تلاش یک زندانی برای رهایی از انزوا؛ الهامی از «بک تو بلک»
محسن اردستانی، کارگردان فیلم کوتاه «این تماس از زندان برقرار می‌شود» که در چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران به نمایش درآمده، در گفتگویی با خبرنگار مهر به تشریح فیلمش پرداخت. او گفت: ایده ابتدایی این اثر پس از مشاهده نمایش «بک تو بلک» کارگردانی سجاد افشاریان در ذهنم شکل گرفت. شخصیت اصلی که برای فرار از تنهایی در زندان تماس تلفنی برقرار می‌کند، توجه ویژه‌ای را به خود جلب کرد. هرچند که در حال حاضر دقیقاً یادم نمی‌آید چه جزئیاتی ارتباط بین نمایش و مفهوم اصلی فیلم بود، اما هسته داستان در همان لحظه شکل گرفت. سپس با کمک دوستانم به تدریج روی فیلمنامه کار کردیم و چندین ماه را صرف نوشتن آن کردیم.
او در خصوص روند تولید و انتخاب مکان واقعی برای لوکیشن توضیح داد: با در نظر داشتن داستان، به همراه گروه طراحی صحنه و آقای مهدی‌نژاد، چندین زندان را برای انتخاب مناسب بررسی کردیم. به زندان رجایی شهر کرج نیز رفتیم، اما متوجه شدیم که سلول‌های آن برای نیاز ما کوچک هستند. نهایتاً به زندان قصر سر زدیم. بسیار برایم اهمیت داشت که فضای زندان، امکان اجرای دکوپاژی که در ذهنم داشتم را به خوبی فراهم کند و محدودیت‌های لوکیشن مانع از پیاده‌سازی ایده‌های بصری من نشود. این یکی از معیارهای ضروری ما در انتخاب محل فیلمبرداری بود.
این کارگردان در مورد انتخاب بازیگران اظهار داشت: یکی از پیشنهادهای حسین محمدی واله، تهیه‌کننده فیلم، این بود که بازیگرانی را برگزینیم که قبلاً در نقش‌های زندانی دیده نشده‌اند یا حداقل کمتر در چنین نقشی ظاهر شده‌اند. به طور طبیعی، گزینه‌های انتخاب بازیگرانی که قبلاً در نقش زندانی بازی کرده‌اند، ممکن بود ساده‌تر باشد، به‌ویژه که برخی از آن‌ها چهره‌های شناخته‌شده و حرفه‌ای هستند. با این وجود، تصمیم گرفتیم به بازیگرانی مراجعه کنیم که علاوه بر مهارت حرفه‌ای، پیشتر در قاب سلول‌های زندان دیده نشده باشند. عرفان ابراهیمی و پوریا سلطان‌زاده نمونه‌های این انتخاب بودند.
در پاسخ به این پرسش که برای تجسم فضای زندان تا چه حد به واقع‌گرایی و جزئیات توجه داشته‌اید، او گفت: یکی از ویژگی‌های همکاری با گروه حرفه‌ای، توجه طراح صحنه ما به جزئیات بود. من نیز پیش از تولید و در زمان آماده‌سازی فیلم، به تحلیل آثار سینمایی و سریال‌های ایرانی و خارجی متعددی پرداختم تا جزئیات و ویژگی‌های فضای زندان را بهتر درک کنم و در فیلم به کار بزنم. البته گاهی محدودیت‌های محیطی و مشکلات اجرایی مانع از آن می‌شود که نتیجه دقیقا مطابق آنچه در ذهن داریم شکل بگیرد، اما ما و تیم تلاش کردیم با کمک طراح صحنه حرفه‌ای و سایر عوامل، فضایی نزدیک به واقعیت را بازآفرینی کنیم.
اردستانی درباره شخصیت اصلی فیلم که یک زندانی با حکم حبس ابد است، توضیح داد: در حقیقت، پیام اصلی من این است که تمامی انسان‌ها به دنبال فرار از تنهایی‌اند؛ چه آن‌هایی که در زندان به‌سر می‌برند و چه آنانی که در خارج از زندان زندگی می‌کنند. ممکن است بعضی افراد در خارج از زندان، تلاش‌های بیشتری برای رهایی از تنهایی خود صورت دهند. شخصیت سیامک، که توسط عرفان ابراهیمی بازی می‌شود، نیز به دنبال محدود کردن فضای تنهایی خود است و می‌کوشد راهی برای فرار از آن پیدا کند. او در جستجوی امیدی است تا بتواند اوضاعش را قابل تحمل‌تر کند.
او همچنین افزود: در طراحی‌های اولیه، می‌خواستم این مفهوم را به شکل گسترده‌تری در شخصیت‌ها و فضای اثر منعکس کنم ولی به این نتیجه رسیدم که ساماندهی کامل به چنین موضوعی نمی‌تواند در قالب فیلم کوتاه بگنجد.
این کارگردان در خصوص ظرفیت‌های فیلم کوتاه اظهار نمود: به نظر من، فیلم کوتاه می‌تواند به‌عنوان یکی از مراحل پیشرفت و مسیری برای ورود به حوزه‌های جدی‌تر فیلمسازی تلقی شود. در ایران، بسیاری از فیلمسازان از فیلم کوتاه به‌عنوان سکوی پرتابی برای ورود به عرصه‌هایی نظیر ساخت تله‌فیلم، سریال یا فیلم بلند استفاده می‌کنند. البته تعداد معدودی از فیلمسازان هم به‌طور خاص در زمینه فیلم کوتاه فعالیت می‌کنند.
وی با اشاره به جشنواره فیلم کوتاه تهران بیان کرد: این جشنواره می‌تواند به‌عنوان سکوی پرتابی مهم در راستای حضور در جشنواره‌های بین‌المللی مطرح شود. البته منظورم این نیست که جشنواره‌ها تنها مقیاس ارزیابی آثار هستند؛ بلکه اهمیت آن‌ها در فراهم آوردن فرصت تعامل، معرفی آثار و ایجاد بستر دیده شدن فیلم‌ها نهفته است. به هرحال، کارگردانان معمولاً اثر تولید می‌کنند تا مخاطب به تماشای آن پرداخته و با آن ارتباط برقرار کند.
اردستانی در پایان خاطرنشان کرد: جشنواره فیلم کوتاه تهران رویدادی بسیار حائز اهمیت است و می‌توان گفت که در برخی زمینه‌ها، مقام آن در مقایسه با جشنواره فیلم فجر نیز قابل توجه است. به یاد دارم که در انتخاب و داوری آثار کوتاه در جشنواره فجر، ممکن است پیشنهادهای ارائه شده در جشنواره فیلم کوتاه تهران تأثیر بسزایی داشته باشد. به علاوه، این جشنواره می‌تواند مسیری برای شناساندن آثار کوتاه به رویدادهای مهم بین‌المللی، از جمله فرآیندهای مرتبط با اسکار، فراهم آورد.
فیلم کوتاه «این تماس از زندان برقرار می‌شود» به قلم و کارگردانی محسن اردستانی رستمی و تهیه‌کنندگی حسین محمدی واله به تصویر کشیده شده است. این فیلم در فضایی درام و احساسی روایت می‌گردد و ماجرای آن در ارتباط با موقعیتی شکل می‌گیرد که یک تماس تلفنی، راه ارتباطی میان دو سوی دیوارهای زندان را ایجاد می‌کند. فیلم با تمرکز بر روابط انسانی و مفهوم ارتباط، سعی به ارائه تصویری از تنهایی، دلتنگی و نیاز انسان به شنیده شدن دارد.
عرفان ابراهیمی و پوریا سلطان‌زاده به عنوان بازیگران اصلی در این فیلم ایفای نقش می‌کنند و همچنین پانته‌آ کی‌قبادی و علی ولیانی دیگر بازیگران «این تماس از زندان برقرار می‌شود» به شمار می‌روند.