رئیس سازمان منابع طبیعی: حراست از منابع طبیعی یک مسئولیت جمعی و بین‌نسلی محسوب می‌شود

رضا افلاطونی در روز یکشنبه، ۲۶ مهرماه، در جریان برگزاری پنجاه‌وسومین اجلاس شورای عالی استان‌ها در شهرستان نور، به اهمیت رابطه بین شوراها و نهادهای اجرایی اشاره کرد و گفت: هدف از شرکت در این جلسه، شنیدن نگرانی‌های مدیریت شهری و روستایی و روشن کردن مسائل و محدودیت‌های موجود در حوزه منابع طبیعی است تا از طریق همکاری و همفکری، راهکارهایی مناسب برای حل مشکلات ارائه دهیم.

او بر این نکته تأکید کرد که منابع طبیعی متعلق به مردم و نسل‌های آینده است و ادامه داد: طبق اصل ۴۵ قانون اساسی، جنگل‌ها، مراتع و سایر سرزمین‌های طبیعی به‌عنوان اموال عمومی تلقی می‌شوند. همچنین اصل ۵۰ قانون اساسی، مسئولیت حفاظت از محیط زیست را به‌عنوان یک وظیفه عمومی مطرح می‌کند؛ بنابراین تمامی نهادها، شوراها، شهرداری‌ها و شهروندان در حفظ این سرمایه ملی وظیفه دارند.

ریاست سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، شوراهای اسلامی را به‌عنوان پل ارتباطی میان مردم و سیستم حکمرانی توصیف کرده و گفت: بدون مشارکت مردمی، مدیریت منابع طبیعی غیرممکن است و از سوی دیگر، استفاده از این منابع باید با رعایت اصول حفاظتی و ملاحظات حکومتی صورت گیرد. شوراها به‌خاطر ارتباط بی‌واسطه‌ای که با مردم در شهرها و روستاها دارند، قادرند نقش اساسی در جذب مشارکت عمومی و ترویج فرهنگ حفاظت از طبیعت ایفا کنند.

 ۱۳۵ میلیون هکتار از کل مساحت کشور، متعلق به منابع طبیعی است

افلاطونی به وسعت بی‌نظیر عرصه‌های منابع طبیعی در کشور اشاره کرد و بیان داشت: از حدود ۱۶۵ میلیون هکتار مساحت خشکی کشور، نزدیک به ۱۳۵ میلیون هکتار به عرصه‌های منابع طبیعی اختصاص دارد که شامل جنگل‌ها، مراتع و نواحی بیابانی می‌باشد.

او توضیح داد که بر اساس آمار موجود، کشور تقریباً ۸۲ میلیون هکتار مرتع و ۳۲ میلیون هکتار بیابان دارد و بخش‌هایی از جنگل‌ها در مناطق هیرکانی، زاگرس، ارسباران و نواحی جنوبی واقع شده‌اند.

افلاطونی با ذکر این نکته که ایران در کمربند خشک و نیمه‌خشک جهان قرار دارد، تأکید کرد: مدیریت بهینه سرزمین و حفاظت از منابع آب و خاک، برای تأمین امنیت غذایی، امنیت زیستی و تداوم حیات در مناطق گوناگون کشور از اهمیت بالایی برخوردار است.

وی بر ضرورت برقراری توازن میان توسعه و حفظ طبیعی تأکید کرد و گفت: کشور نیاز به توسعه در حوزه‌های صنعتی، معدنی، کشاورزی و مسکن دارد، اما این فعالیت‌ها باید با رعایت اصول زیست‌محیطی و با هدف پایداری انجام شوند. توسعه پایدار باید ضمن تأمین نیازهای اقتصادی و معیشتی مردم، امکان حفاظت از منابع طبیعی و ادامه حیات در مناطق مختلف را نیز فراهم کند.

 آبخیزداری به‌عنوان راهکاری برای کاهش خسارات سیلاب

افلاطونی آبخیزداری و آبخوانداری را اجزای کلیدی در مدیریت منابع آب توصیف کرد و خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه میانگین بارندگی در کشور کمتر از ۳۰۰ میلی‌متر است، مدیریت آب و افزایش بهره‌وری از منابع موجود دارای اهمیت فراوانی است. اجرای پروژه‌های آبخیزداری می‌تواند به کنترل روان‌آب‌ها، کم کردن فرسایش خاک و جلوگیری از خسارات ناشی از سیلاب‌ها کمک نماید.

او همچنین به سیلاب‌های اخیر در استان‌های مازندران و گلستان اشاره کرده و گفت که مطابق ارزیابی‌های انجام‌شده، در برخی حوزه‌های آبخیز که اقداماتی در زمینه آبخیزداری صورت گرفته، خسارات چندانی گزارش نگردیده است؛ در حالی که در نه مناطق فاقد این اقدامات، سیلاب خسارات زیادی به ساختمان‌ها و زیرساخت‌ها وارد کرده است.

رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور افزود: به‌جای تمرکز بر جبران خسارت بعد از وقوع سیل، بهتر است بخشی از منابع و بودجه به اقدام‌های پیشگیرانه و اجرای پروژه‌های آبخیزداری اختصاص یابد.

 اجرای طرح‌های مدیریت پایدار جنگل با توجه به معیشت جوامع محلی

افلاطونی به وظایف قانونی سازمان در حوزه حفظ و مدیریت جنگل‌ها اشاره کرده و گفت: بر اساس ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت، تدوین و اجرای طرح مدیریت پایدار جنگل به‌عنوان اولویت قرار گرفته است. در این راستا، طرح‌هایی برای تعدادی از حوزه‌های جنگلی کشور طراحی و برخی از آن‌ها آماده اجرا و نهایی‌سازی هستند.

او اضافه کرد: در حین طراحی این طرح‌ها، علاوه بر حفظ جنگل‌ها، معیشت جوامع محلی و ساکنان جنگل نیز لحاظ شده است؛ زیرا سیاست‌های حفاظتی باید به گونه‌ای پیاده‌سازی شوند که ضمن حفظ منابع طبیعی، امکان تأمین معیشت قانونی و پایدار مردم نیز فراهم گردد.

رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با اشاره به پتانسیل اقتصادی زراعت چوب، از شهرداری‌ها، شوراهای اسلامی و نهادهای اجرایی خواست تا در توسعه این طرح‌ها همکاری کنند.

 ایجاد پارک‌های زندگی و پارک‌های آبخیز در استان‌ها

افلاطونی از ابلاغ برنامه ساخت پارک‌های زندگی و پارک‌های آبخیز به ادارات کل منابع طبیعی استان‌ها خبر داد و گفت: طبق این برنامه، هر استان باید برای احداث حداقل دو پارک فعالیت کند.

او درباره پارک‌های زندگی توضیح داد که در این طرح، بخش‌هایی از اراضی ملی برای ایجاد فضاهای سبز و کاشت نهال به شهروندان اختصاص می‌یابد تا مردم بتوانند به مناسبت‌های ویژه‌ای مانند ازدواج یا تولد فرزند، نهالی بکارند و نام خود را کنار آن ها ثبت کنند. اطلاعات نهال‌ها نیز در سیستم مربوطه نگهداری خواهد شد تا امکان پیگیری و مراقبت از آن‌ها فراهم باشد.

افلاطونی هدف از اجرای این اقدام را افزایش مشارکت عمومی در حفاظت از طبیعت و تقویت امید اجتماعی دانست.

او همچنین به برنامه توسعه پارک‌های آبخیز اشاره کرد و گفت: بسیاری از شهرهای کشور در نزدیکی دامنه‌ها و حوضه‌های آبخیز قرار دارند و انجام اقدامات آبخیزداری در این مناطق می‌تواند به کاهش خطر سیلاب و کنترل فرسایش خاک و محافظت از مناطق شهری یاری رساند.

 تأکید بر حفاظت و توسعه پارک‌های جنگلی

رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور توسعه پارک‌های جنگلی را به‌عنوان یکی از سیاست‌های این سازمان ذکر کرده و افزود: باید در مسیر حفظ پارک‌های موجود، زمینه‌های لازم برای ایجاد و توسعه این فضاها در مناطق مختلف کشور فراهم گردد.

افلاطونی به پتانسیل‌های قانونی واگذاری پارک‌های جنگلی به شهرداری‌ها اشاره کرده و خاطرنشان کرد: مدیریت شهری باید برای نگهداری اصولی این فضاها برنامه‌ریزی نماید؛ زیرا نگهداری از درختان و مراقبت آن‌ها تا رسیدن به مرحله رشد، نیازمند توجه و اقدام‌های مداوم است.

او نقش شوراهای اسلامی شهر و روستا در نظارت بر عملکرد شهرداری‌ها را بسیار با اهمیت دانسته و بر لزوم توجه به نگهداری پارک‌های جنگلی به‌عنوان فضاهای طبیعی و تفریحی عموم مردم تأکید کرد.

افلاطونی در بخش دیگری از سخنانش بر پیگیری مسائل قانونی مرتبط با ساماندهی سواحل تأکید کرده و گفت که قسمتی از مشکلات این حوزه به نحوه اجرای قوانین و چالش‌های تعیین دقیق محدوده‌های قانونی مربوط می‌شود.

او به قانون اراضی مستحدث و ساحلی مصوب سال ۱۳۵۴ اشاره کرده و گفت: محدوده‌هایی که بر اساس آخرین پیشروی آب دریا در سال 1342 تعیین شده‌اند، در مواردی منجر به بروز اختلاف و دشواری در تعیین دقیق مرزها گردیده است.

رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور بر آمادگی این سازمان برای پیگیری مسائل مرتبط با ساماندهی سواحل در همکاری با نهادهای مسؤول و نمایندگان تأکید کرد.

اجرای طرح‌های آبخیزداری در سیستان و بلوچستان

افلاطونی به اقداماتی که در سیستان و بلوچستان انجام شده است، اشاره کرده و گفت: به دلیل اهمیت ویژه مناطق ساحلی مکران و نیاز به مدیریت روان‌آب‌ها، این استان همواره در کانون توجه سازمان برای اجرای طرح‌های آبخیزداری و تخصیص اعتبارات قرار دارد.

او افزود: اقدامات آبخیزداری به کنترل فرسایش و مبارزه با حرکت ماسه‌های روان با هدف کاستن خسارات طبیعی و حفاظت از اراضی و ایجاد شرایط پایدار برای حیات مردم ادامه داشته است.

پنجره واحد زمین برای تسهیل خدمات به مردم

رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور از راه‌اندازی سامانه پنجره واحد زمین به‌منظور تسهیل فرآیندهای اداری مرتبط با اراضی خبر داد و گفت: پیش از این، متقاضیان واگذاری زمین یا تغییر کاربری مجبور به دریافت استعلام‌های متعدد و کاغذی از نهادهای مختلف بودند.

افلاطونی افزود: با راه‌اندازی این سامانه، درخواست‌های مربوط به فعالیت‌های زمین‌محور ثبت خواهند شد و استعلام‌های لازم از طریق بستر الکترونیکی پیگیری می‌شود.

او با اشاره به اینکه برخی نهادهای مرتبط به سامانه متصل شده‌اند، خاطرنشان کرد: تلاش برای اتصال سایر نهادها ادامه دارد تا کم کردن مراجعه حضوری و فرایند بروکراسی اداری، روند واگذاری زمین و صدور مجوزها را تسهیل کند و شفافیت در ارائه خدمات افزایش یابد.

افلاطونی در پایان بر لزوم هم‌افزایی شوراهای اسلامی، شهرداری‌ها، نهادهای اجرایی و مردم برای حفاظت از منابع طبیعی و بهره‌برداری اصولی از ظرفیت‌های سرزمینی کشور تأکید کرد.

انتهای پیام