای نیز می‌باشد.
انتشار کلیپ‌های تقطیع‌شده، بدون در نظر گرفتن زمینه لازم برای درک ماجرا، ممکن است مخاطب را به قضاوتی شتابزده سوق دهد. رسانه‌ای که دیگران از آن توقع شفافیت و پاسخ‌گویی دارند، باید در انتخاب ویدیوها، تنظیم عناوین و بازنمایی رویدادها نیز به انصاف و دقت پایبند باشد.
در این موارد، به‌جای اتکا به چند ثانیه محتوای ویدئویی، بهتر است که نسخه کامل نشست مورد بررسی قرار گیرد؛ از نحوه آغاز صحبت‌های خبرنگار و ورود او به بحث تا تذکر مسئول جلسه و واکنش‌های بعدی.
اگر در عملکرد مسئول نشست مشکلی وجود داشته باشد، باید با شواهد و مدارک روشنی مطرح شود؛ همین‌طور که رفتار خبرنگار نیز باید در چهارچوب قواعد حرفه‌ای بررسی شود. قضاوت درباره یک رویداد بر اساس تصویری ناقص، نه به نفع خبرنگاری است که خود را محق می‌داند و نه اعتباری به رسانه‌ای که آن را منتشر کرده، می‌بخشد.
این نگارنده نیز در نشست خبری حضور داشت و در انتهای جلسه، سؤالی درباره جام حذفی ارائه کرد. مسئول نشست اعلام کرد که این سؤال خارج از موضوع مسابقه بوده و به آن پاسخ نخواهد داد. این تذکر به رسمیت شناخته شد؛ زیرا قواعد جلسه باید به‌طور یکنواخت به همه حاضران اعمال شود و سؤالات غیرمرتبط می‌تواند در زمانی دیگر مطرح شود.
ذکر این تجربه برای تاکید بر یک اصل است: رعایت قوانین نباید به نام رسانه، موقعیت خبرنگار یا نوع سؤال متفاوت باشد و هیچ‌کس نباید از رعایت اصول مشترک معاف باشد.
پذیرفتن تذکر به معنای صرف‌نظر از حق خبرنگار نیست؛ بلکه نشان‌دهنده احترام به حقوق دیگر همکاران و نظم یک جلسه جمعی است. اگر هر فردی بدون رعایت نوبت و محدودیت زمانی وارد صحبت شود و هر تذکری را به‌عنوان تعرض به استقلال رسانه‌ای خود تلقی کند، نشست خبری به‌جای ارائه پاسخ‌های سرمربیان، به محلی برای بروز اختلافات شخصی تبدیل می‌شود.
از سوی دیگر، مسئولان نشست نیز موظف هستند که ضوابط را به‌صورت واضح، محترمانه و برابر اجرا کنند تا از شکل‌گیری سوءتفاهمات و زمینه‌های ایجاد حاشیه جلوگیری کنند.
البته انتقاد رسانه‌ای نیز باید از اصول حرفه‌ای پیروی کند. نمی‌توان بدون شواهد عینی، درباره هماهنگی میان وب‌سایت‌ها یا نیت‌های قبلی آنان برای تخریب یک شخص قضاوت کرد؛ اما سوال این است که چرا برخی کلیپ‌ها به صورت گزینشی منتشر شده‌اند و آیا عنوان انتخاب‌شده با محتوای کامل نشست همخوانی دارد؟
این سؤالات نیازمند بررسی نسخه کامل و مقایسه آن با محتوای منتشر شده است. رسانه‌ای که به حقیقت پایبند است، باید در نقد دیگران نیز هم‌چنان دقت و انصاف را رعایت کند. حاشیه‌ای که در نشست خبری خیبر و پرسپولیس به وقوع پیوست می‌تواند به‌عنوان فرصتی برای بازنگری در شیوه برگزاری این نوع جلسات تلقی شود.
تدوین واضح ضوابط حضور خبرنگاران و عکاسان، تعیین نوبت پرسش‌ها، تأکید بر ارتباط سؤالات با مسابقه و مشخص کردن زمان معقول برای هر پرسش، می‌تواند از بروز اختلافات جلوگیری کند.
همزمان، خبرنگاران نیز باید متوجه باشند که رعایت نوبت و احترام به مسئول نشست، به معنای محدود کردن آزادی رسانه نیست؛ بلکه ایجاد فرصتی برابر برای تمامی خبرنگاران است. قوانین زمانی مؤثر خواهند بود که هم مجریان آن و هم مخاطبان، به پیروی عادلانه از آن ملتزم باشند.
در پایان، آنچه باید در ذهن مخاطبان از دیدار خیبر خرم‌آباد و پرسپولیس باقی بماند، شور و هیجان هواداران، فضای پرشور ورزشگاه تختی و توانمندی خرم‌آباد در میزبانی از مسابقات بزرگ است؛ نه حاشیه‌ای که می‌شد با رعایت چند اصل حرفه‌ای از آن جلوگیری کرد.
لازم است از مسئول نشستی که برابر فشارهای احتمالی ایستادگی کرد و به‌منظور حفظ نظم و حقوق دیگر خبرنگاران، ضوابط را به‌درستی اجرا کرد، قدردانی کنیم؛ همان‌گونه که هرگونه تخلف احتمالی از سوی مسئولان نیز باید قابل نقد باشد. فوتبال به رسانه‌ای مستقل نیاز دارد و رسانه مستقل بر مبنای انصاف، مسئولیت‌پذیری و روایت جامع واقعیت پایبند خواهد ماند.
بیشتر بخوانید: داوران هفته نهم لیگ برتر مشخص شدند؛ قاضی دیدارهای استقلال و پرسپولیس چه کسانی هستند؟