سرشماری جمعیت و مسکن ۱۴۰۵ با استفاده از روش ثبت‌محور انجام خواهد شد
سید علی قریشی نوش‌آبادی، در گفت‌وگویی با خبرنگار مهر، به اهمیت سرشماری عمومی نفوس و مسکن اشاره کرد و تصریح نمود: سرشماری عمومی نفوس و مسکن به‌عنوان برجسته‌ترین، مؤثرترین و بزرگ‌ترین طرح آماری در سطح ملی به شمار می‌رود و نتایج آن برای توسعه و پیشرفت استان و شهرستان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
وی همچنین بیان داشت: بدون دسترسی به داده‌های جمعیتی به‌روز و دقیق، برنامه‌ریزی مؤثر و دفاع از طرح‌ها و بودجه‌ها در بسیاری از حوزه‌ها با موانع جدی روبرو خواهد شد.
قریشی نوش‌آبادی به‌طور مفصل ادامه داد: شاخص‌های جمعیتی اساسی در روند برنامه‌ریزی‌های متعدد و توزیع منابع به‌طور ویژه‌ای تأثیرگذار هستند. به‌عنوان مثال، توزیع آرد، تعیین درجه شهرداری‌ها، درجه‌بندی دهیاری‌ها، تخصیص منابع بین شهرستان‌ها و مشخص‌کردن سهم مالیات بر ارزش افزوده، تنها گوشه‌ای از کاربردهای این داده‌ها در برنامه‌ریزی و بهبود رفاه عمومی است.
وی با تأکید بر آنکه اجرای موفق این طرح بر عهده تمامی نهادهای اجرایی است، خاطرنشان کرد: هیچ نهاد یا سازمانی به‌تنهایی قادر به انجام این طرح با موفقیت نخواهد بود و تحقق اهداف آن نیازمند تلاش و همکاری تمامی دستگاه‌های اجرایی برای فراهم‌آوری تجهیزات و امکانات موردنیاز این طرح ملی عظیم است.
معاون آمار و نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان اصفهان همچنین به دستور رئیس‌جمهور در خصوص همکاری نهادها در اجرای سرشماری اشاره کرد و گفت: طبق این دستور، وزارات و سازمان‌های دولتی و شرکت‌های وابسته به دولت ملزم به همکاری برای تأمین منابع و امکانات لازم از قبیل تجهیزات، نیروی انسانی، خودرو و تأمین مواد غذایی مأموران آمارگیر شده‌اند.
عبور از سرشماری سنتی به شیوه ثبتی مبنا
قریشی نوش‌آبادی در توضیح شیوه اجرای سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۴۰۵ بیان کرد: از نخستین سرشماری عمومی نفوس و مسکن در کشور در سال ۱۳۳۵ تا آخرین مرحله آن در سال ۱۳۹۵، هشت دوره سرشماری به شکل سنتی با مراجعه به تمامی خانوارها و مکان‌ها و ثبت اطلاعات مربوطه انجام شده است.
وی اضافه کرد: شیوه‌های سنتی سرشماری هزینه‌های بسیار بالایی را متحمل می‌شوند و همچنین اجرای سرشماری به فاصله‌های ۱۰ ساله باعث قدیمی‌شدن اطلاعات گردیده که می‌تواند مشکلاتی برای تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی به همراه داشته باشد.
وی ادامه داد: به همین دلیل برای سرشماری سال ۱۴۰۵ تصمیم گرفته شد که از روش‌های نوین موجود در کشورهای پیشرفته بهره‌برداری شود. مقدمات این طرح از دو سال پیش آغاز و با ایجاد زیرساخت‌های لازم در مرکز آمار ایران، تا کنون نتایج مناسبی به‌دست آمده است.
قائم‌مقام مدیر اجرای سرشماری نفوس و مسکن ثبتی مبنا در استان اصفهان اظهار داشت که سرشماری امسال با رویکرد ترکیبی و بر اساس مبنای ثبتی انجام خواهد شد و تقریباً ۳۰ درصد از کشورهای جهان از شیوه‌های ثبتی مبنا یا ترکیبی استفاده می‌کنند، در حالی که بخش عمده‌ای از کشورها همچنان به روش سنتی عمل می‌کنند. با اجرایی شدن این طرح در سال ۱۴۰۵، ایران نیز به سمت استفاده از روش‌های نوین و پیوند با کشورهای بهره‌مند از این شیوه پیش خواهد رفت.
تطبیق اطلاعات پنج نهاد در فاز اول سرشماری
قریشی نوش‌آبادی در ادامه گفت: در روش ثبتی مبنا، اطلاعات ثبت‌شده در سیستم‌های نهادهای اجرایی به‌عنوان مبنای اساسی سرشماری عمل خواهد کرد. در فاز نخست سرشماری سال ۱۴۰۵، اطلاعات مربوط به پنج نهاد اصلی شامل سازمان ثبت احوال، سامانه املاک و مستغلات، فراجا، وزارت کشور و شرکت ملی پست جمع‌آوری و بین آن‌ها تطبیق داده شده است.
وی افزود: از آغاز شهریورماه، اطلاعات جمع‌آوری‌شده در این سامانه‌ها به یکدیگر پیوند داده شده و پس از بررسی داده‌ها، نواقص و کمبودها شناسایی شدند که برای ادامه فرایند سرشماری ضروری هستند.
معاون آمار و نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان اصفهان با اشاره به نتایج بررسی اطلاعات سامانه‌ها گفت: در این مرحله، سه دسته از کدهای ملی شناسایی شدند؛ دسته اول افرادی هستند که هیچ اطلاعاتی در سامانه‌های مزبور ندارند، دسته دوم مربوط به افرادی است که اطلاعات ثبت شده آن‌ها ناقص یا متناقض است و دسته سوم شامل افرادی هستند که اطلاعاتشان به‌منظور صحت‌سنجی داده‌های ثبتی در نظر گرفته شده است.
ارسال پیامک هدفمند به خانوارهای مشمول سرشماری
وی در ادامه توضیحاتی درباره فاز دوم سرشماری ارائه داد و گفت: این مرحله به‌صورت اینترنتی خواهد بود و از ۲۵ مهرماه آغاز می‌شود. در این فاز، برای سرپرستان خانوارهایی که در گروه‌های شناسایی‌شده قرار دارند، پیامکی از سوی مرکز آمار ایران ارسال خواهد شد تا آن‌ها با مراجعه به سامانه خدمات دولت من، اطلاعات خانوار خود را ثبت یا نواقص اطلاعاتی را اصلاح کنند.
قریشی نوش‌آبادی تأکید کرد: پیامک‌های سرشماری برای تمامی خانوارها ارسال نمی‌شود، بلکه این پیامک‌ها به‌طور هدفمند برای خانوارهایی که در گروه‌های شناسایی‌شده قرار دارند، فرستاده خواهد شد.
معاون آمار و نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان اصفهان به مرحله سوم سرشماری اشاره کرد و گفت: این مرحله از دوم آبان‌ماه آغاز و تا پایان آبان‌ماه ادامه خواهد داشت. در این فاز، مأموران آمارگیر به‌منظور جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز به خانوارهای نمونه مراجعه حضوری خواهند داشت.
وی ادامه داد: قسمت‌هایی از اطلاعات موردنیاز برای برنامه‌ریزی کشور در هیچ‌یک از سامانه‌های موجود ثبت نمی‌شود و به‌منظور محاسبه شاخص‌های مرتبط، داده‌های خام کافی در دسترس نیست؛ از این‌رو، این اطلاعات از طریق عملیات میدانی و مراجعه حضوری به خانوارهای نمونه جمع‌آوری خواهد شد.
قریشی نوش‌آبادی به برخی از این شاخص‌ها اشاره کرد و گفت: نرخ بیکاری، میزان سواد، نرخ مهاجرت، ویژگی‌های مسکن خانوارها، حجم و نوع انرژی مصرفی در منازل و انواع وسایل گرمایشی و سرمایشی که خانوارها به کار می‌برند، از جمله اطلاعاتی هستند که جمع‌آوری آن‌ها برای برنامه‌ریزی‌ها دارای ارزش بالایی است.
وی افزود: این اطلاعات به‌صورت هدفمند و از طریق نمونه‌گیری گردآوری خواهند شد و مأموران آمارگیر در بازه زمانی مشخص، برای ثبت اطلاعات مورد نیاز به خانوارهای نمونه مراجعه خواهند کرد.