دلبستگی ایمن؛ کلید اساسی نیازهای عاطفی در کودکان

شبنم دوستی، روانشناس، در گفت‌وگوی خود با ایسنا، بیان کرد: دلبستگی به عنوان یکی از حیاتی‌ترین نیازهای عاطفی در دوران کودکی، به تدریج در تعامل کودک با پدر، مادر یا مراقب او به وجود می‌آید. نوزاد برای تأمین نیازهای جسمانی و عاطفی خود به مراقبش وابسته است و به‌منظور احساس امنیت و نزدیکی، از رفتارهایی چون گریه کردن، نزدیک شدن یا درخواست بغل استفاده می‌کند.

این روانشناس افزود: زمانی که والدین در دسترس هستند و به آرامی و به طور پیش‌بینی‌پذیر به نیازهای کودک پاسخ می‌دهند، کودک یاد می‌گیرد که می‌تواند به آنها اعتماد کند. در چنین شرایطی، والد به «پایگاه امن» کودک تبدیل می‌شود و در مواقعی که کودک دچار ترس یا ناراحتی می‌شود، به راحتی به او پناه می‌آورد و پس از آرامش دوباره با اطمینان بیشتری به بازی و اکتشاف محیط پیرامونش می‌پردازد.

دوستی تاکید کرد: با این حال، اگر مراقبت از کودک به صورت غیرمؤثر یا غیرقابل پیش‌بینی باشد، او ممکن است نسبت به خودش و دیگران دچار احساس ناامنی شود. به طور مثال، ممکن است کودک نسبت به قابل اعتماد بودن دیگران دچار تردید شود و نگرانی داشته باشد که آیا در مواقع نیاز کسی از او حمایت خواهد کرد یا خیر. سال‌های ابتدایی زندگی از اهمیت فراوانی برخوردارند، زیرا رابطه کودک با مراقبانش تأثیر قابل توجهی بر رشد عاطفی، اجتماعی و همین‌طور روابط آینده‌اش دارد. گرچه دلبستگی ایمن به تنهایی نمی‌تواند آینده کودک را تعیین کند، اما یکی از عوامل کلیدی در رشد سالم او به شمار می‌رود. به عبارت دیگر، دلبستگی ایمن به این معناست که کودک باوری داشته باشد که در مواقع نیاز، فردی هست که او را می‌بیند، می‌شنود و از او حمایت می‌کند.

دوستی تصریح کرد: در صورتی که مراقبت از کودک به صورت بی‌توجهی یا رفتارهای غیرقابل پیش‌بینی باشد، کودک ممکن است نسبت به خودش و اطرافیان دچار بی‌اعتمادی شده و این سؤال را همواره در سر داشته باشد که آیا دیگران قابل اعتماد هستند و در لحظات دشوار کسی به او کمک خواهد کرد یا خیر. سال‌های ابتدایی زندگی نقش بسیار پررنگی دارند، چرا که نوع ارتباط کودک با والدین، می‌تواند زمینه‌ساز روابط عاطفی، اجتماعی و حتی روابط او در بزرگسالی باشد. اگرچه دلبستگی ایمن به تنهایی نمی‌تواند عامل تضمین خوشبختی در آینده باشد، اما یکی از اصلی‌ترین ارکان رشد سالم محسوب می‌شود. به زبان ساده، دلبستگی ایمن به معنای آن است که کودک اطمینان دارد که در هر زمان که به مساعدتی نیاز دارد، فردی هست که او را می‌بیند، صدایش را می‌شنود و به او کمک می‌کند.

نشانه‌های رفتاری دلبستگی ناایمن

او در مورد نشانه‌های دلبستگی ناایمن در رفتارهای کودکان گفت: دلبستگی ناایمن می‌تواند در جنبه‌های مختلفی خود را نشان دهد و همه کودکان به یک نحو و شکل خاص به آن واکنش نمی‌دهند. برخی از کودکان در مواجهه با جدایی از والدین یا قرار گرفتن در شرایط ناآشنا، به شدت مضطرب می‌شوند و از والدین خود جدا نمی‌شوند، به شدت گریه می‌کنند یا برای ایجاد نزدیکی و دریافت آسایش، رفتارهای شدیدی سر می‌زنند.

این روانشناس ادامه داد: در عوض، برخی از کودکان ممکن است آموخته باشند که نیازها و احساسات خود را کمتر ابراز کنند و در زمان ناراحتی کمتر به والدین مراجعه کنند. در دیگر کودکان، ممکن است رفتارهای متضادی مشاهده شود، به عنوان مثال، هم به والدین نزدیک می‌شوند و هم از آنها فاصله می‌گیرند. نکته کلیدی این است که در دلبستگی ایمن، زمانی که کودک احساس خطر می‌کند، به والد نزدیک شده و از او آرامش می‌گیرد و سپس دوباره می‌تواند به فعالیت‌های بازی و اکتشاف محیط خود بازگردد.

او بیان کرد: در طی دلبستگی ناایمن، ممکن است کودک نتواند به طور انعطاف‌پذیر از والدین به عنوان «پایگاه امن» استفاده کند و بنابراین ممکن است انرژی بیشتری صرف حفظ نزدیکی، دریافت اطمینان یا محافظت از خود نماید. با این حال، نباید تنها بر اساس یک رفتار خاص، مانند گریه کردن یا چسبیدن به والدین، به کودک برچسب دلبستگی ناایمن زده شود. برای شناسایی این الگو، باید رفتار کودک را در موقعیت‌های مختلف و رابطه او با مراقبش و شرایط زندگی‌اش به دقت مورد بررسی قرار داد.

انتهای پیام