خودروهای کانسپت معمولاً تصاویری از تخیلات طراحی و مهندسی‌های پیچیده هستند که به ندرت به تولید انبوه می‌رسند. مدل‌های تولیدی که از این کانسپت‌ها استخراج می‌شوند، به منظور هماهنگی با بازارهای متفاوت و کاهش هزینه‌ها، به طور معمول محافظه‌کارانه‌تر عرضه می‌شوند. اما کمپانی ژاپنی ایسوزو، در پایان دهه ۱۹۹۰ با ارائه VehiCROSS رویکردی کاملاً نوآورانه اتخاذ کرد.
تاریخچه ایسوزو VehiCROSS: از کانسپت به واقعیت
شرکت ایسوزو که در دهه ۱۹۹۰ به ساخت شاسی‌بلندهای بزرگ و مقاوم معروف بود، تصمیم به ورود به بازار خودروهای کامپکت نیز گرفت. در آن زمان، تعداد انگشت‌شماری از شاسی‌بلندهای کامپکت با شاسی مستقل وجود داشتند و رقبای اصلی مانند هوندا CR-V و تویوتا RAV4 از طراحی یکپارچه بهره می‌بردند. ایسوزو با هدف تحول عمده، کانسپت VehiCROSS را در نمایشگاه خودرو توکیو ۱۹۹۳ معرفی کرد. این شاسی‌بلند کوچک با موتور V6 و طراحی بسیار تهاجمی خود، به هیچ یک از خودروهای دیگر شبیه نبود؛ جلوپنجره‌اش به طرز خاصی شبیه به دندان‌های تیز ارائه شده بود. برخلاف تصور عمومی که احتمال نمی‌دادند این کانسپت به مرحله تولید برسد، تنها چهار سال بعد یعنی در سال ۱۹۹۷ ابتدا در ژاپن و سپس در سال ۱۹۹۹ در بازار ایالات متحده عرضه گردید. مدل تولیدی ایسوزو VehiCROSS تقریباً به طور کامل مانند کانسپت اولیه باقی مانده بود.
کلید موفقیت ایسوزو در این فرآیند، به کارگیری قالب‌های سرامیکی برای ساخت بدنه بود. این قالب‌ها در مقایسه با قالب‌های چدنی سنتی، ارزان‌تر و ظرف چند هفته به جای چند ماه تولید می‌شدند. این شیوه به ایسوزو این امکان را داد که تغییرات مورد نیاز را به سرعت اعمال کرده و زمان تولید را به قابل توجهی کاهش دهد. همچنین، به کارگیری قطعات موجود از مدل‌های قبلی ایسوزو تأثیر زیادی در کاهش هزینه‌ها و زمان تولید داشت. اگر ایسوزو از روش‌های سنتی ساخت بهره می‌برد، به دلیل طراحی بی‌نظیر VehiCROSS، هزینه‌های تولید به شدت افزایش می‌یافت.
دلایل توقف تولید VehiCROSS
اگرچه قالب‌های سرامیکی تولید ایسوزو VehiCROSS را ممکن ساختند، اما نهایتاً به توقف تولید آن نیز منجر شدند. عدم استفاده گسترده از این قالب‌ها در صنعت خودروسازی ناشی از دوام کمتر آنها نسبت به قالب‌های فولادی است. این قالب‌ها پس از چند سال فرسوده شده و کارایی خود را از دست می‌دهند. این نیز سرنوشت VehiCROSS بود و توقف تولید آن در سال ۲۰۰۱ نه به دلیل عدم فروش یا تغییر مسیرهای اولویت‌ها، بلکه به سادگی به دلیل فرسایش بیش از حد ابزارها رخ داد.
در نهایت، تنها ۵۹۵۸ دستگاه از این شاسی‌بلند تولید گردید که از این تعداد، ۴۱۵۳ دستگاه به فروش رسیدند. ایسوزو برای بازتولید این ابزارها یا سرمایه‌گذاری روی قالب‌های چدنی گران‌تر و زمان‌برتر تمایلی نداشت و تصمیم به فراموشی VehiCROSS و تجهیزات تولید آن گرفت.
توانمندی‌های آفرود ایسوزو VehiCROSS
VehiCROSS به‌خاطر ظاهری متفاوت و همچنین قابلیت‌های آفرود واقعی‌اش نیز مورد تحسین قرار گرفت. زیر چهره چشمگیر آن، شاسی بدنه بر روی فریم مستحکمی از شاسی‌بلند Trooper قرار داشت. موتور ۳٫۵ لیتری V6 نازک‌ساز نیرومند این خودرو نیز از همین مدل بزرگتر قرض گرفته شده بود و با تولید ۲۱۵ اسب بخار قدرت و ۳۱۳ نیوتن‌متر گشتاور، نیروی کافی برای عبور از مسیرهای سخت آفرود را فراهم می‌کرد.
سیستم چهار چرخ محرک آن در زمان خود پیشرفته بود و با طراحی «گشتاور بر اساس تقاضا» می‌توانست به راحتی شرایط و سطوح مختلف زمین را مدیریت کند. رایانه این سیستم ۱۲ داده مختلف از جمله موقعیت پدال گاز، پدال ترمز و سرعت هر چهار چرخ را کنترل می‌کرد تا به‌طور فعال گشتاور را میان محورهای جلو و عقب تقسیم کرده و حداکثر کشش را تضمین نماید. سیستم تعلیق هم به کمک‌فنرهای آلومینیومی مونوتوب با محفظه‌های حرارتی تجهیز شده بود؛ فناوری‌ای که عموماً تنها در موتور سیکلت‌های کراس و خودروهای مسابقه‌ای آفرود استفاده می‌شود. این محفظه‌ها از گرم شدن بیش از حد کمک‌فنرها جلوگیری می‌کردند و کارایی آنها را حتی در مسیرهای طولانی و سنگین حفظ می‌کردند.
چرا VehiCROSS موفقیت تجاری نداشت؟
دلایل منطقی متعددی برای عدم موفقیت تجاری VehiCROSS وجود دارد. عامل اصلی هزینه‌ها بود، به‌ویژه در زمینه تولید و قیمت فروش. روش تولید با استفاده از قالب‌های سرامیکی فرصت تولید VehiCROSS را به‌صورت محدود برای ایسوزو به وجود آورد، اما استفاده از قالب‌های چدنی با دوام بیشتر، هزینه تولید را به حدی افزایش می‌داد که تولید انبوه آن غیرقابل توجیه می‌شد. حتی در ابتدایی‌ترین نمونه‌ها، قیمت VehiCROSS بالا بود.
با توجه به طراحی بی‌نظیر داخلی و خارجی، این شاسی‌بلند با قیمتی بالاتر از ۳۰ هزار دلار به مشتریان عرضه می‌شد که معادل نزدیک به ۵۸,۵۰۰ دلار در حال حاضر است. این قیمت برای یک شاسی‌بلند کامپکت بسیار بالا به شمار می‌رفت، چرا که با کمتر از ۲۰ هزار دلار می‌توانستید یک RAV4 یا CR-V خریداری کنید. همچنین، تأمین نسخه SR5 از تویوتا 4Runner، یک شاسی‌بلند سایز متوسط با شاسی مستقل، با قیمتی کمتر از VehiCROSS ممکن بود. علاوه بر این، بازار شاسی‌بلندهای ماجراجویانه که VehiCROSS در آن مشتریان خود را جستجو می‌کرد، در آن دوران در حال افول بود. مدلی‌هایی همچون فورد برونکو و شورولت K5 بلیزر چند سال قبل از ورود ایسوزو به آمریکا از بازار کنار گذاشته شده بودند و حتی جیپ رانگلر هم با چالش‌های عمده‌ای مواجه بود. بنابراین، در آن زمان ساخت چنین خودرویی از منظر مالی ریسک بالایی به‌حساب می‌آمد.
وضعیت کنونی VehiCROSS در بازار دست‌دوم
با توجه به حجم پایین تولید، ظاهری منحصر به فرد و کارایی فوق‌العاده‌اش، ممکن است به نظر برسد VehiCROSS به یک خودرو کلکسیونی تبدیل شده است. اما واقعیت این است که ارزش متوسط یک نمونه کارکرده از این خودرو در حال حاضر تنها ۱۱,۹۸۴ دلار است که به مراتب کمتر از قیمت اصلی‌اش محسوب می‌شود. تعداد اندکی از این خودروها در گاراژها حفظ شده و بیشتر آنها برای کارایی اصلی خود مورد استفاده قرار گرفته‌اند.
حتی خودرویی با کارکرد ۲۸,۰۰۰ مایل که در وضعیت عالی قرار داشت، در هنگام فروش از طریق Bring a Trailer تنها به قیمت ۲۱ هزار دلار رسید که نشان‌دهنده ارزان بودن نسبی آنهاست. این وضعیت در مقایسه با خودروهای مشابهی همچون تویوتا FJ کروزر که قیمت آنها نسبت به MSRP اولیه دو برابر شده، به شدت متفاوت است. این تفاوت را می‌توان به این واقعیت نسبت داد که ایسوزو به اندازه تویوتا در دنیای خودروهای کلاسیک شناخته شده و معتبر نیست؛ چرا که مدل‌های تویوتا به دلیل دوام فوق‌العاده خود شناخته می‌شوند. همچنین، یافتن قطعات یدکی برای VehiCROSS به سبب کمیاب بودنش، با چالش‌های زیادی همراه است که به میزان قابل توجهی ارزش آن را کاهش می‌دهد. طراحی بحث‌برانگیز آن نیز در این زمینه کمک نمی‌کند. با این حال، به عنوان یک آفرودر با قیمت مناسب، مقاوم و کارآمد، VehiCROSS قطعاً توجه‌ها را به خود جلب خواهد کرد، چه به خاطر ظاهر خاصش و چه به دلیل توانایی‌هایش در عبور از هر نوع زمین دشوار.