تأثیرات ناشی از تهدید ایران در ارتباط با قطع کابل‌های زیرآبی تنگه هرمز چه خواهد بود؟
فرارو- در سایه تهدیدهای ایران مبنی بر انقطاع کابل‌های زیرآبی در گذرگاه تنگه هرمز، اضطراب فزاینده‌ای در منطقه عربی درباره عواقب احتمالی این اقدام شکل گرفته است. این نگرانی از آن روست که ارتباطات دیجیتال، به ویژه دسترسی به اینترنت، به عنوان یک عنصر اساسی در nearly تمامی جنبه‌های زندگی مدرن بدل شده است؛ از فعالیت‌های متداولی مثل سفارش غذا گرفته تا طرح‌های توسعه‌ای که به شدت به مراکز داده وابسته‌اند. حال اگر ایران به این تهدیدها عمل کند، چه عواقبی در انتظار خواهد بود و زندگی در این منطقه چگونه تحت تأثیر قرار خواهد گرفت؟
به نقل از فرارو و الجزیره، ابعاد جدی‌ای که ممکن است از قطع کابل‌های اینترنتی زیرآبی ناشی شود، در اظهارات «ابراهیم بن سلطان الهاشمی»، مدیر رسانه و ارتباطات وزارت امور خارجه قطر، به روشنی نمایان است. وی در یک کنفرانس خبری هفتگی خاطرنشان کرد که خسارات ناشی از قطع این کابل‌ها به یک طرف محدود نخواهد شد و به خود ایران و همسایگان آن نیز آسیب خواهد رسانید.
طبق گزارشی از وب‌سایت فناوری آمریکایی «آرس تکنیکا» (Ars Technica)، با وجود گسترش خدمات اینترنت ماهواره‌ای نظیر استارلینک و هم‌تایانش، نمی‌توان اهمیت آن‌ها را با کابل‌های اینترنت زیرآبی مقایسه کرد.
آیا قطع کابل‌های زیردریایی که از تنگه هرمز عبور می‌کند، می‌تواند خسارت‌های زیادی به بار آورد؟
حدود ۱۷ کابل زیرآبی وجود دارد. تقریباً هفت کابل اصلی زیرآبی از تنگه هرمز عبور کرده و به سمت کویت، عراق و دیگر کشورهای منطقه ادامه می‌یابند. با این حال، بر اساس گزارشی که پیشتر توسط وب‌سایت خبری سعودی «خانه سعود» (House of Saud) منتشر شده، تهدیدهای ایران تنها به این کابل‌ها محدود نمی‌شود؛ بلکه شامل کابل‌هایی نیز می‌شود که بین خلیج فارس، دریای سرخ و تنگه باب‌المندب منتقل شده‌اند.
به طور کلی، این کابل‌ها نزدیک به ۸۰ درصد از ترافیک اینترنت جهانی را جابه‌جا می‌کنند. لذا، قطع آن‌ها می‌تواند تاثیرات بسیار منفی بر روی شبکه‌های اینترنت جهانی داشته باشد، به طوری که دامنه خسارات آن به مراتب فراتر از منطقه عربی خواهد رفت.
برخی از این کابل‌ها ظرفیت انتقال داده تا ۱۰۰ ترابیت بر ثانیه دارند و از کشورهای مختلفی در منطقه عبور می‌کنند. بنابراین، هرگونه آسیب به این کابل‌ها بر کشورهای عبور کننده و مراکز داده‌های واقع در آن کشورها به طور مستقیم تأثیر خواهد گذاشت.
رویدادهایی که در سال‌های اخیر رخ داده‌اند، از جمله قطع کابل‌های زیرآبی «جنوب شرق آسیا - خاورمیانه - اروپای غربی ۴» (SMW4)، «هند - خاورمیانه - اروپای غربی» (IMEWE) و «فالکون» (FALCON) در دریای سرخ، نمونه‌ای بارز از عواقب احتمالی بر اینترنت جهانی به شمار می‌روند.
این اختلالات به صورت مستقیم بر چندین کشور در خاورمیانه و اروپا تأثیر گذاشت و همچنین منجر به قطع دسترسی به خدمات اینترنتی در هند شد.
اختلالی گسترده در اینترنت
اگر ایران به تهدیدات خود در خصوص قطع کابل‌های زیرآبی عبوری از تنگه هرمز عمل کند، عواقب فوری آن، قطع وسیع اینترنت در سراسر منطقه عربی، به ویژه در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس خواهد بود.
گرچه کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس دارای کابل‌های اینترنتی دیگری نیز هستند که از تنگه هرمز عبور نمی‌کنند، تعداد کابل‌های زیرآبی عبوری از این تنگه بیشتر بوده و در نتیجه حجم بیشتری از داده‌ها را منتقل می‌کنند.
برخی از این کابل‌ها از اقیانوس هند عبور کرده و از طریق عمان به خشکی وارد می‌شوند و در سواحل امارات متحده عربی، قطر و بحرین دوباره به زیر آب می‌روند.
حجم انتقال داده در کابل‌های فعال به عملیات‌های حیاتی و ضروری اختصاص خواهد یافت؛ به عبارتی فعالیت‌هایی که برای حفظ امنیت و ایمنی منطقه و تضمین تداوم کارکرد زیرساخت‌ها در نهادهای مختلف، حیاتی به شمار می‌آیند.
کاربران این تغییرات را احساس خواهند کرد؛ چراکه بسیاری از خدماتی که به آن‌ها وابسته‌اند با اختلال مواجه خواهند شد و عملکرد آن دسته از خدماتی که همچنان فعال خواهند ماند، به کندی گرایش پیدا خواهد کرد.
اختلال در برنامه‌های کاربردی رایج
منطقه خلیج عربی در حال حاضر شاهد تعداد زیادی از مراکز داده متعلق به شرکت‌های بزرگ—از جمله آمازون، مایکروسافت، اوراکل و هواوی است. آسیب یا اختلال در کابل‌های زیرآبی مستقیماً بر ارتباط اینترنتی این مراکز تأثیر می‌گذارد و در نتیجه، هرگونه خدمات یا برنامه کاربردی که به آن‌ها وابسته‌اند نیز دچار اختلال خواهد شد.
فهرست برنامه‌هایی که به دنبال اختلال در مراکز داده واقع در خلیج فارس از کار خواهند افتاد شامل مجموعه‌ای از خدمات مهم برای زندگی روزمره است؛ به ویژه برنامه‌های حمل‌ونقل هوشمند نظیر «کریم» (Careem) و «دیدی» (Didi) که هر دو به شدت به مراکز داده مستقر در این منطقه وابسته‌اند.
بر اساس گزارشی از وب‌سایت «Think Cloudly»، فهرست برنامه‌های تحت تأثیر شامل تیک‌تاک و یوتیوب نیز می‌شود؛ چراکه این پلتفرم‌ها به مراکز داده‌ای در دبی و منطقه خلیج فارس متکی هستند تا سرعت ارائه محتوا و ویدیوهای خود را افزایش دهند.
همچنین خدمات تحویل غذای محبوب «طلبات» (Talabat) نیز دچار اختلال خواهند شد؛ چرا که این سرویس وابستگی زیادی به مراکز داده واقع در منطقه خلیج فارس دارد.
طبیعتاً شبکه‌های اجتماعی با مشکلات در خدمات و کندی‌های قابل ملاحظه مواجه خواهند شد، چراکه آن‌ها نیز برای شخصی‌سازی تجربه کاربری خود به مراکز داده محلی وابسته‌اند.
این تأثیر فقط به منطقه خلیج فارس محدود نخواهد شد، بلکه به تمامی کشورهای همسایه از جمله ایران نیز سرایت خواهد کرد؛ زیرا خدمات آنان نیز به طور مستقیم به این مراکز داده وابسته است.
اگرچه کاربران سرویس‌های اینترنت ماهواره‌ای، مانند استارلینک، وضعیت بهتری خواهند داشت چون همچنان به اینترنت عمومی دسترسی خواهند داشت، اما سرویس‌های محلی که به آن‌ها وابسته‌اند، با از کار افتادن مراکز داده‌ای که از آن‌ها حمایت می‌کنند، به کار نخواهند افتاد.
در نتیجه، اگرچه قطع کابل‌های زیرآبی در تنگه هرمز بر کیفیت و سرعت اینترنت تأثیر می‌گذارد، اما منجر به قطع کامل دسترسی به اینترنت در این منطقه نخواهد شد. در عوض، به واسطه سازوکارهای تغییر مسیر (rerouting) که شبکه جهانی اینترنت بر آن‌ها متکی است، ترافیک داده‌ها و سرعت انتقال اطلاعات متأثر خواهند شد.
سرانجام، می‌توان به این نتیجه رسید که قطع این کابل‌های زیرآبی تأثیری جدی‌تر بر زندگی روزمره شهروندان کشورهای همسایه ایران خواهد داشت تا برخی از حملات نظامی که در فاصله‌ای دورتر از آن‌ها واقع می‌شوند.