نتایج تحقیقاتی در حوزه محیط زیست باید به راهکارهای قابل اجرا برای مقابله با چالش‌های کشور منتهی شوند

به گزارش ایسنا طبق اعلام روابط عمومی سازمان حفاظت محیط زیست، شینا انصاری در دوازدهمین سمینار ملی شیمی و محیط زیست که به میزبانی پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار سازمان و همکاری انجمن شیمی ایران در سالن همایش‌های این سازمان برگزار گردید، ضمن ابراز تقدیر از برگزارکنندگان، اساتید، محققین و دانشجویان، بر اهمیت به‌کارگیری ظرفیت‌های علمی موجود در کشور برای رویارویی با مسائل و معضلات زیست‌محیطی تأکید داشت.

او در سخنان خود به تأثیرات زیست‌محیطی ناشی از افزایش تولید و مصرف مواد شیمیایی پس از انقلاب صنعتی اشاره کرد و گفت: موادی که ابتدا برای ارتقای سطح رفاه و راحتی زندگی بشر تولید شدند، به تدریج آثار منفی خود را بر اکوسیستم و سلامت انسان نمایان ساختند. انتشار کتاب «بهار خاموش» نوشته ریچل کارسون در سال ۱۹۶۲ به‌ویژه با تمرکز بر اثرات استفاده از آفت‌کش‌های کلره، نقش بسیار موثری در افزایش آگاهی جهانی نسبت به آثار مخرب و پایدار برخی ترکیبات شیمیایی ایفا کرد.

انصاری ادامه داد: آلاینده‌های ارگانیک پایدار، برخی آفت‌کش‌ها، فلزات سنگین و ترکیبات آلاینده صنعتی می‌توانند پیامدهای سنگینی برای سلامت انسان، سایر موجودات زنده و اکوسیستم‌ها داشته باشند. تجربیات گذشته نشان می‌دهد که شناسایی مخاطرات، پایش آلاینده‌ها و توسعه روش‌های ایمن‌تر برای مدیریت مواد شیمیایی، یک ضرورت اساسی برای حفاظت از محیط زیست است.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در خصوص آلودگی جیوه و عواقب فاجعه‌بار آن در خلیج میناماتای ژاپن گفت: این تجربه تلخ منجر به شکل‌گیری همکاری‌های بین‌المللی برای مقابله با آلودگی جیوه و تصویب کنوانسیون میناماتا شد. پایبندی به تعهدات بین‌المللی و توسعه روش‌های جایگزین کم‌خطر می‌تواند به کاهش اثرات این آلاینده بر سلامت بشر و محیط زیست یاری رساند.

وی همچنین به اقداماتی که برای مدیریت پسماندهای آلوده به پلی‌کلره‌بای‌فنیل‌ها (PCB) صورت گرفته اشاره کرد و افزود: همکاری میان سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت نیرو و دیگر نهادهای مربوطه در سال‌های اخیر، امکان مدیریت و پاکسازی مقدار قابل توجهی از این پسماندها را فراهم آورده است. حذف سرب از رنگ‌ها و استفاده از جایگزین‌های مناسب نیز از جمله اقداماتی است که می‌تواند در کاهش مخاطرات زیست‌محیطی اثرگذار باشد.

انصاری با تصریح بر اهمیت ارتقای رویکردهای علمی در مدیریت محیط زیست، گفت: نقش پژوهشگران نباید تنها به شناسایی و پایش آلودگی‌ها پس از بروز آن‌ها محدود شود؛ بلکه باید با توسعه فناوری‌های پاک و اصلاح فرآیندهای تولید، از وقوع آلودگی در مبدأ جلوگیری کنیم.

وی تاکید کرد: تقویت نقش دانش و شواهد معتبر در تصمیم‌گیری‌ها، گسترش پژوهش‌های مسئله‌محور و فناوری‌های پاک و ارتقای کیفیت تصمیمات اجرایی بر اساس داده‌های معتبر و استانداردهای علمی از الزامات اساسی برای مدیریت مؤثر محیط زیست به شمار می‌رود و دستیابی به این اهداف مستلزم هم‌افزایی دولت، دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و بخش‌های تولیدی و صنعتی است.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با یادآوری ظهور آلاینده‌های جدید، خاطرنشان کرد: ترکیبات دارویی و هورمونی، مواد شیمیایی نوظهور و میکروپلاستیک‌ها از جمله موضوعاتی به شمار می‌روند که نیاز به توسعه روش‌های علمی برای شناسایی، پایش و کاهش مخاطرات دارند. در این راستا، شناخت شرایط بومی کشور و توسعه فناوری‌های متناسب با نیازهای داخلی اهمیت ویژه‌ای دارد.

او اظهار داشت: حفاظت از محیط زیست و توسعه لزوماً نباید در تضاد با یکدیگر باشند. تعارض وقتی شکل می‌گیرد که الگوهای تولید و مصرف، هزینه‌های زیست‌محیطی را نادیده بگیرند و منابع به‌صورت ناکارآمد مصرف شوند. باید توجه به ملاحظات محیط زیستی از مراحل ابتدایی طراحی فعالیت‌های اقتصادی لحاظ شود و نه اینکه پس از بروز آلودگی و خسارت، تنها به ترمیم و احیای اکوسیستم‌ها اکتفا شود.

انصاری تأکید کرد: استفاده از ظرفیت‌های علمی و تشویق نوآوری باید به‌معنای تضعیف الزامات قانونی یا چشم‌پوشی از تخلفات زیست‌محیطی نباشد، بلکه توسعه فناوری‌های پاک باید در کنار رعایت ضوابط قانونی و مسئولیت‌پذیری نسبت به آثار فعالیت‌های اقتصادی پیش رود.

وی در ادامه به آلودگی‌های ناشی از جنگ‌های تحمیلی علیه کشور اشاره کرد و از جامعه علمی و پژوهشی خواست برای شناسایی، ارزیابی و پاک‌سازی آلودگی‌های نفتی به‌ویژه در سواحل جنوبی کشور، راهکارهای علمی و عملی پیشنهاد دهند.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست همچنین با تأکید بر نیاز به توسعه روش‌هایی که ضمن پاک‌سازی آلودگی‌ها، کمترین آسیب را به طبیعت برسانند، افزود: همچنین با توجه به تأثیرات ناشی از تغییرات اقلیمی بر ایران، انتظار می‌رود پژوهشگران در شناسایی خطرات و ارزیابی علمی سیاست‌ها و اقدامات زیست‌محیطی نقش فعال‌تری ایفا کنند.

انصاری در پایان با تأکید بر لزوم تقویت مشارکت جامعه علمی در تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌گذاری‌های زیست‌محیطی بیان کرد: پیشگیری از تهدیدات و جلوگیری از انتقال هزینه‌های زیست‌محیطی به نسل‌های آتی، از وظایف اصلی ماست. 

پژوهش‌های شیمی و محیط زیست باید به راهکارهای اجرایی و مسئله‌محور تبدیل شوند

جلیل بادام‌فیروز، رئیس پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار، بر اهمیت ارتباط بین پژوهش‌های علمی و تصمیم‌گیری‌های اجرایی تأکید کرد و گفت: ارزش واقعی پژوهش‌های زیست‌محیطی زمانی تحقق می‌یابد که نتایج آن در سیاست‌گذاری، توسعه فناوری‌های سبز، کاهش آلاینده‌ها و بهبود کیفیت زندگی مردم تأثیرگذار باشد.

به نقل از روابط عمومی سازمان حفاظت محیط زیست، جلیل بادام‌فیروز در دوازدهمین سمینار ملی شیمی و محیط زیست که صبح امروز با میزبانی پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار سازمان حفاظت محیط زیست و همکاری انجمن شیمی ایران در سالن همایش‌های بین‌المللی این سازمان برگزار شد، بر اهمیت پیوند میان شیمی و محیط زیست تأکید ورزید و گفت: موضوعاتی مانند کیفیت هوا و منابع آب، آلودگی خاک، پسماندهای صنعتی، آلاینده‌های نوظهور و چرخه مواد شیمیایی در طبیعت، همگی نیازمند شناخت علمی دقیق و بررسی فرآیندهای شیمیایی برای مدیریت مؤثر هستند.

او با اشاره به اینکه دانش و پژوهش باید از مرز نوشتن مقالات و مطالعات آزمایشگاهی عبور کند، افزود: دستاوردهای پژوهش‌ها باید به فناوری، استانداردسازی، راهکارهای اجرایی و داده‌های قابل اطمینان برای تصمیم‌گیری‌های زیست‌محیطی تبدیل شوند.

رئیس پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار ادامه داد: پژوهش‌های علمی در صورتی می‌توانند ارزش واقعی خود را نشان دهند که در سیاست‌گذاری، توسعه صنعت، مدیریت مصرف انرژی، کاهش آلاینده‌ها و ارتقای کیفیت زندگی مردم نقشی مؤثر ایفا کنند.

بادام‌فیروز در خصوص پیامدهای بهداشتی آلودگی هوا تصریح کرد: آمار ارائه شده از سوی سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت بهداشت نشان می‌دهد که آلودگی هوا سالانه حدود ۵۰ هزار مرگ و میر در کشور به همراه دارد. این مسئله نشان دهنده ضرورت جدی و انکارناپذیر مدیریت آلاینده‌های محیطی و استفاده از ظرفیت‌های علمی برای کاهش آثار آن‌ها است.

او با تأکید بر اهمیت پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار به عنوان بازوی علمی و پژوهشی سازمان حفاظت محیط زیست، از توسعه همکاری بین دانشگاه‌ها، انجمن‌های علمی، مراکز تحقیقاتی، دستگاه‌های اجرایی و صنعت به عنوان یکی از اولویت‌های راهبردی این مجموعه یاد کرد و گفت: استفاده از ظرفیت جامعه علمی و پژوهشگران برای ارائه راهکارهای سبز و حل مسائل زیست‌محیطی باید در برنامه‌های توسعه کشور جایگاه ویژه‌ای پیدا کند.

بادام فیروز در پایان با اشاره به تشدید بحران‌های محیط‌زیستی در کشور خاطرنشان کرد: در برخی حوزه‌ها مانند منابع آب و فرونشست زمین، شرایط از مرحله چالش عبور کرده و به بحران رسیده است. برای مقابله با این مسائل، نیاز به طرح‌های مسئله‌محور، تولید داده‌های کاربردی و تقویت ارتباط میان جامعه علمی، پژوهشگران، مدیران و تصمیم‌گیران وجود دارد.

انتهای پیام