روزنامه اطلاعات: در حال حاضر زمان انتخابات مناسب نیست/ از انتخابات شوراهای شهر و روستا صرف نظر کنید
طبق گزارشی از خبرآنلاین، روزنامه اطلاعات نوشت: در این جلسه، «علیرضا زاکانی» شهردار تهران، بر لزوم تعیین تکلیف سریع‌تر انتخابات شوراها تأکید کرد و «محمدصالح جوکار» رئیس کمیسیون امور داخلی و شوراهای مجلس شورای اسلامی، از ارسال پیشنهادی به شورای عالی امنیت ملی خبر داد. این پیشنهاد، بر مبنای تقسیم استان‌های کشور به سه گروه و برگزاری انتخابات در سه جمعه متوالی ماه آینده، یعنی هشتم، پانزدهم و بیست‌ودوم آبان‌ماه ارائه شده است.
حامیان برگزاری انتخابات چنین استدلال می‌کنند که این رویداد طبق برنامه قبلی، قرار بود در خردادماه سال جاری برگزار شود و مقدمات آن نیز از ماه‌ها پیش آماده شده بود، اما به‌خاطر حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران و با وقوع جنگ، این رویداد چندین بار به تأخیر افتاده است. به اعتقاد آن‌ها، تأخیر در این امر، انگیزه فعالیت را از اعضای کنونی شوراها زده و موجب کندی در اجرای برنامه‌ها و سردرگمی در برخی نهادهای شهرداری شده است. بنابراین، برگزاری انتخابات می‌تواند فرصت ورود افرادی با انگیزه و تازه‌نفس به عرصه مدیریت شهری را فراهم آورد.
اگرچه این استدلال در ظاهر منطقی و معتبر به نظر می‌رسد، اما باید اذعان کرد که برای اتخاذ تصمیم درست در مورد انتخاباتی که بر سرنوشت تمام کشور تأثیر می‌گذارد، به اندازه کافی کافی نیست. در حال حاضر، مسأله‌ی اصلی نه روند تعیین تکلیف اعضای شوراها، بلکه ارزیابی ضرورت‌ها و ملاحظات ملی است؛ به ویژه در شرایطی که کشور همچنان به پیامدهای جنگ، فشارهای اقتصادی و تهدیدات امنیتی دست و پنجه نرم می‌کند. از این دیدگاه، به تعویق انداختن انتخابات شوراها تا سال آینده به دلایل متعددی، تصمیمی منطقی‌تر و کم‌هزینه‌تر به نظر می‌رسد.
برخی از دلایل عبارتند از:
۱. تداوم سایه جنگ: فاکتورهایی که سبب تأخیر در انتخابات شدند، هنوز به‌طور کامل حل و فصل نشده‌اند. علی‌رغم این‌که ممکن است در حال حاضر جنگ به‌صورت مستقیم و وسیع در جریان نباشد، اما این واقعیت به معنی پایان تهدیدات و بازگشت به شرایط عادی نیست. شواهد و نشانه‌های موجود در عرصه‌های منطقه‌ای حاکی از آن است که امکان تشدید تنش‌ها همچنان وجود دارد و کشور می‌بایست برای مواجه شدن با شرایط غیرقابل پیش‌بینی آماده باشد.
در چنین اوضاعی، آیا واقعا ضرورت دارد که تمام شهرها و روستاهای کشور به مدت چند هفته درگیر رقابت‌های انتخاباتی شوند؟ انتخابات شوراها، بر خلاف تصور عمومی، فقط یک روز رأی‌گیری نیست؛ بلکه فرایندی طولانی شامل ثبت‌نام نامزدها، بررسی صلاحیت‌ها، تبلیغات، برگزاری نشست‌ها و رقابت‌های سیاسی و اجتماعی است که اگرچه بخشی از آن مانند ثبت‌نام و ارزیابی صلاحیت‌ها ماه‌ها پیش انجام شده، اما ادامه این روند به‌طور قابل توجهی وقت و انرژی مردم، سازمان‌های اجرایی و نهادهای نظارتی را به خود مشغول می‌کند.
بدون شک، برگزاری انتخابات در شرایط عادی جزء ضرورت‌های یک نظام مردم‌سالار است، اما در وضعیت‌های غیرعادی، باید میان نیازها ارزش‌گذاری کرد. اگر امنیت و آرامش عمومی همچنان با تهدید مواجه باشد، آیا نمی‌توان برگزاری انتخابات را به زمان مناسب‌تری موکول کرد؟!
۲. حفظ انسجام ملی: در وضعیتی که کشور با تهدیدهای خارجی روبه‌رو است و دشمنان ایران با هر وسیله‌ای سعی دارند امنیت، اقتصاد و انسجام اجتماعی را تضعیف کنند، ضروری است که همبستگی ملی به خصوص حفظ شود. این همبستگی، سرمایه‌ای استراتژیک است که باید با جدیت از آن محافظت کرد و نباید اجازه داد اختلافات سیاسی و رقابت‌های درونی به تضعیف آن بینجامد.
انتخابات، به ویژه در سطوح محلی، فرصتی برای بیان خواسته‌های مردم و رقابت بر سر برنامه‌های مدیریتی به‌شمار می‌رود؛ ولی در عین حال، ممکن است به مجرایی برای تشدید اختلافات، بیان شعارهای تند و سو استفاده سیاسی از نارضایتی‌های عمومی تبدیل شود. در رقابت برای جلب آرا، برخی نامزدها و جریان‌ها ممکن است از شیوه‌های استفاده کنند که نه تنها اختلافات سیاسی بلکه شکاف‌های اجتماعی، قومی و محلی را نیز تشدید کند.
این نگرانی به معنی انکار اصل انتخابات یا محدود کردن حق مردم در انتخاب نمایندگان‌شان نیست. موضوع، زمان برگزاری انتخابات است. آیا منطقی است که در شرایطی که کشور به آرامش، همدلی و تمرکز بر مسائل اصلی نیاز دارد، زمینه‌ای برای این‌گونه رقابت‌هایی فراهم کنیم که می‌تواند اختلافات موجود را تشدید کند؟!
از یاد نبریم که حفظ انسجام ملی نیازمند آن است که تصمیم‌گیران، تلاش کنند علاوه بر ملاحظات قانونی، پیامدهای اجتماعی و امنیتی تصمیم‌های خود را نیز در نظر بگیرند.
۳. میزان مشارکت: یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌ها درباره برگزاری انتخابات در شرایط کنونی، میزان مشارکت مردم است. حضور رأی‌دهندگان کلید بررسی اعتماد عمومی و همراهی جامعه با ساختار سیاسی محسوب می‌شود و کاهش آن نیز عموماً موضوعی برای بحث و تحلیل در رسانه‌های داخلی و خارجی است.
اکنون، مردم با عواقب اقتصادی جنگ، تورم، تحریم‌ها، محدودیت‌های تجاری و نگرانی درباره آینده رو در رو هستند. در چنین فضایی، نمی‌توان به‌راحتی پیش‌بینی کرد که آیا میزان مشارکت در انتخابات شوراها نسبت به دوره قبلی افزایش خواهد یافت یا نه.
کاهش مشارکت در این شرایط حساس نه تنها می‌تواند اعتبار اجتماعی شوراهای جدید را از همان ابتدا با چالش مواجه کند، بلکه بستری برای حمله بدخواهان و دشمنان به کل نظام فراهم می‌آورد. بنابراین، پیش از اتخاذ هر تصمیمی در حال حاضر، باید پرسید آیا شرایط برای برگزاری انتخاباتی با مشارکت قابل قبول و رقابتی مؤثر فراهم است؟
۵. هزینه‌های سنگین: برگزاری انتخابات بار مالی و اجرایی قابل توجهی بر دوش دولت و جامعه می‌گذارد. فراهم کردن امکانات رأی‌گیری در هر کدام از هزاران حوزه انتخاباتی، آموزش عوامل اجرایی، نظارت بر فرایند انتخابات و تأمین امنیت آن با استفاده از صدها هزار نیرو، همگی مستلزم منابع مالی و انسانی هستند. علاوه بر این هزینه‌ها، نامزدها و گروه‌های سیاسی نیز برای معرفی برنامه‌های خود و جلب آرای مردم مقادیر زیادی را به هزینه‌های تبلیغاتی، نشست‌ها و فعالیت‌های انتخاباتی اختصاص می‌دهند.
در شرایطی که دولت با کمبود منابع، فشارهای اقتصادی و نیاز به تأمین نیازهای اساسی مردم دست و پنجه نرم می‌کند، باید در مورد زمان و نحوه استفاده از این منابع با دقت بیشتری تصمیم‌گیری کرد. اصل برگزاری انتخابات قابل تایید است، اما آیا نمی‌توان این هزینه‌ها را به زمانی موکول کرد که کشور از وضعیت اضطراری فاصله گرفته و شرایط برای رقابت مؤثرتر فراهم گردد؟!
همچنین، نگرانی‌های امنیتی در برخی مناطق، احتمال بروز اختلافات محلی و درگیری میان حامیان نامزدها، و الزامات تمرکز دستگاه‌های اجرایی بر مدیریت شرایط کشور، همگی عوامل جدی هستند که نمی‌توان آن‌ها را نادیده گرفت.
۶. تعویق، نه نفی انتخابات: تجمیع این ملاحظات نشان می‌دهد که اصرار بر برگزاری انتخابات شوراها در سال جاری، لزوماً بهترین گزینه نیست. آنچه مهم است، حفظ حق انتخاب مردم، تضمین کارایی شوراها و فراهم آوردن شرایطی است که انتخابات با مشارکت وسیع، رقابت مؤثر و حداقل تنش سیاسی و اجتماعی برگزار شود. بنابراین، پیشنهاد می‌شود انتخابات هفتمین دوره شوراهای اسلامی شهر و روستا به تعویق بیفتد تا شرایط مناسبی در سال آینده فراهم شود. در این مسیر، دولت و مجلس می‌توانند با رعایت الزامات قانونی، راهکار روشنی برای دوره فعالیت شوراهای فعلی و زمان برگزاری انتخابات ارائه دهند. در این راستا، امکان برگزاری همزمان انتخابات شوراها با انتخابات مجلس شورای اسلامی در اسفند سال آینده نیز باید بررسی شود؛ هر چند این پیشنهاد نیازمند ارزیابی دقیق از نظر حقوقی، اجرایی و تأثیر بر مشارکت مردم است. هم‌زمانی این انتخابات با انتخابات ریاست‌جمهوری نیز باید در صورت تطابق با تقویم قانونی به‌عنوان گزینه‌ای دیگر لحاظ شود تا به تجمیع انتخابات به‌عنوان یک راهکار مطلوب در کشور کمک کند.
17302