روزانه قریب به ۴۰۰ مورد شکستگی استخوان در کشور / شیوع پوکی استخوان در ۳۰ درصد افراد بالای ۵۰ سال

به نقل از ایسنا، دکتر باقر لاریجانی در کنفرانس خبری با عنوان «هفته سلامت استخوان» که امروز (۲۵ مهر) برگزار گردید، بیان داشت: با در نظر گرفتن که جامعه به سمت سالمندی پیش می‌رود، مشکل پوکی استخوان به یک چالش جدی در زمینه سلامت تبدیل شده است؛ لذا آگاهی‌رسانی درخصوص پوکی استخوان و روش‌های پیشگیری و ضرورت تشخیص و درمان به موقع این بیماری از اهمیت بالایی برخوردار است.

وی افزود که نهادهای بین‌المللی در حوزه پوکی استخوان فعال هستند و ایران نیز سهم قابل توجهی در فعالیت‌های بین‌المللی مرتبط با سلامت استخوان ایفا می‌کند؛ به عنوان مثال، کشور ما عضو هیات‌امنای بنیاد بین‌المللی پوکی استخوان (IOF) است. نتایج مطالعات پژوهشگاه نشان می‌دهد که حدود ۳۰ درصد از جمعیت بالای ۵۰ سال ایران به این بیماری مبتلا هستند و تقریباً نیمی از آن‌ها با کاهش تراکم استخوان مواجه‌اند. به عبارت دیگر، تنها دو نفر از هر ۱۰ نفر بالای ۵۰ سال دارای تراکم استخوان مطلوب هستند.

لاریجانی در ادامه بیان کرد که سن یکی از عوامل کلیدی در بروز پوکی استخوان بوده و برحسب توصیه‌های مربوط به سلامت استخوان، افرادی که علائم خاصی ندارند نیز باید در حدود سن ۶۵ سالگی وضعیت سلامت استخوان خود را مورد بررسی قرار دهند. تحقیق‌های مربوط به پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، وضعیت نگران‌کننده‌ای را برای زنان بالای ۶۵ سال مشاهده کرده است؛ زیرا بخش بزرگی از زنان این گروه سنی به پوکی استخوان یا کاهش تراکم استخوان گرفتار هستند.

لاریجانی به تفصیل درباره وضع سلامت استخوان در زنان گفت: آمار نشان می‌دهد که تقریباً ۶۲ درصد از زنان بالای ۶۵ سال دچار پوکی استخوان هستند و نگران‌کننده‌تر اینکه میزان کاهش تراکم استخوان در این گروه ۳۳ درصد را نشان می‌دهد و تنها ۵ درصد از این زنان دارای تراکم استخوانی در سطح طبیعی هستند.

او همچنین درباره وضعیت مردان بالای ۶۵ سال توضیح داد که این گروه از نظر سلامت استخوان در موقعیت بهتری قرار دارند؛ به‌طوری‌که تقریبا ۲۰ درصد از مردان این سن در وضعیت طبیعی به‌سر می‌برند و معمولاً مردان دیرتر از زنان با چنین مشکلاتی مواجه می‌شوند.

وی با تأکید بر اینکه نباید از اهمیت کاهش تراکم استخوان غافل شد، اظهار داشت: کاهش تراکم استخوان و پوکی استخوان می‌تواند منجر به بروز مشکلات جدی شود.

لاریجانی یادآور شد که این بیماری به عنوان یک بیماری خاموش شناخته می‌شود و ممکن است تا زمان بروز آسیب‌های جدی مانند شکستگی، علامت خاصی نمایان نکند؛ لذا فرد ممکن است از وضعیت استخوان‌های خود بی‌خبر باشد، اما یک ضربه کوچک یا افتادن بر روی یک سطح نرم می‌تواند منجر به شکستگی گردد.

این پزشک ادامه داد: شکستگی‌ها، که می‌توانند عواقب جدی برای سلامت و زندگی فرد داشته باشند، ابعاد نگران‌کننده‌ای را در ارتباط با پوکی استخوان شکل می‌دهند. حدود ۲۰ درصد از سالمندان مبتلا به شکستگی استخوان لگن و سر ران جان خود را در بیمارستان از دست می‌دهند. همچنین تعداد زیادی از افرادی که زنده می‌مانند، به دیگران وابسته می‌شوند و قابلیت بازگشت به روال عادی زندگی و انجام فعالیت‌های روزمره را از دست می‌دهند.

او بیان کرد که هر روز حدود ۴۰۰ مورد شکستگی استخوان در کشور اتفاق می‌افتد و آمار نشان می‌دهد که تعداد شکستگی‌های جدید در هر سال به حدود ۱۵۰ هزار مورد می‌رسد.

رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم‌پزشکی تهران افزود که شکستگی‌ها تبعات اقتصادی نیز به همراه دارند؛ به طوری که افراد پیش از شکستگی که زندگی مستقلی داشته و به فعالیت‌های روزمره و شغلی می‌پرداختند، ممکن است پس از آن به شدت به کمک دیگران نیاز پیدا کنند و قابلیت‌های اساسی خود را از دست بدهند.

او همچنین در مورد افزایش احتمال شکستگی مجدد گفت: بعد از اولین شکستگی، احتمال بروز شکستگی‌های بعدی به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد و ممکن است این احتمال دو تا سه برابر شود. بر این اساس، پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم‌پزشکی تهران به‌همکاری با وزارت بهداشت، نظارت بر وضعیت بیماران را آغاز کرده است تا افرادی که با شکستگی به بیمارستان مراجعه می‌کنند، بعد از درمان نیز تحت مراقبت قرار بگیرند و از وقوع شکستگی‌های بعدی جلوگیری شود.

وی ادامه داد که این برنامه هم‌اکنون در چند دانشگاه علوم‌پزشکی و برخی از بیمارستان‌های تهران در حال اجراست. بیمارانی که با آسیب استخوانی به بیمارستان می‌آیند، آموزش‌های لازم را دریافت کرده و پرستاران نیز وضعیت آن‌ها را به‌طور پیوسته نظارت می‌کنند.

رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم‌پزشکی تهران درباره آگاهی مردم نسبت به پوکی استخوان توضیح داد که بسیاری از افرادی که در معرض شکستگی قرار دارند، از وضعیت استخوان‌های خود اطلاعی ندارند. نتایج تحقیقات نشان می‌دهد که حدود ۸۰ درصد از افراد مبتلا به پوکی استخوان از بیماری خود آگاه نیستند؛ به عبارت دیگر، تقریباً هشت نفر از هر ۱۰ فرد بالای ۵۰ سال به این بیماری مبتلا هستند ولی از آن بی‌خبرند.

رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، در ادامه به نقش رسانه‌ها در ارتقای آگاهی عمومی اشاره کرد و گفت: رسانه‌ها باید مردم را نسبت به سلامت استخوان، پیشگیری از شدت پوکی استخوان و رعایت نکات مراقبتی ترغیب کنند.

او همچنین درباره فرایند درمان پوکی استخوان اظهار داشت که تقریباً از هر هزار فرد مبتلا به این بیماری، تنها ۸۰ نفر درمان خود را شروع می‌کنند. در عین حال، حتی در میان افرادی که دوره درمان را آغاز می‌کنند، قطع درمان یک مشکل مهم به‌شمار می‌آید؛ به‌طوری‌که تقریباً نیمی از افرادی که در سنین بالای ۵۰ سال درمان می‌گیرند، پس از مدتی آن را متوقف می‌کنند. این مشکل تنها مختص ایران نیست و در دیگر کشورها نیز به چشم می‌خورد.

وی درباره پیشرفت‌ها در زمینه تشخیص پوکی استخوان اظهار کرد که هم‌اکنون، روش‌ها و ابزارهای تشخیصی متعددی در کشور و سطح جهان در حال توسعه هستند که به کمک این روش‌ها می‌توان خطر ابتلا به پوکی استخوان را با استفاده از اطلاعات فردی ارزیابی کرد؛ برخی از این روش‌ها به دستگاه نیاز دارند و برخی دیگر بدون نیاز به دستگاه نیز قابل انجام‌اند.

رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم‌پزشکی تهران بیان کرد که تجهیزات تشخیصی مرتبط با پوکی استخوان عمدتاً در شهرهای بزرگ و مراکز استان‌ها متمرکز هستند و توزیع دستگاه‌های سنجش تراکم استخوان در کشور به‌طور منطقی انجام نمی‌شود. بنابراین، در صورت وارد کردن تجهیزات جدید، باید توزیع آن‌ها بر اساس نیاز مناطق و با برنامه‌ریزی مناسب‌تری صورت گیرد.

لاریجانی درباره سطح آگاهی عمومی از پوکی استخوان گفت که آگاهی مردم درباره این بیماری در سطحی متوسط و در مواردی ضعیف است. یکی از مشکلات موجود، انتشار اطلاعات نادرست در مورد روش‌های پیشگیری و درمان پوکی استخوان است؛ اطلاعاتی که به شکل پراکنده در رسانه‌ها و منابع مختلف منتشر می‌شود. همچنین باورهای اشتباهی درباره مصرف کلسیم وجود دارد، به‌طور مثال این تفکر که مصرف کلسیم به‌طور کلی باعث ایجاد سنگ کلیه می‌شود، حقیقت ندارد.

رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم‌پزشکی تهران با اشاره به نیاز بدن به کلسیم برای حفظ سلامت استخوان‌ها، به‌ویژه در سنین بالا، خاطرنشان کرد که افرادی که تمایلی به مصرف مکمل‌ها ندارند، باید از طریق مواد غذایی نیاز خود به کلسیم را تأمین کنند. شیر و ماست از منابع خوب تأمین کلسیم به‌شمار می‌روند و هر لیوان شیر تقریباً حاوی ۳۰۰ میلی‌گرم کلسیم است.

لاریجانی در مورد توصیه‌های غیرعلمی مبنی بر جایگزینی برخی مواد غذایی به‌جای منابع اصلی کلسیم توضیح داد: مصرف مواد غذایی متنوع مانند عسل و سنجد می‌تواند در رژیم غذایی جایی داشته باشد، اما آیا این مواد می‌توانند به شکل کامل نیاز بدن به کلسیم را تأمین کنند، مساله‌ای است که باید با شواهد علمی مورد بررسی قرار گیرد.

وی در نهایت به درمان پوکی استخوان اشاره کرد و گفت که تصور این‌که این بیماری اساساً غیرقابل درمان است، اشتباه است. درمان‌های پایه، از جمله تأمین کلسیم و ویتامین D می‌توانند به تأمین برخی نیازهای اساسی بدن کمک کنند. همچنین برای افرادی که دچار کاهش تراکم استخوان یا پوکی استخوان شده‌اند، گزینه‌های دارویی متنوعی وجود دارد.

رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم‌پزشکی تهران در مورد دسترسی به داروها در کشور گفت: خوشبختانه، بسیاری از داروهای مرتبط با درمان پوکی استخوان در داخل کشور تولید می‌شوند و امکان دریافت درمان‌های لازم برای بیماران وجود دارد. همچنین هزینه این داروها در مقایسه با بسیاری از داروهای دیگر چندان بالا نیست.

ادامه دارد...