شرکت اسپیس ایکس با پروژه اینترنت ماهواره‌ای خود، موجی نوین در حوزه ارتباطات به راه انداخته است. اما آیا تا به حال به این موضوع اندیشیده‌اید که دلیل نیاز این شرکت به این تعداد فوق‌العاده از ماهواره‌ها در مدار پایین زمین چیست و عملکرد آن‌ها چگونه است؟ این ماهواره‌ها نه تنها برای تأمین اینترنت پرسرعت حیاتی می‌باشند، بلکه چالش‌های منحصر به فردی نیز در فضای شلوغ مداری به وجود آورده‌اند.
تعداد ماهواره‌های استارلینک در مدار چقدر است؟
استارلینک اعلام کرده است که در حال حاضر «بیش از ۶,۷۵۰ ماهواره» در مدار به فعالیت مشغول هستند، اما برآوردهای دیگری از منابعی نظیر Orbital Radar و Space.com تعداد ماهواره‌های فعال را در حدود ۱۰,۰۶۱ تا ۱۱,۱۰۲ تایی می‌دانند. همچنین، KeepTrack عدد ۱۱,۱۳۱ ماهواره را در مدار گزارش کرده است. Orbital Radar اطلاعات دقیق‌تری ارائه می‌دهد و بیان می‌کند که از این تعداد، ۱۰,۰۶۱ ماهواره فعال، ۹۰۲ ماهواره در حال افزایش ارتفاع و ۱۶۵ ماهواره نیز در فاز خروج از مدار هستند.
این شرکت همچنین مجوز لازم برای پرتاب بین ۴۲,۰۰۰ تا ۱۰۰,۰۰۰ ماهواره را در آینده اخذ نموده است. این ماهواره‌ها در قالب چندین حلقه مداری یا به اصطلاح «پوسته‌های مداری» مستقر شده‌اند و در مجموع، بیش از ۱۸,۰۰۰ محموله ماهواره‌ای (که تماماً متعلق به اسپیس ایکس نیستند) به علاوه حدود ۴۵,۰۰۰ شیء یا زباله فضایی قابل شناسایی در مدار قرار دارند که خطر برخورد با ماهواره‌های فعال را به شکل محسوسی افزایش می‌دهد.
چرا اسپیس ایکس به این همه ماهواره استارلینک نیاز دارد؟
عملیات پرتاب نخستین ماهواره‌های استارلینک در سال ۲۰۱۹ با پرتاب ۶۰ ماهواره به صورت همزمان آغاز شد. افزایش تعداد و سرعت بالای پرتاب ماهواره‌های استارلینک به همین دلیل است که عملکرد و توزیع اینترنت آن‌ها به این شکل طراحی شده است. هر ماهواره فعال فقط قادر به مدیریت حجم محدودی از پهنای باند است؛ بنابراین، وجود تعداد بیشتر ماهواره‌ها به معنای پوشش اینترنتی بهتر و مطمئن‌تر خواهد بود.
برای تأمین پوشش در مناطق وسیع و دورافتاده زمین به مدت طولانی‌تر، به خصوص با توجه به اینکه ماهواره‌های استارلینک در نزدیکی زمین قرار دارند، تعداد زیادی از آن‌ها لازم است. افزون بر این، وجود ماهواره‌های اضافی به عنوان سیستم‌های پشتیبان در برابر خرابی‌ها، از دست رفتن اتصال، برخورد با زباله‌های فضایی یا خروج از مدار، اهمیت خاصی دارد. اگرچه سرویس استارلینک معمولاً پایدار و قابل اعتماد است، اما قطع ارتباط‌های گاه به گاه نیز به هیچ وجه دور از انتظار نیست و همواره نیازمند وجود آسمانی صاف و بدون مانع برای ارتباط بشقاب‌های زمینی با آن‌ها هستیم.
سرنوشت ماهواره‌های از کار افتاده استارلینک چیست؟
بیش از ۱,۸۰۰ ماهواره استارلینک دیگر کارایی ندارند و شمار قابل توجهی از آن‌ها یا از مدار خارج شده و یا به زمین بازگشته‌اند. این ماهواره‌ها دارای عمر مفید پنج ساله هستند و پس از اتمام سوختشان، تحت تأثیر فرسایش مداری (orbital decay) قرار گرفته و به تدریج به سمت زمین سقوط می‌کنند. شرکت اسپیس ایکس پیش از آنکه کنترل این ماهواره‌ها از دست برود، آن‌ها را به سمت یک مسیر برخوردی کنترل شده در بالای مناطق آبی وسیع هدایت می‌کند تا از وقوع سقوط‌های تصادفی جلوگیری نماید.
برآوردها نشان می‌دهد که روزانه یک تا دو ماهواره به جو زمین برمی‌گردند. علاوه بر اسپیس ایکس، شرکت‌های دیگری از جمله آمازون لئو، وان‌وب و لایت‌اسپید، همچنین صورت‌های فلکی مخابراتی چینی مانند کیانفان (Qianfan) و گواونگ (GuoWang) نیز در حال حاضر در حال پرتاب یا برنامه‌ریزی برای پرتاب تعداد زیادی ماهواره هستند. این وضعیت به شلوغ‌تر شدن مدار پایین زمین و افزایش موارد بازگشت ماهواره‌ها به جو می‌انجامد که می‌تواند مشکلاتی نظیر بارش شهابی مصنوعی و آلودگی فضایی ایجاد کند. با این حال، طراحی ماهواره‌های استارلینک عمدتاً به گونه‌ایست که از برخورد با زباله‌های فضایی جلوگیری شود؛ برای نمونه، بین سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶، بسیاری از ماهواره‌های استارلینک به طور متوسط سالانه حدود ۴۰ اقدام اجتنابی برای دوری از دیگر اجسام انجام داده‌اند.