آلودگی هوا با افزایش خطر زوال عقل مرتبط است
به گزارش واشنگتن‌پست، پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد آلودگی هوا ممکن است فراتر از آسیب‌های شناخته‌شده به دستگاه تنفسی، با تغییراتی در مغز و افزایش خطر بیماری‌هایی مانند زوال عقل و پارکینسون ارتباط داشته باشد.
بررسی‌های تازه حاکی از آن است که ذرات موجود در هوای آلوده، از جمله دوده، فلزات و مواد معدنی، ممکن است به بخش‌های عمیق مغز راه پیدا کنند. پژوهشگران در بررسی بافت مغز ۱۱ فرد که در سنین ۸۰ تا ۹۱ سالگی درگذشته بودند، ذراتی را شناسایی کردند که تا آمیگدال، ناحیه‌ای از مغز مرتبط با حافظه و پردازش هیجان‌ها، نفوذ کرده بودند.
این یافته بخشی از تلاش گسترده‌تر دانشمندان برای درک چگونگی ارتباط آلودگی هوا با تغییرات مغزی و بیماری‌های عصبی است. با وجود این، هنوز مشخص نیست ذرات چگونه وارد مغز می‌شوند و هر یک از ترکیبات موجود در هوای آلوده چه تأثیری بر عملکرد آن دارند.
ارتباط آلودگی با تغییرات مغزی
بر اساس گزارش واشنگتن‌پست، مطالعات مختلف ارتباط میان مواجهه طولانی‌مدت با آلودگی هوا و تغییرات ساختاری مغز را بررسی کرده‌اند.
در یکی از این پژوهش‌ها، داده‌های نزدیک به ۲۷۰ هزار نفر که حدود ۱۴ سال پیگیری شده بودند، بررسی شد. نتایج نشان داد مواجهه بیشتر با ذرات ریز معلق موسوم به PM2.5 با تغییرات ساختاری در هیپوکامپ، ناحیه‌ای از مغز که در یادگیری و حافظه نقش دارد، ارتباط دارد.
ذرات PM2.5 قطری کمتر از ۲.۵ میکرومتر دارند و از منابعی مانند ترافیک، احتراق سوخت و آتش‌سوزی‌ها وارد هوا می‌شوند.
مطالعه دیگری که داده‌های بیش از ۴۰۰ هزار نفر را بررسی کرده بود، میان مواجهه بیشتر با این ذرات و افزایش خطر زوال عقل ارتباط یافت. اسکن‌های مغزی نیز در برخی افراد دارای مواجهه بیشتر با آلودگی، کاهش حجم کلی و بخش‌هایی از مغز را نشان دادند.
پژوهشگران همچنین احتمال می‌دهند التهاب و تغییر در نحوه پردازش چربی‌ها در بدن بخشی از ارتباط میان آلودگی هوا و زوال عقل را توضیح دهد. با این حال، این سازوکارها هنوز به‌طور کامل روشن نشده‌اند.
همه آلاینده‌ها اثر یکسانی ندارند
یکی از پرسش‌های مهم پژوهشگران این است که کدام ترکیبات موجود در هوای آلوده بیشترین تأثیر را بر مغز دارند.
در مطالعه‌ای دیگر، اثر سه نوع آلاینده شامل دود گازوئیل، گردوغبار جمع‌آوری‌شده از محل حملات مرکز تجارت جهانی در نیویورک و دود ناشی از سوختن چوب بر موش‌ها بررسی شد.
نتایج نشان داد دود گازوئیل و گردوغبار مرکز تجارت جهانی تغییرات مشترکی را در بیش از ۱۲۰۰ ژن ایجاد کردند؛ از جمله ژن‌هایی که در التهاب، آسیب به چربی‌های سلولی و پردازش پروتئین آمیلوئید نقش دارند. تجمع غیرطبیعی این پروتئین با بیماری آلزایمر مرتبط است.
البته نتایج آزمایش‌های حیوانی را نمی‌توان مستقیماً به انسان تعمیم داد و برای تعیین اثر هر نوع آلاینده بر سلامت مغز، پژوهش‌های بیشتری لازم است.
هنوز پاسخ قطعی وجود ندارد
دانشمندان تأکید می‌کنند که مطالعات موجود به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند آلودگی هوا مستقیماً موجب زوال عقل یا دیگر بیماری‌های عصبی می‌شود. در برخی پژوهش‌ها نیز میزان مواجهه افراد با آلودگی بر اساس سطح آلودگی محل سکونت آن‌ها تخمین زده شده است، نه اندازه‌گیری مستقیم میزان آلودگی استنشاق‌شده توسط هر فرد.
به گفته پژوهشگران، شناخت دقیق‌تر ترکیبات خطرناک هوا و چگونگی تأثیر آن‌ها بر مغز می‌تواند به درک بهتر روند پیری مغز و عوامل مؤثر بر بیماری‌های عصبی کمک کند.
منبع: واشنگتن‌پست